De risicofactoren

Waarom krijgt de ene persoon borstkanker en blijft een andere gespaard? Daar bestaat tot nu toe geen wetenschappelijke verklaring voor. Wel zijn er een aantal risicofactoren gekend. Toch zijn die factoren geen absolute voorspellers, want niet iedereen die eraan blootgesteld wordt ontwikkelt borstkanker en er zijn vrouwen zonder de factoren die toch de diagnose krijgen.

De meeste risicofactoren voor borstkanker hebben te maken met hormonenBorstkanker is vooral hormoongevoelig. De meeste borstkankers hebben oestrogenen nodig om te groeien, daarom zijn ook de meeste risicofactoren verbonden met oestrogenen. Zoals je al kon lezen in de vorige artikels van Pink Ribbon, is leeftijd één van de belangrijkste factoren. Vrouwen tussen de 50 en 69 jaar behoren tot de kwetsbaarste groep. Daarom worden ze dan ook tweejaarlijks uitgenodigd voor een gratis screeningsmammografie.

Daarnaast kan iemand genetisch belast zijn met het BRCA 1- en BRCA 2-gen. De mutatie van dat gen verhoogt het risico op borstkanker aanzienlijk. Een drager van een BRCA-mutatie heeft 80-85% kans om borstkanker te ontwikkelen en 60% kans dat die kanker bilateraal is (in beide borsten). Prof. Dr. Eric Legius: ‘Loop je een sterk verhoogd erfelijk risico, dan raden we een halfjaarlijkse controle aan met een borstonderzoek door je arts, een echografie van de borsten en een jaarlijkse mammografie en magnetische scan (MRI) van de borsten. Het is natuurlijk ook mogelijk om je preventief te laten opereren om borstklierweefsel weg te nemen.’

Een andere belangrijke risicofactor is de blootstelling aan oestrogeen en progesteron tijdens het leven. Vrouwen die menstrueerden voor de leeftijd van 12 jaar en tot na de leeftijd van 55 jaar lopen een verhoogd risico op borstkanker. Vrouwen die geen kinderen hebben of hun eerste kind pas na 30 jaar kregen, letten ook maar beter op. Daarnaast kan ook het gebruik van geneesmiddelen die oestrogeen of progesteron je in de gevarenzone brengen.

Wie een voorgeschiedenis heeft van benigne (goedaardige) borstaandoeningen of van borstkanker heeft meer kans om (opnieuw) borstkanker te ontwikkelen. Radiotherapie van de borst tijdens de kinderjaren of adolescentie verhoogt ook het risico.

Hier kan je op letten!

Overgewicht, alcoholgebruik en roken kunnen het risico verhogenDaarnaast zijn er nog drie belangrijke factoren die het risico op borstkanker aanzienlijk doen toenemen: overgewicht, alcoholgebruik en roken. Vooral na de menopauze is overgewicht een absolute boosdoener. Vrouwen zorgen er beter voor dat hun buikomvang onder 80 cm blijft, mannen onder 94 cm. Alcohol beperk je het beste tot maximaal één consumptie per dag. Vrouwen met een verhoogd risico op borstkanker blijven trouwens het best helemaal weg van alcohol. Waarom alcohol en roken het risico verhogen is nog niet duidelijk.

Die drie risicofactoren heb je zelf in de hand en je kan er dus preventief aan werken. Leef gezond, overdrijf vooral niet. Kies voor gezonde voeding zoals groenten, fruit of peulvruchten en laat snacks links liggen. En als je dan toch zondigt, doe het met mate. Daarnaast moet je vooral bewegen. Een half uurtje per dag is voldoende en je mag dat gerust verdelen over de hele dag: drie keer 10 minuten is net zo goed als één keer 30 minuten. Beweging zorgt ervoor dat er minder hormonen worden afgescheiden, het werkt in op groeifactoren én als je sport blijf je beter op gewicht. Als je van jongs af aan sport, daalt je risico op borstkanker met 30%. Maak van bewegen een goede gewoonte: een half uurtje wandelen tijdens je lunch, een halte eerder afstappen met de bus, de trap nemen in plaats van de lift, enz. Welke vorm van bewegen of sporten, maakt niet uit. Zorg dat je hartslag omhoog gaat en dat je wat gaat zweten, want bewegen kan wel eens je leven redden.

Bron: Pink Ribbon Magazine. Sanoma.
Borstkanker: gids voor Patiënten – Gebaseerd op de ESMO-richtlijnen. Antikankerfonds.