Wat is mantelzorg?

Als mantelzorger zet je je belangeloos in voor een familielid, een vriend of een buur die tijdelijk of blijvend zorgbehoevend is. Dat kan door een handicap of door ziekte of ouderdom zijn.

Mantelzorgers vind je in alle leeftijdscategorieën. Sommigen zijn nog heel jong. Het gros van de Vlaamse mantelzorgers is echter tussen de 50 en 75 jaar. 50- tot 65-jarigen zorgen vooral voor hun ouders. 65-plussers dragen meestal zorg voor hun partner.

Mantelzorger worden, overkomt je. De plotse hulpbehoevendheid van een familielid of je partner maakt van jou plotseling tijdelijk of blijvend mantelzorgerMantelzorger worden, overkomt je. Wat in het begin vanzelfsprekend lijkt, blijft dat helaas niet altijd. De zorg wordt vaak geleidelijk zwaarder. Wanneer de zorgbehoefte groter wordt, stijgt ook de afhankelijkheid. Als dit lang aanhoudt of wanneer er sprake is van een complexe zorgsituatie, kan het té zwaar worden als mantelzorger en raak je overbelast.

Signalen van overbelasting

De eerste signalen zijn meestal stressgerelateerd. Je slaapt niet goed meer hoewel je uitgeput bent, je kan je overdag niet langer concentreren of je bent erg lichtgeraakt. Je wordt boos op de situatie of zelfs op de dierbare voor wie je zorgt.

Ook fysieke problemen komen vaak voor. Net zoals professionele hulpverleners hebben mantelzorgers vaak te kampen met rugklachten. Vaak wuift een mantelzorger dit alles weg. Niet zijn of haar welzijn is belangrijk, maar dat van de zorgvrager.

Wanneer de zorgbehoefte té groot wordt, kan het té zwaar worden als mantelzorger en raak je overbelast Als mantelzorger kan je in een sociaal isolement geraken. Als al je vrije tijd naar de zorg gaat, blijft er niets meer over voor jezelf, je familie of je vrienden. Heel wat mantelzorgers kiezen er ook voor om minder te werken. Dit kan naast minder sociale contacten ook tot financiële problemen leiden. In de ernstigste gevallen is een burn-out niet uit te sluiten.

Zo houd je vol

Wie voor anderen zorgt, moet in de eerste plaats goed voor zichzelf zorgen. En dat zonder zich daar schuldig over te voelen. Hoe beter je voor jezelf zorgt, hoe langer je immers voor je dierbare zal kunnen zorgen. Enkele tips:

1. Doe niet alles alleen

   Aanvaard de hulp die buren, familie of vrienden je bieden of stel hen zelf een concrete vraag. Werk samen met professionele zorgverleners met wie je de zorg kan delen. De thuiszorg biedt heel wat mogelijkheden. Zo kan bijvoorbeeld een verzorgende van Familiehulp zorgtaken helpen verlichten of kan de persoon voor wie je zorgt terecht in het kleinschalige dagverzorgingshuis NOAH terwijl jij de wekelijkse boodschappen doet.

2. Durf vrijuit te spreken

   Zorg dragen is soms zwaar. Niemand zal dat betwisten. Durf je angsten, je bezorgdheden, je twijfels, je boosheid of verdriet te uiten aan je naasten, vrienden of collega’s. Professionele zorgverleners komen niet alleen langs voor de zorgvrager, maar bieden ook jou een luisterend oor.

   Vaak lucht het ook op om met lotgenoten te praten. De erkende verenigingen voor mantelzorgers bieden mogelijkheden om elkaar te ontmoeten of je vindt gelijkgezinden op verschillende fora online.

3. Durf grenzen te stellen

   Het gebeurt dat familie of de persoon voor wie je zorgt je inspanningen als te evident ervaren. Verwoord zelfzeker en rustig wat ze wel en niet van jou kunnen verwachten en wat jij van hen verwacht. Doe dit zo concreet mogelijk.

4. Maak tijd voor jezelf

   Als mantelzorger moet je in de eerste plaats goed voor jezelf zorgen, zonder je daarover schuldig te voelen Plan minstens één keer per week tijd voor jezelf in: om er even tussenuit te gaan met vrienden, je hobby te beoefenen, jezelf te laten verwennen bij de kapper, een goed boek te lezen … Zoek zelf actief contact met vrienden en familie, zodat je niet in een sociaal isolement raakt. Gun jezelf een vakantie en bekijk met je zorgnetwerk hoe jouw afwezigheid opgevangen kan worden.

Voor mantelzorg word je niet betaald. Wel krijgen zorgbehoevenden van de zorgverzekering een forfaitaire vergoeding per maand voor de niet-medische kosten van mantelzorg. Sommige steden en gemeenten geven ook een mantelzorgpremie als waardering voor de inzet van de mantelzorgers.