Waar vandaan: Gezond leven > Gezondheid > Paniekstoornis
Paniekstoornis
Inleiding
Angst is een gevoel van beklemming en vrees, veroorzaakt door een
(wezenlijk of vermeend) dreigend onheil of gevaar. Paniek is een panische
schrik; plotselinge hevige schrik of angst die een groot aantal mensen
bevangt wegens een wezenlijk of verondersteld gevaar, en die leidt
tot buitensporige of onoordeelkundige pogingen om zich daarvoor te
beveiligen.
Angst is een normale reactie is op een dreigend gevaar voor wezenlijk
(van buiten komend) of vermeend (van binnen komend) gevaar. Wezenlijk
gevaar is bijvoorbeeld als je aangevallen wordt door een hongerige
leeuw, vermeend gevaar is bijvoorbeeld angst om te falen.
Angst heeft, net als pijn, een belangrijke functie. Pijn is een signaal
dat rust men rust moet nemen om te kunnen herstellen. Angst is een
signaal om in beweging te komen om gevaar te bestrijden (vechten)
of te ontlopen (vluchten). Het lichaam reageert op angst ondermeer
met een versnelde hartwerking (hartkloppingen) en ademhaling ("hyperventilatie")
en een verhoogde bloedtoevoer naar de spieren (warm worden).
Soms ontstaat angst zonder een direct aanwijsbare oorzaak. De angst
kan zo hevig worden dat we het paniek noemen. Meerdere paniekaanvallen
in een relatief korte tijd wordt een paniekstoornis genoemd.
Voorkomen
In een groot Nederlands onderzoek onder volwassenen van 18-64 jaar
bleek de lifetime-prevalentie (proportie van mensen in een populatie
die ooit in hun leven een paniekstoornis hebben gehad) 3,4,% (bij
vrouwen 4,9%, bij mannen 1,9%).
Agorafobie (pleinvrees)
Het gevolg van paniekaanvallen is angst voor die paniekaanvallen:
zogenaamde anticipatieangst (angst voor de angst). Een sterke anticipatieangst
kan leiden tot het vermijden van (drukke) plaatsen, (kleine) ruimten
en (grote) bijeenkomsten, aangezien men de ervaring heeft daar in
paniek geraakt te zijn. Dergelijk vermijdingsgedrag is kenmerkend
voor een fobie.
Een paniekstoornis leidt bij naar schatting 60% van de patiënten
tot een agorafobie: angst voor openbare ruimten, menigten, reizen
in trein, bus of auto of andere situaties waaruit "ontsnappen"
moeilijk is.
Een agorafobie doet zich veelal voor bij een paniekstoornis. Men heeft
dan angst om in plaatsen of situaties te zijn waaruit men niet direct
kan ontkomen of hulp kan krijgen. Dientengevolge gaat men niet alleen
de deur uit of doorstaat men in dergelijke gevallen de grootste angsten.
De meest voorkomende situaties betreffen vaak "opgesloten"
situaties, zoals reizen met het openbaar vervoer, autorijden, in de
file staan, in een bioscoop, temidden in een menigte of in een rij
staan. Het vermijdingsgedrag kan dermate ernstig zijn dat men volledig
aan huis gebonden raakt. Een agorafobie kan zich ook voordoen zonder
paniek. Men vermijdt het reizen of weggaan naar plekken waar men ernstig
in verlegenheid of hulpbehoevend kan geraken als gevolg van bijv.
duizeligheid of vallen, onwerkelijk voeten, controle verlies, braken
of 'hartklachten". Vaak betreft het dan ook situaties waarvan
men denkt er niet gemakkelijk uit te komen.
Symptomen
Centraal staan recidiverende aanvallen van heftige en plotselinge
angst en paniek.
Lichamelijk
Transpireren, warmteopwellingen of koude rillingen, hartkloppingen
of snelle hartslag, ademtekort of benauwd gevoel (moeite met ademen),
duizeligheid of gevoel flauw te vallen, gevoel te stikken, trillen
of beven, misselijkheid of raar gevoel in de maagstreek, pijn of vreemd
gevoel in de borst, doof gevoel of tintelingen in de ledematen
Psychisch
Angst om dood te gaan, angst om gek te worden of controle over zichzelf
te verliezen, gevoel van onwerkelijkheid
Oorzaken
Er lijkt sprake van een samenspel van diverse factoren.
Biologische factoren
Een bepaalde gevoeligheid om angst en paniek te ontwikkelen.
Psychische factoren
Het verleden (geschiedenis) is van grote invloed op hoe men denkt,
voelt en handelt, welke normen en waarden worden gehanteerd en hoe
men met zichzelf en anderen omgaat. Onverwerkte ervaringen uit het
verleden leiden onder meer tot het blokkeren van pijnlijke gevoelens
die horen bij die ervaringen. Het blokkeren van die pijnlijke gevoelens
draagt bij tot het ontstaan van een paniekstoornis.
Behandeling
 |
| |  |
| |  |
In favorieten opslaan | | | 
|
|
Een vraag of een probleem op SeniorenNet? Kijk dan in het Helpcentrum (klik hier). Als je het daar niet kan vinden, helpen we je via e-mail op support@seniorennet.be. |
