Gevolg lage rente?

De rente in Europa staat ongekend laag. In sommige gevallen zelfs negatief. Dat is iets dat we nog nooit hebben gezien en dus is ook de impact op lange termijn lastig in te schatten. Terwijl veel economen waarschuwen voor risico’s van zeepbellen – bijvoorbeeld omdat consumenten nu veel goedkopere hypotheken kunnen afsluiten –, heeft de financiële sector al direct te kampen met negatieve effecten.

En dat merken we ook op de beurs. Beleggers hebben door dat veel verzekeraars en banken steeds minder winstgevend kunnen opereren door de lage rente. En dat levert een heel negatief plaatje op. De MSCI Europe Financials Index laat sinds de start van dit jaar al een verlies zien van 23,85%:

Toch hebben banken nog wel middelen in huis om tot op zekere hoogte winstgevend te opereren. Wie een spaarboekje heeft lopen, heeft vast wel gemerkt dat banken de rente rigoureus hebben verlaagd. Door deze verlaging zijn de kosten ook wat verlaagd, terwijl de rente op leningen aan bedrijven en particulieren (hypotheken) redelijk op peil zijn gebleven. Hierdoor zijn de inkomsten wat stabieler.

Een negatieve rente op het spaargeld is voor niemand wenselijk en dus zullen banken daar niet aan beginnen

Deze situatie zal echter snel veranderen, omdat de rente op het spaargeld nu al tegen de limieten aanloopt. Een negatieve rente op het spaargeld is voor niemand wenselijk en dus zullen banken daar niet aan beginnen. Ook zullen consumenten – en bedrijven – dankzij de lage rente veel meer onderhandelingsmarge krijgen voor nieuwe leningen.

Verzekeraars in de penarie

Voor verzekeraars is het probleem een stuk acuter. Verzekeraars die bijvoorbeeld levensverzekeringen aanbieden, zijn erg afhankelijk van de rentestand. Om de verplichtingen straks uit te kunnen keren, steken verzekeraars de premies voornamelijk in veilige langetermijnbeleggingen. Hierdoor kan er altijd worden uitgekeerd. En wie ‘veilig’ wilt beleggen op de lange termijn, komt al snel uit bij langlopende obligaties. Maar juist die obligaties keren nu nog nauwelijks iets uit, of kosten zelfs geld.

Langlopende obligaties keren nog nauwelijks iets uit, of kosten zelfs geld

Met een lage rente moeten dus meer reserves worden aangehouden door verzekeraars. Al dat geld dat als reserve moet worden opgenomen, kan dan niet meer worden gebruikt om extra winst te maken. Met als gevolg dat de winstgevendheid nog eens extra onder druk komt te staan.

Verzekeraars met pensioenfondsen in de portefeuille, krijgen nog eens een extra trap na. Pensioenfondsen moeten namelijk rekenen met de lage rente en die meenemen in de verwachtingen voor de komende jaren. Hierdoor kan een pensioen stukken lager uitkomen dan bijvoorbeeld een paar jaar geleden.

Transitiefase

Verzekeraars zullen door de nieuwe situatie snel stappen moeten nemen. Het huidige businessmodel voldoet niet meer en zal moeten worden omgegooid. Een transitiefase waarin verzekeraars nieuwe modellen ontwikkelen en toch kunnen leven met de lage rente is nodig. Op dit moment lijken beleggers er echter allerminst zeker van dat verzekeraars in staat zijn om ook daadwerkelijk het model om te gooien. Geen enkele Europese verzekeraar presteert dit jaar namelijk goed. Over de hele lijn, van Ageas, Aegon tot Allianz, verkeren verzekeraars in zwaar weer.

Tot de sector een betekenisvolle switch in het verdienmodel kan laten zien, of de rente magischerwijs toch omhoog wordt gegooid, zien wij geen reden om nu nieuwe investeringen te doen in de verzekeringssector. Tot nader order blijven wij dan ook een afwachtende houding aannemen voor de Europese verzekeraars.

Nico Pantelis is een gediplomeerd beleggingsadviseur. Hij is de oprichter van Slim Beleggen,  een platform dat beleggers van informatie over aandelen, fondsen en andere producten voorziet. Het opzet van het platform is om de beste fondsen te selecteren en te bespreken op basis van een diepgaande analyse. Dat gebeurt in verschillende onderdelen en segmenten van de markt (aandelen, obligaties, gemengd, vastgoed, grondstoffen, goud, enz.). Alle info op www.slimbeleggen.com. Volg ons ook op Twitter @SlimBeleggen.