Vandaag 66.150 unieke bezoekers

NL | FR

Hoe herken je dementie?

Het belangrijkste kenmerk van dementie is de stoornis van het geheugen

Er bestaat een langetermijn- en een kortetermijngeheugen. Het langetermijngeheugen kan je zien als een groot archief van alles wat je in je leven geleerd hebt: taal, gedragsregels, schoolse kennis, vaardigheden, belangrijke gebeurtenissen uit het verleden… Het korte-termijngeheugen noemt men ook wel het “werkgeheugen”. Hier houd je eventjes vast wat zich aanmeldt of zich aan de aandacht opdringt: woorden van een gesprek, het bedrag dat je aan de kassa moet betalen, een telefoonnummer dat je net hebt opgezocht,… Je houdt deze dingen ongeveer 30 seconden vast. Dingen die je mogelijk later nog kan gebruiken, vinden hun weg naar het langetermijngeheugen via herhaling, instuderen enz.

Bij een persoon met dementie raakt eerst het kortetermijngeheugen verstoord. Men onthoudt de recente gebeurtenissen of nieuwe indrukken niet meer. Men vertelt of vraagt bijvoorbeeld steeds opnieuw hetzelfde omdat men vergeten is dat men het al verteld of gevraagd heeft. Men vergeet wat men aan het doen is en men laat daarom steeds vaker onafgewerkte karwijtjes achter. Sommige personen met dementie gaan verscheidene keren per dag naar de winkel om dezelfde boodschappen te halen. Men moet moeite doen om een gesprek te volgen en men raakt sneller de draad kwijt omdat de gesproken woorden niet lang genoeg worden vastgehouden. Wisselgeld berekenen wordt moeilijk omdat men geen begin- of tussencijfers kan onthouden. Afspraken worden vergeten en men heeft ongewoon veel moeite om iets nieuws te leren.

In een latere fase zal ook het langetermijngeheugen van een persoon met dementie worden aangetast. Men zal hinder ondervinden bij het zich herinneren van gebeurtenissen uit een relatief recent verleden, zoals bijvoorbeeld een verjaardag die nog maar net voorbij is. Gaten in het levensgeheugen maken dat er stelselmatig herinneringen verdwijnen. Nieuwe informatie gaat het snelst verloren. Informatie die al langer in het geheugen is opgeslagen – zoals herinneringen aan de jeugdjaren - en belangrijke herinneringen met een grote emotionele waarde blijven langer intact, maar zullen na verloop van tijd ook verdwijnen. Uiteindelijk wordt bijna de hele persoonlijke levensgeschiedenis uitgewist en kan het gebeuren dat de persoon met dementie bijvoorbeeld niet meer weet wie zijn/haar kinderen zijn.

Door geheugenstoornissen ontstaat verwardheid

Door stoornissen in het geheugen gaan feiten en aanknopingspunten verloren. De persoon met dementie weet bijvoorbeeld niet meer welke dag, welk jaar of welk seizoen het is. Hierdoor kan het voorkomen dat de persoon met dementie in het putje van de winter in zomerkledij in de tuin wil gaan werken. Het tijdstip van de dag herkennen (ochtend, middag, avond) wordt eveneens moeilijk. De persoon met dementie trekt er bijvoorbeeld ’s nachts op uit om boodschappen te doen of gaat ’s middags reeds slapen. Deze verwardheid noemt men gedesoriënteerd zijn in tijd.

De persoon met dementie kan ook moeilijkheden ondervinden bij het bepalen van plaats en ruimte. Hij/zij vindt de vertrouwde weg naar huis niet meer, weet niet waar hij/zij nu is, vergeet de plaats van het toilet of wordt achterstevoren in bed aangetroffen. Vaak doolt de persoon met dementie door het huis. Dit noemt men gedesoriënteerd zijn in plaats en ruimte.

In een latere fase gebeurt het dat de persoon met dementie voor hem bekende mensen niet meer herkent. Dit verschijnsel noemt men gedesoriënteerd zijn in persoon. De persoon met dementie weet bijvoorbeeld niet of de vrouw die voor hem staat zijn buurvrouw of zijn echtgenote is. Hij/zij geeft de dochter een andere naam en herinnert zich de kleinkinderen of vrienden niet meer en benadert hen als volslagen vreemden. Sommige personen met dementie herkennen hun eigen spiegelbeeld niet meer en kunnen dan bang worden voor degene die in de spiegel naar hen kijkt en daar zelfs agressief op reageren. Ondanks het verlies aan feiten en herinneringen, merken we in de praktijk dat personen met dementie wel nog lang weten wie voor hen zorgt. Ze weten bij wie ze zich veilig voelen. Het maakt niet uit hoe die persoon heet of wat de band is met de zorgende figuur, wat voor hen telt is dat die persoon aanwezig is.

Een ander gevolg van de geheugenproblemen is dat de persoon met dementie problemen krijgt met de taal: hij/zij begrijpt steeds minder en kan zich minder goed uitdrukken. Men vindt bijvoorbeeld het juiste woord niet en kan niet meer benoemen wat men ziet. Vaak wordt dan een omschrijving of een leeg begrip gebruikt zoals “iets, iemand, ding, dinges” om het bedoelde woord mee aan te duiden. Soms worden woorden verkeerd gevormd of verkeerd gekozen. Hij zegt bijvoorbeeld “De koffie is te hard” i.p.v. “te heet” of “klok” i.p.v. “uur”. Uiteindelijk zijn de taalproblemen zo ver gevorderd dat de persoon met dementie een onverstaanbaar taaltje hanteert of enkel nog klanken herhaalt.

Na verloop van tijd kan de persoon met dementie niet meer doelgericht handelen. Men verliest geleidelijk aan het vermogen om te koken, te poetsen, zich aan en uit te kleden, de haren te kammen, te eten, … Daarbij komt dat men vergeet waarvoor bepaalde voorwerpen dienen en wordt bijvoorbeeld een vork gebruikt om de haren te kammen.

De persoon met dementie zal ook erg vaak stemmingswisselingen vertonen. Hij/zij kan plots beginnen huilen en een half uur later erg vrolijk zijn. Dementie kan ook iemands gedrag veranderen. Soms zal je vaststellen dat vroegere karaktereigenschappen versterkt worden of dat de persoonlijkheid verandert. Zo kan een persoon met dementie een hele dag rustig en stil in een hoekje zitten of kan hij/zij achterdochtig, abnormaal nerveus, paniekerig of opvliegend zijn.

De geheugenstoornissen hebben ook hun invloed op het lichaam. De persoon met dementie vermagert sterk of verdikt (omdat men vergeet dat men al gegeten heeft), kan zich minder gemakkelijk bewegen, wordt incontinent…

Is het dementie?

Het belang van een vroegtijdige diagnose

Er zijn redenen genoeg om het stellen van een juiste diagnose niet op de lange baan te schuiven, vooral om vergissingen te voorkomen. Veel ouderdomsverschijnselen lijken op een beginnende dementie, maar zijn het toch niet. Om te beginnen is er het ouder worden zonder meer. Iedereen wordt met de jaren lichamelijk en geestelijk wat zwakker, trager, kwetsbaarder. Veel vergeten is niet noodzakelijk het bewijs dat iemand dement wordt. Hardhorigheid kan bijvoorbeeld de indruk wekken dat iemand zwaar vergeetachtig is. In werkelijkheid hoort de persoon in kwestie de boodschappen niet of onvoldoende. Na behandeling van de gehoorsafwijking zal de persoon minder vergeetachtig overkomen. Je zit bovendien in een levensfase waarin je vaak méér te verwerken krijgt: het overlijden van je partner of vrienden, pensionering, gedwongen verhuizing, … Dat leidt soms tot een depressieve toestand, die erg kan gelijken op een beginnende dementie. Ook lichamelijke ziekten, zoals een ernstige luchtwegeninfectie, suikerziekte, schildklierstoornissen of bepaalde vitaminetekorten, kunnen de werking van het geheugen tijdelijk verstoren.
Weten wat er aan de hand is, helpt om in elk stadium van de ziekte de juiste zorg en ondersteuning te voorzien. Ook voor de omgeving van een persoon met dementie is een vroegtijdige diagnose belangrijk. Zij kan sneller de juiste houding aannemen en de persoon met dementie met de juiste zorgen omringen. Een diagnosestelling kan dus heel wat  problemen en misverstanden voorkomen.

Waar kan je terecht voor het stellen van een diagnose?

De huisarts is de beste persoon om dit te doen. In de meeste situaties kent hij/zij de levensloop van de patiënt. Je vertelt dus best dat je je zorgen maakt en vraagt hem/haar om raad. De arts zal een gesprek hebben met de persoon met dementietekenen en met de partner of familie ervan. Ook worden een uitgebreid lichamelijk onderzoek en enkele geheugentesten uitgevoerd.  Vaak zal de huisarts het advies inroepen van een collega of doorverwijzen naar een specialist. Door observatie en een gespecialiseerd onderzoek kan men dementie onderscheiden van andere ziektebeelden.
Men kan voor een diagnose ook terecht in gespecialiseerde geheugenklinieken of in diagnostische centra, waar diverse specialisten op het gebied van dementie samenwerken. Op die manier kunnen de resultaten van de onderzoeken soms al op één dag verkregen worden.

Andere bezoekers bekijken...

Je mening is belangrijk! Was deze pagina nuttig?

Een vraag of een probleem op SeniorenNet? Kijk dan in het Helpcentrum (klik hier). Als je het daar niet kan vinden, helpen we je via e-mail op support@seniorennet.be.