Nog vragen? Contacteer ons dan gerust! Dit kan via: Argenta Belgiëlei 49-53, 2018 Antwerpen Argenta Spaarbank nv • Belgiëlei 49-53 • 2018 Antwerpen • België RPR Antwerpen • btw BE 0404.453.574 Meer informatie via 
Waar vandaan: Geld en werk > Dossier Successie >Veelgestelde vragen over successierechten, erfrecht, erven en successie
Veelgestelde vragen over successierechten, erfrecht, erven en successie
Successie
In dit derde deel vindt u het antwoord op een aantal veelgestelde vragen over successierechten, erfrecht, erven en successie.
- Kan ik mijn echtgenoot meer geven dan wat de wet voorziet?
- Ik ga bijna sterven. Is het een goed idee om nog snel een schenking te doen?
- Ik heb al jaren geen contact meer met mijn kinderen. Kan ik hen onterven?
- Zijn uitkeringen van groepsverzekeringen vrijgesteld van successierechten?
- Wat is het nut van een testament?
- Wat zijn de mogelijkheden voor een schenking, zonder mijzelf te blokkeren?
- Welk recht geldt er als een Italiaan overlijdt die in België woont, of als ik in de Verenigde Staten overlijd op vakantie?
- Welke schulden mag ik aangeven in een aangifte van nalatenschap?
- Als ik kom te overlijden, kunnen mijn kinderen mijn echtgenoot dan verplichten om het huis te verkopen?
- Aan welk gewest moeten de successierechten worden betaald? Door welk gewest worden de successierechten berekend?
- Ik heb geen kinderen, maar verschillende neefjes en nichtjes. Één ervan beschouw ik praktisch als mijn zoon. Kan ik hem bevoordelen?
- Wat is het ‘openvallen’ van een nalatenschap?
KAN IK MIJN ECHTGENOOT MEER GEVEN DAN DE WET VOORZIET?
Het is geen enkel probleem om uw echtgenoot meer te geven dan wat de wet voorziet. Dat kan op verschillende manieren:
- Contractuele erfstelling
- Testament
- Clausule in huwelijkscontract
Contractuele erfstelling
Dit is een soort schenking waarbij de echtgenoten ofwel in het huwelijkscontract, ofwel in een schenkingsakte kunnen voorzien dat de goederen die men nalaat bij overlijden toekomen aan de overlevende partner. Het is dus een schenking van toekomstige goederen die pas uitwerking krijgt bij het overlijden.
Er zijn twee mogelijkheden om deze contractuele erfstelling te voorzien:
- Ofwel door middel van een bepaling in het huwelijkscontract
Alleen een wederzijds akkoord tussen de echtgenoten maakt de schenking dan ongedaan door middel van een wijziging van het huwelijkscontract. - Ofwel door middel van een gewone schenking
Iedere echtgenoot schenkt met een afzonderlijke notariële akte zijn toekomstige erfgoederen of een deel ervan aan zijn partner. Deze vorm van contractuele erfstelling kan op elk ogenblik door elk van de echtgenoten eenzijdig herroepen worden (zonder opzegtermijn en zonder toestemming van de andere echtgenoot).
Testament
Het staat echtgenoten vrij elkaar te bevoordelen door middel van een testament. Echtgenoten kunnen elkaar specifieke erfgoederen in volle eigendom laten toekomen bij overlijden. Het testament biedt het praktische voordeel dat het eenzijdig herroepen of gewijzigd kan worden. Echtgenoten moeten wel rekening houden met de reserve, het voorbehouden deel van de kinderen. Bijgevolg kan enkel het beschikbare deel van de erfenis aan de echtgenoot via testament overgemaakt worden.
Clausule in het huwelijkscontract
- Langst leeft, al heeft
In het huwelijkscontract kan een bijzondere clausule opgenomen worden die tot gevolg heeft dat de huwelijksgemeenschap bij een overlijden niet in gelijke helften wordt verdeeld. De langstlevende echtgenoot kan zo een groter deel verkrijgen van de gemeenschap dan hem normaal gezien toekomt volgens de wettelijke regels. Dit is niet mogelijk in een stelsel van scheiding van goederen. - Verrekeningsbeding
Bij een stelsel van scheiding van goederen kan een verrekeningsbeding worden voorzien. Hiermee bepalen de echtgenoten dat er een gelijke verdeling zal plaatsvinden bij ontbinding van het huwelijk. Alle aanwinsten van tijdens het huwelijk worden dan verrekend. U kunt bepalen dat de langstlevende de keuze heeft om deze clausule al dan niet uit te oefenen. De verrekening kan ook beperkt worden tot ontbinding van het huwelijk door overlijden. - Keuzebeding
Bij een keuzebeding kiest de langstlevende partner – binnen een bepaalde periode na het overlijden – vrij welke onderdelen van de huwelijksgemeenschap hij in volle eigendom naar zich toetrekt.
IK GA BIJNA STERVEN. IS HET EEN GOED IDEE OM NOG SNEL EEN SCHENKING TE DOEN?
Als u een schenking voor een notaris doet en er bijgevolg schenkingsrechten betaald zijn, zijn er geen successierechten meer verschuldigd bij uw overlijden. Voor bank- of handgiften is de situatie echter anders. Als de schenker binnen de drie jaar na de gift overlijdt, zijn er successierechten verschuldigd op de gegeven som omdat die mee wordt opgenomen in de belastbare activa.
Wat de verdeling van de nalatenschap betreft, is het wel zo dat er rekening wordt gehouden met alle schenkingen die hebben plaatsgevonden. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt voor schenkingen aan erfgenamen naargelang die buiten erfdeel of als voorschot op erfdeel hebben plaatsgevonden.
IK HEB AL JAREN GEEN CONTACT MEER MET MIJN KINDEREN. KAN IK HEN ONTERVEN?
Het klinkt misschien oneerlijk en hard, maar het is niet mogelijk om een kind te onterven. Zelfs niet wanneer u er al jaren geen contact meer mee hebt of wanneer u er meningsverschillen mee hebt. De wet beschermt immers de erfaanspraken van kinderen, ongeacht de al dan niet slechte band tussen ouders en kinderen.
Zoals eerder uitgelegd, beschikken kinderen over een reserve, een onaantastbaar recht op een deel van de nalatenschap. De grootte van deze reserve wordt bepaald door het aantal kinderen.
Wel is het zo dat men als erflater steeds naar goeddunken kan beschikken over het beschikbare deel van de nalatenschap. Tot slot kan men als huwelijkspartners ook bepalen dat de langstlevende partner eerst erft. Zo wordt de verdeling naar de kinderen uitgesteld tot het overlijden van de langstlevende partner.
ZIJN UITKERINGEN VAN GROEPSVERZEKERINGEN VRIJGESTELD VAN SUCCESSIERECHTEN?
De uitkeringen van een groepsverzekering zijn vrijgesteld van successierechten op voorwaarde dat:.
- de groepsverzekering van het bedrijf waar de werknemer werkt, verplicht is;
- de uitkering moet gebeuren aan de langstlevende echtgenoot of aan kinderen die nog geen 21 jaar zijn.
Tussen samenwonende partners zijn er wel successierechten verschuldigd.
WAT IS HET NUT VAN EEN TESTAMENT?
Als u geen testament hebt opgesteld, zijn de regels van het wettelijk erfrecht van toepassing. De wet bepaalt dan wie wat erft. Als u hiervan wilt afwijken, moet u een testament opstellen. Door middel van een testament kunnen immers bepaalde erfgenamen bevoordeeld worden of bepaalde goederen toegewezen worden aan de persoon of instelling (bv. een vzw) van uw keuze. Bovendien kunt u in het testament ook specifieke wensen opnemen, bijvoorbeeld over de begrafenisplechtigheid die moet worden gehouden.
WAT ZIJN DE MOGELIJKHEDEN VOOR EEN SCHENKING, ZONDER MIJZELF TE BLOKKEREN?
Er zijn drie interessante manieren om een schenking te doen, waarbij u toch nog in zekere mate kunt genieten van het geschonken bedrag:
- Schenking onder last
- Schenking met behoud van vruchtgebruik
- Conventioneel beding van terugkeer
Schenking onder last
Bij deze mogelijkheid kunt u een schenking doen waaraan een bepaalde ‘last’ verbonden is. Als de last niet wordt nageleefd, wordt de schenking herroepen. Zo kunt u schenken onder de voorwaarde dat de begiftigde een rente moet betalen of moet instaan voor uw levensonderhoud.
Beding van conventionele terugkeer en levensverzekering
Deze wijze van schenking houdt in dat u een roerend of onroerend goed schenkt onder de voorwaarde van conventionele terugkeer naar de schenker bij vooroverlijden van de begiftigde. Het goed keert dan vrij van successierechten terug naar u, de schenker, en wordt geacht nooit uw vermogen verlaten te hebben. Aan een schenking onder het beding van conventionele terugkeer van een geldsom kan een levensverzekering gekoppeld worden. De begiftigde investeert het geschonken bedrag dan in een levensverzekeringscontract op zijn naam en duidt u, de schenker, aan als begunstigde bij overlijden. Als de begiftigde voor u overlijdt, wordt er vrij van successierechten uitgekeerd aan de schenker. Door aangeduid te worden als begunstigde bij overlijden en deze begunstiging ter aanvaarden, kunt u bovendien de controle behouden over de aanwending van het geschonken bedrag.
Schenking met voorbehoud van vruchtgebruik
Als u een goed wenst te schenken zonder zich al van het genot ervan te ontdoen, kan een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik een gepaste oplossing zijn. U schenkt de blote eigendom aan de begiftigde, maar behoudt het recht om de vruchten van het goed te genieten. Bij een onroerend goed houdt dat onder andere in dat de schenker de woning mag blijven bewonen. Als de schenker dan overlijdt, komt het goed in volle eigendom toe aan de begiftigde. De begiftigde moet hierop dan geen successierechten meer betalen.
Deze schenkingsmogelijkheid bestaat ook voor roerende goederen zoals effecten. De schenker behoudt dan de interesten of dividenden.
WELK RECHT GELDT ER ALS EEN ITALIAAN OVERLIJDT DIE IN BELGIË WOONT, OF ALS IK IN DE VERENIGDE STATEN OVERLIJD OP VAKANTIE?
De wetgeving van de fiscale woonplaats van de overledene wordt dan toegepast. Een Italiaan die zijn nationaliteit blijft behouden, maar officieel in België woont, valt onder de Belgische wetgeving. Als u op reis gaat naar de Verenigde Staten, Malta, ... en u daar overlijdt, dan blijft de Belgische wetgeving van toepassing. U gaat er namelijk slechts op reis. Omdat u er niet woont, is uw fiscale woonplaats ook niet gewijzigd.
WELKE SCHULDEN MAG IK AANGEVEN IN EEN AANGIFE VAN NALATENSCHAP?
Alle schulden die er zijn op het ogenblik van het overlijden mogen aangegeven worden bij een nalatenschap. Dit omvat dus alle schulden waartoe de overledene gehouden was, bijvoorbeeld openstaande facturen van de water- en telefoonmaatschappij,maar ook facturen van het ziekenhuis, begrafeniskosten enz. mogen aangegeven worden in de aangifte van nalatenschap.
ALS IK KOM TE OVERLIJDEN, KUNNEN MIJN KINDEREN MIJN ECHTGENOOT DAN VERPLICHTEN OM HET HUIS TE VERKOPEN?
De langstlevende echtgenoot is een reservataire erfgenaam en zal altijd het vruchtgebruik verkrijgen van de gezinswoning en de huisraad. Daarnaast kan de langstlevende echtgenoot afhankelijk van het huwelijkstelsel en het huwelijkscontract het vruchtgebruik over een deel of het geheel van het gemeenschappelijke vermogen verkrijgen, alsook het vruchtgebruik over de eigen goederen van de overledene.
Omgekeerd kan de langstlevende echtgenoot het huis niet verkopen zonder toestemming van de blote eigenaars, tenzij in het huwelijkscontract is voorzien dat de langstlevende echtgenoot de gezinswoning in volle eigendom verkrijgt.
Bij samenwonende partners is deze bescherming niet gegarandeerd. De wettelijk samenwonende partner heeft weliswaar een vruchtgebruik op de gezinswoning, maar die kan hem ontnomen worden bij testament.
Feitelijk samenwonende partners hebben deze bescherming niet.
AAN WELK GEWEST MOETEN DE SUCCESSIERECHTEN WORDEN BETAALD? DOOR WELK GEWEST WORDEN DE SUCCESSIERECHTEN BEREKEND?
Het bevoegde gewest is datgene waar de overledene zijn fiscale woonplaats heeft. Als hij in meerdere gewesten gewoond heeft, zal het gewest waar hij de laatste vijf jaar heeft gewoond bepalend zijn. Zo zal een inwoner van het Vlaamse Gewest, die na een opname van twee dagen overlijdt in een Brussels ziekenhuis nog steeds onder de Vlaamse regelgeving vallen. Woonde deze persoon echter officieel al meer dan vijf jaar in een rusthuis in het Brussels Gewest, dan zal hij onder het tarief van dat gewest vallen.
IK HEB GEEN KINDEREN? MAAR VERSCHILLENDE NEEFJES EN NICHTJES. ÉÉN ERVAN BESCHOUW IK PRAKTISCH ALS MIJN ZOON. KAN IK HEM BEVOORDELEN?
Dat kunt u zeker doen. Omdat het tarief van de successierechten in dit geval wel hoog zal oplopen, is het aanbevolen om bij leven een som te schenken. U kunt immers in het Vlaamse Gewest aan 7 % een kapitaal schenken aan uw neef, ongeacht de grootte van het geschonken kapitaal. Als u hem slechts in uw testament begunstigt, zal hij veel successierechten moeten betalen.
WAT IS HET 'OPENVALLEN' VAN EEN NALATENSCHAP?
Een nalatenschap ‘valt open’ als gevolg van het overlijden van een natuurlijk persoon. Dit overlijden moet altijd bewezen worden aan de hand van een overlijdensakte. De nalatenschap van de overleden persoon valt open waar hij zijn woonplaats had.
Zolang de nalatenschap niet opengevallen is, hebben de erfgenamen geen rechten op de nalatenschap. Ze verkrijgen slechts naar aanleiding van het overlijden het recht om aanspraak te maken op het vermogen van de erflater. Ze hebben dan de keuze om de nalatenschap zuiver te aanvaarden, te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving of te verwerpen.
Om te kunnen erven, moet men in leven zijn op het ogenblik van het openvallen van de nalatenschap en niet onwaardig zijn om te erven.
Dossier Successie
Lees verder in dit hoofstuk
Andere hoofdstukken
Andere geld & werk
|
 |
| |  |
| |  |
In favorieten opslaan | | | 
|
|
Een vraag of een probleem op SeniorenNet? Kijk dan in het Helpcentrum (klik hier). Als je het daar niet kan vinden, helpen we je via e-mail op support@seniorennet.be. |
