Prostaat- en borstkanker: de belangrijkste vormen van kanker bij 65+ers

Geen leuk onderwerp maar helaas soms akelig nabij: respectievelijk prostaat- en borstkanker zijn de meest voorkomende vormen van kanker bij mannelijke en vrouwelijke 65+ers. Komen ze meer voor dan vroeger? Hoe kunnen ze behandeld worden, en wat zijn de mogelijkheden op het vlak van preventie?

De ziekte met de grote K

Rond kanker heerst vaak nog een taboe.  ooral ouderen krijgen deze ziekte: 69 procent van de vrouwen en 80 procent van de mannen zijn 60 jaar of ouder bij de diagnose.

Prostaatkanker is de meest voorkomende kanker bij mannen, borstkanker bij bij vrouwen.

In 2020 werden in het Vlaamse Gewest 6.590 nieuwe gevallen van prostaatkanker genoteerd. Dat houdt in per 100.000 mannen er 201 een nieuwe diagnose van prostaatkanker kregen.

In datzelfde jaar werden er 6.308 nieuwe gevallen van borstkanker vastgesteld. Per 100.000 vrouwen kregen er 188 een nieuwe diagnose van borstkanker. Er werd ook bij 74 mannen een nieuwe diagnose van borstkanker geregistreerd.

Het aandeel mannen met een nieuwe diagnose van prostaatkanker steeg in 2020 sterk vanaf de leeftijdsgroep van 50 tot 54 jaar. Het aandeel lag het hoogst bij de 75- tot 79-jarigen met 1.002 nieuwe gevallen per 100.000 mannen. Op latere leeftijd nam de kans af.

Het aandeel vrouwen met een nieuwe diagnose van borstkanker groeide in 2020 gestaag vanaf de leeftijd van 30 jaar. Bij de leeftijdsgroepen tussen 65 en 84 jaar lagen deze aandelen rond de 400 nieuwe gevallen per 100.000 vrouwen.

bron: Statistiek Vlaanderen

Prostaatkanker

Prostaatkanker is een veelvoorkomende vorm van kanker die voornamelijk mannen treft, vooral naarmate ze ouder worden. In ons land staat het bekend als de meest voorkomende kanker bij senioren. 

Geschiedenis 

De geschiedenis van prostaatkanker gaat ver terug. De vroegst bekende vermeldingen van prostaatkanker komen uit het midden van de 19e eeuw. In die tijd werd prostaatkanker meestal pas ontdekt in een gevorderd stadium, omdat er beperkte diagnostische methoden beschikbaar waren. De overlevingskansen waren toen erg laag.

In de 20e eeuw werden medische technologieën en methoden voor kankerdiagnose en -behandeling sterk verbeterd. Dit leidde tot een beter begrip van prostaatkanker en vroege detectiemogelijkheden, wat bijdroeg aan een verbetering van de overlevingskansen.

Behandelingsmethoden

Chirurgie

Een radicale prostatectomie is een veelgebruikte chirurgische behandeling voor prostaatkanker. Tijdens deze procedure verwijdert de chirurg de gehele prostaat en vaak ook nabijgelegen weefsels, zoals de zaadblaasjes en lymfeklieren. Deze behandeling is het meest effectief bij patiënten in de vroege stadia van prostaatkanker, wanneer de tumor zich nog niet heeft verspreid buiten de prostaat.

Bestralingstherapie

Er zijn twee hoofdtypen bestralingstherapie: externe bestraling en brachytherapie (inwendige bestraling). Externe bestraling gebruikt gerichte straling van buitenaf om de prostaattumor te vernietigen. Brachytherapie plaatst kleine radioactieve bronnen direct in de prostaat. Bestralingstherapie kan zowel als primaire behandeling als na een operatie worden gebruikt om eventuele overgebleven kankercellen te vernietigen.

Hormoontherapie

Prostaatkanker groeit vaak onder invloed van het mannelijke hormoon testosteron. Hormoontherapie, ook bekend als androgeendeprivatietherapie, richt zich op het verlagen van de testosteronspiegels in het lichaam. Dit kan worden bereikt door medicatie of, in sommige gevallen, door chirurgische castratie. Hormoontherapie kan als aanvullende behandeling worden gebruikt om de groei van prostaatkanker te vertragen of in gevallen van gevorderde prostaatkanker om symptomen te verlichten.

Chemotherapie

Chemotherapie is een systemische behandeling waarbij medicijnen worden gebruikt om kankercellen door het hele lichaam aan te vallen. Chemotherapie wordt vaak gebruikt bij gevorderde prostaatkanker wanneer de kanker is uitgezaaid naar andere delen van het lichaam. Het kan worden gebruikt om de tumorgroei te vertragen, symptomen te verlichten en de levenskwaliteit te verbeteren.

Doelgerichte therapie

Deze behandelingen richten zich op specifieke moleculen die betrokken zijn bij de groei van kankercellen. Een voorbeeld van doelgerichte therapie bij prostaatkanker is het gebruik van medicijnen die de activiteit van het androgeenreceptor-eiwit blokkeren, waardoor de groei van de tumor wordt geremd.

Immunotherapie

Immunotherapie is een opkomende behandeling die het immuunsysteem van het lichaam helpt kankercellen te herkennen en aan te vallen. Bij prostaatkanker kan immunotherapie worden gebruikt om het immuunsysteem te stimuleren om de tumorcellen te vernietigen.

Preventietips 

Gezonde voeding

Een uitgebalanceerd dieet rijk aan groenten, fruit en volle granen kan bijdragen aan een gezonde prostaat. Tomaten, broccoli, groene thee, noten en zaden bevatten voedingsstoffen die gunstig zijn voor de prostaatgezondheid. Vermijd overmatige inname van rood vlees en bewerkte voedingsmiddelen, omdat deze in verband zijn gebracht met een verhoogd risico op prostaatkanker.

Lichaamsbeweging

Regelmatige lichaamsbeweging, zoals wandelen, fietsen of zwemmen, kan het risico op prostaatkanker helpen verminderen. Oefening helpt niet alleen om een gezond lichaamsgewicht te behouden, maar het kan ook hormonale onevenwichtigheden verminderen die prostaatkanker kunnen bevorderen.

Niet roken

Roken is niet alleen gekoppeld aan longkanker, maar ook aan een verhoogd risico op verschillende vormen van kanker, waaronder prostaatkanker. Als u rookt, zoek dan hulp om te stoppen met roken.

Matig alcoholgebruik

Hoewel er geen direct verband is tussen alcohol en prostaatkanker, kan overmatig alcoholgebruik leiden tot gewichtstoename en andere gezondheidsproblemen. Matig alcoholgebruik is dus aan te bevelen.

Regelmatige controles en screenings

Mannen moeten regelmatig hun huisarts bezoeken, vooral naarmate ze ouder worden, om vroege tekenen van prostaatkanker op te sporen. De meest voorkomende screeningsmethode is de prostaatspecifieke antigeen (PSA) test, die kan helpen bij het detecteren van prostaatkanker, zelfs voordat symptomen optreden.

Het is belangrijk op te merken dat hoewel preventieve maatregelen het risico op prostaatkanker kunnen verminderen, het niet altijd mogelijk is om prostaatkanker te voorkomen. Vroege detectie en behandeling spelen een cruciale rol bij het vergroten van de overlevingskansen en het verbeteren van de levenskwaliteit van mannen die getroffen zijn door prostaatkanker. Daarom is het van vitaal belang dat mannen, vooral op oudere leeftijd, zich bewust zijn van de risicofactoren en regelmatig medische controles ondergaan.

Borstkanker

Borstkanker is een veelvoorkomende vorm van kanker die vooral vrouwen treft, vooral naarmate ze ouder worden. In ons land is het bekend als de voornaamste kanker bij vrouwelijke senioren. In dit artikel gaan we dieper in op borstkanker, inclusief risicofactoren, behandelingsmethoden, preventietips en overlevingskansen.

Geschiedenis

De geschiedenis van borstkanker in ons land gaat terug tot eeuwen geleden, maar het begrip en de behandeling ervan hebben aanzienlijke ontwikkelingen doorgemaakt. Vroege vermeldingen van borstkanker in de medische literatuur dateren uit de oudheid, maar het begrip van de ziekte en de beschikbare behandelingen waren beperkt.

In de oudheid werd borstkanker vaak beschouwd als een onvermijdelijke en ongeneeslijke aandoening. De meeste behandelingen waren beperkt tot het verwijderen van de tumor door middel van chirurgie, vaak met weinig succes. Overlevingskansen waren destijds zeer laag en er was weinig inzicht in de onderliggende oorzaken van borstkanker.

Het was pas in de 19e en 20e eeuw dat er aanzienlijke vooruitgang werd geboekt in het begrijpen van borstkanker en de ontwikkeling van meer effectieve behandelingsmethoden

Risicofactoren 

Hoewel de exacte oorzaak van borstkanker niet altijd duidelijk is, zijn er enkele risicofactoren geïdentificeerd die het risico op het ontwikkelen van de ziekte kunnen vergroten:

Leeftijd

Het risico op borstkanker neemt toe met de leeftijd. Vrouwen ouder dan 50 hebben een hoger risico dan jongere vrouwen.

Familiegeschiedenis

Vrouwen met een familiegeschiedenis van borstkanker, vooral als het gaat om moeder, zus of dochter, hebben een verhoogd risico op de ziekte.

Genetische factoren

Mutaties in bepaalde genen, zoals BRCA1 en BRCA2, kunnen het risico op borstkanker sterk verhogen.

Persoonlijke medische geschiedenis

Vrouwen die eerder borstkanker hebben gehad, borstweefsel met afwijkingen hebben gehad of borstkanker in situ hebben gehad, hebben een verhoogd risico.

Hormonale factoren

Langdurige blootstelling aan oestrogenen, zoals vroege menstruatie, late menopauze of hormoontherapie na de menopauze, kan het risico verhogen.

Behandeling

De behandeling van borstkanker is afhankelijk van het stadium van de ziekte, de grootte en locatie van de tumor en de algemene gezondheidstoestand van de patiënt. Enkele veelvoorkomende behandelingsmethoden zijn onder meer:

Chirurgie

Borstchirurgie, zoals een borstsparende operatie (lumpectomie) of een volledige borstamputatie (mastectomie), wordt vaak gebruikt om de tumor te verwijderen. Bij een borstsparende operatie wordt alleen het aangetaste deel van de borst verwijderd, terwijl bij een mastectomie de hele borst wordt weggenomen.

Bestralingstherapie 

Na borstsparende chirurgie kan bestraling worden gebruikt om eventuele resterende kankercellen te vernietigen. Het maakt gebruik van gerichte straling om kankercellen te doden.

Chemotherapie

Deze behandeling maakt gebruik van medicijnen om kankercellen te vernietigen of te vertragen. Chemotherapie kan voor of na de operatie worden gebruikt, afhankelijk van de specifieke situatie van de patiënt.

Hormoontherapie

Bij hormoongevoelige borstkanker kan hormoontherapie worden gebruikt om de werking van oestrogenen te blokkeren of de productie ervan te verminderen, waardoor de groei van de tumor wordt geremd.

Gerichte therapie

Gerichte therapie richt zich op specifieke eiwitten die betrokken zijn bij de groei van kankercellen. Het kan worden gebruikt in combinatie met andere behandelingen om de effectiviteit te vergroten.

Immunotherapie

Hoewel nog in de onderzoeksfase, wordt immunotherapie ook onderzocht als een mogelijke behandeling voor bepaalde vormen van borstkanker.

Preventietips 

Regelmatige borstcontroles

Zelfonderzoek van de borsten en regelmatige klinische borstcontroles zijn belangrijk voor vroege detectie van eventuele afwijkingen.

Jaarlijkse mammografie

Mammografie is een screeningsmethode die wordt aanbevolen voor vrouwen vanaf 50 jaar om vroegtijdige tekenen van borstkanker op te sporen, zelfs als er geen symptomen zijn.

Gezonde levensstijl

Een gezonde levensstijl, inclusief een uitgebalanceerd dieet, regelmatige lichaamsbeweging en niet roken, kan het risico op borstkanker helpen verlagen.

Beperk het alcoholgebruik

Beperk het alcoholgebruik tot een minimum, aangezien overmatig drinken geassocieerd is met een verhoogd risico op borstkanker.

Beheers je gewicht

Het behouden van een gezond gewicht kan het risico op borstkanker helpen verminderen, vooral na de menopauze.

Overlevingskansen

Dankzij verbeterde screeningsmethoden en behandelingen zijn de overlevingskansen bij borstkanker de afgelopen decennia aanzienlijk verbeterd. Vroege detectie en een geïntegreerde behandelingsaanpak zijn cruciaal om de kans op een succesvolle uitkomst te vergroten.

Auteur: Stefaan Van Laere