Waar vandaan: Gezond leven > Gezondheid > Dissociatieve stoornissen
Dissociatieve stoornissen
Geschiedenis
De geschiedenis van het concept dissociatie begint bij Pierre Janet
(1859-1947), een Frans psychiater en filosoof die de zogenaamde "dissociatietheorie"
ontwikkelde. De essentie daarvan was dat heftige emoties, zoals ervaren
tijdens traumatische gebeurtenissen, tot gevolg kunnen hebben dat
systemen van ideeën en functies van de persoonlijkheid worden
afgesplitst en onder meer als aparte deelpersoonlijkheden blijven
voortbestaan. Janet beschouwde dissociatie als een pathologisch (ziekelijk)
fenomeen. In de jaren dertig verminderde de interesse in dissociatie
en werd het afgedaan als een minder belangrijk fenomeen. Met de aandacht
die voor de posttraumatische stress-stoornis ontstond nam de interesse
voor dissociatie ook weer toe. Tegenwoordig is men tot de conclusie
gekomen dat dissociatie in tal van gradaties kan optreden, variërend
van alledaagse, niet-pathologische vormen tot zeer ernstige dissociatie
bij met name de dissociatieve identiteitsstoornis.
Uit onderzoek is gebleken dat dissociatieve verschijnselen in het
algemeen worden onderschat wanneer slechts op basis van intakegesprekken
wordt gediagnosticeerd. Deze onderschatting bedraagt tot 30% in bij
de GGZ aangemelde patiënten.
Wat is dissociatie?
In toenemende mate raken we doordrongen van de omvang van geestelijke
en lichamelijke kindermishandeling. In de media worden we steeds vaker
geconfronteerd met gevallen van seksueel misbuik door ouders, verzorgers,
hulpverleners en anderen aan wiens zorgen de kinderen zijn toevertrouwd.
De hulpverleners worden dagelijks geconfronteerd met de ernstige gevolgen
van allerlei wreedheden begaan jegens kinderen.
Kinderen zijn uiterst creatief, fantasierijk en vindingrijk. Wanneer
een kind geregeld angstige gebeurtenissen meemaakt, creëert het
een strategie om hier zo goed als mogelijk mee om te gaan: een overlevingsmechanisme.
Een voorbeeld van zo'n overlevingsmechanisme is dissociatie, dat letterlijk
uiteenvallen betekent (het tegenovergestelde van associatie, hetgeen
zoveel betekent als verenigen). Dissociatie is geen ziekte, maar een
wijze om te ontsnappen aan een angstige realiteit, die niet meer bewust
beleefd wordt. Het kind sluit zich als het ware af en hoort, ziet
en of voelt niet meer wat er gebeurd. Dissociatie kan ook op latere
leeftijd ontstaan naar aanleiding het doormaken van een levensbedreigende
ervaring (zie ook posttraumatische stress-stoornis)
Dissociatie wordt in de psychiatrie gedefinieerd als het verbroken
raken van normaal geïntegreerde functies van identiteit, geheugen
of bewustzijn. Een ander definitie (Hilgard) beschrijft dissociatie
als het verschijnsel dat de continuïteit van de persoonlijke
ervaringen en gedragingen is verminderd of verbroken.
Bekende voorbeelden van dissociatie zijn: dagdromen, ergens mee bezig
zijn zonder er met de gedachten bij te zijn. Direct na het overlijden
van een dierbaar iemand of direct na een verkeersongeval is het heel
gewoon dat men in een soort verdovingstoestand (trance) uiterst adequaat
handelt, zonder een emotie te voelen. Ook dat is een vorm van dissociatie,
een tijdelijke ontsnapping aan de realiteit. Achteraf komen de emoties
los en weet men soms niet meer precies wat men gedaan heeft of wat
er allemaal gebeurd is.
Onderzoek heeft uitgewezen dat de oorzaak, bij de overgrote meerderheid
van de dissociatieve stoornissen, is gelegen in traumatische ervaringen.
Voorkomen
Dissociatieve stoornissen komen circa vijfmaal vaker voor bij vrouwen.
De oververtegenwoordiging van vrouwen zou te maken kunnen hebben met
erfelijke of culturele factoren die vrouwen predisponeren tot dissociatief
gedrag, een groter risico dat vrouwen lopen om getroffen te worden
door lichamelijke en seksuele mishandeling of onderdiagnostiseren
bij mannen. Er wordt wel vermoed dan mannen met dissociatieve stoornissen
meer dan vrouwen geneigd zijn tot crimineel gedrag. Zij zouden daardoor
eerder met justitie dan met hulpverleners in aanraking komen.
Stoornissen geassocieerd met dissociatie
Er zijn enkele stoornissen die niet als dissociatieve stoornis te
boek staan, maar wel sterk door dissociatieve fenomenen gekenmerkt
worden:
-
Posttraumatische stress-stoornis
-
Acute stress-stoornis
-
Somatoforme dissociatieve stoornissen
-
Kortdurende reactieve psychose
Er zijn psychosen beschreven die primair dissociatief van aard zijn, ontstaan in reactie op traumatische gebeurtenissen en een langdurig karakter hebben. Er zijn dan gedissocieerde toestanden van bewustzijn, geheugen of identiteit tot ontwikkeling gekomen.
Behandeling
Psychotherapie, traumaverwerking. Met name de dissociatieve identiteitsstoornis
is een vrij ernstige aandoening, die vaak intensieve psychotherapie
vereist.
 |
| |  |
| |  |
In favorieten opslaan | | | 
|
|
Een vraag of een probleem op SeniorenNet? Kijk dan in het Helpcentrum (klik hier). Als je het daar niet kan vinden, helpen we je via e-mail op support@seniorennet.be. |
