Deel via

Montenegro bijna NAVO-lidstaat

Montenegro mag zichzelf bijna lid van de NAVO noemen. Het kleine Balkanland heeft daarvoor al een hele weg afgelegd, van onafhankelijkheid van Joegoslavië tot een mogelijke sabotage door Rusland. Theo Lansloot overloopt de woelige geschiedenis.

Joegoslavië

Sinds 1946 maakte Montenegro deel uit van Joegoslavië, dat door de Kroaat Tito als dictator bijeengehouden werd. Bij de ontbinding van de Socialistische Federale Republiek Joegoslavië in 1992 koos Montenegro als enige deelrepubliek voor de communistische partij, en het land vormde een federatie met Servië. De betrekkingen met Servië raakten echter verzuurd door  de oorlog in Kosovo. Als in 2000 Milosevic, de Servische federale president, de grondwet wijzigde om nog 8 jaar langer aan de macht te blijven, begon in Montenegro het afscheidingsproces.

Onafhankelijkheid

In 2001 kwam een pro-onafhankelijkheidscoalitie aan de macht, waarna het Montenegrijns parlement zich op 2 maart 2006 eenstemmig uitsprak voor een referendum over de onafhankelijkheid. Twee weken later kwam 86,49% van de bevolking opdagen op dat referendum, en 55,6% stemde voor. Die uitkomst voldeed aan de voorwaarden van de internationale gemeenschap, waardoor de onafhankelijkheid mogelijk werd.

Op 3 juni 2006 bekrachtigde het parlement de uitkomst van het referendum en het riep meteen de onafhankelijkheid uit. Daarmee werd Montenegro de 193e soevereine staat ter wereld. Op 4 juni verklaarde de Servische regering dat zij het uiteenvallen van de Servisch-Montenegrijnse Unie als een voldongen feit aanvaardde.

Kandidaat-lidstaat EU

Sinds 17 december 2010 is Montenegro kandidaat-lidstaat van de Europese Unie. Op 29 juni  2012 gingen de formele toetredingsgesprekken van start en die zijn nog steeds aan de gang.

In 2016 telde Montenegro 620.145 inwoners, waarvan 267.669 Montenegrijnen (43,16%) en 198.414 Serviërs (31,99%). Beide bevolkingsgroepen zijn orthodoxe christenen. Verder zijn er enkele kleine minderheden. De grootste daarvan zijn Bosniakken en Albanezen. Bosniakken zijn overwegend soennitische moslims en de meeste Albanezen zijn niet-religieus. Van de religieuze Albanezen is de meerderheid eveneens soennitisch moslim. Met een oppervlakte van slechts 14.026 km² is Montenegro dus zowel op het vlak van omvang als bevolking een klein land, dat echter toch groter is dan verschillende andere EU-lidstaten. Als het gaat om economische groei, inflatie en begroting doet het land het vrij behoorlijk.

NAVO

Op 18 mei 2016 tekende de premier van Montenegro, Milo Djukanovic, op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel een associatieprotocol met de NAVO. Sindsdien woont Montenegro de NAVO-vergaderingen bij als 'waarnemer'. Meepraten en meebeslissen mag het pas als de parlementen van de overige 28 landen de toetreding hebben goedgekeurd. 

Zo ratificeerde de Amerikaanse president Donald Trump op dinsdag 11 april 2017 de toetreding. Dat betekent een grote stap voorwaarts op de weg van het Balkanland om de 29ste NAVO-lidstaat te worden, aangezien de VS nog als laatste lidstaat zijn goedkeuring moest geven. Op dezelfde dag stuurde de president nog een brief aan de Amerikaanse senaat waarin hij belooft dat de toetreding van Montenegro niet betekent dat de VS een hogere bijdrage aan de NAVO zal leveren.

De ratificering kwam er de dag voordat president Trump de secretaris-generaal van de NAVO, Jens Stoltenberg, in Washington ontving. Na hun onderhoud hielden zij een gezamenlijke persconferentie, waarin de president de alliantie loofde voor haar waardevolle bijdrage tot terreurbestrijding, terwijl hij ze tijdens zijn kiescampagne had afgedaan als achterhaald. Hij herhaalde evenwel zijn eis dat de NAVO-bondgenoten hun aandeel in de financiering van de alliantie opvoeren.

Met Montenegro als 29de lidstaat zou de NAVO kunnen beschikken over ’s lands havens en op die manier vrijwel de hele noordelijke Middellandse Zeekust omsluiten.

Rusland

Het Kremlin veroordeelt de toetreding tot de NAVO van elk land uit het vroegere Oostblok, waartoe volgens Moskou ook Montenegro behoort. Montenegro was echter een van de deelstaten van het toenmalige Joegoslavië, dat geen echt Oostblokland was. Zijn president, maarschalk Tito, was integendeel voorstander van een ‘blokvrije’ positie voor zijn land. Hij was een van de initiatiefnemers en inspiratoren van de ‘Beweging van Niet-Gebonden Landen’ die streefde naar een onafhankelijke positie tussen het Oosten en het Westen.

Op 16 oktober 2016, de avond voor de parlementaire verkiezingen, arresteerden de Montenegrijnse autoriteiten twintig Servische nationalisten. Die mannen waren volgens hen onderdeel van een groep samenzweerders die, verkleed als politieagenten, een bloedbad wilden aanrichten in het parlement, toenmalig premier Milo Djukanovic wilden vermoorden en een pro-Russische oppositie aan de macht wilden brengen om de toetreding te voorkomen. Montenegrijnse en Westerse inlichtingen- en veiligheidsdiensten suggereren de betrokkenheid van Russische agenten bij de mislukte coup. Het Kremlin noemt die beschuldigingen absurd.

Aangezien er geen publiek toegankelijke bewijzen zijn, is het onmogelijk na te gaan wat er precies is gebeurd. Wel is duidelijk dat Montenegro nu een frontstaat is in de strijd om invloedssferen tussen Rusland en het Westen en dat niet alleen in het Midden-Oosten, maar ook in Europa.

Auteur: Theo Lansloot

0 reacties

Login Registreer

Login met

Theo Lansloot

Na een lange carrière in de Belgische buitenlandse dienst, is Theo Lansloot nu ambassadeur op rust. Hij is een specialist in internationale politiek, en de EU in het bijzonder, en volgt de verhoudingen tussen Vlaanderen en Nederland op de voet.

Meer artikels van Theo Lansloot

Recente Artikels

Gerelateerde Artikels