World Book of Love

Wie het ‘World Book of Love’ van Leo Bormans kent, weet dat daar ‘s werelds grootste liefdesprofessoren in staan, elk met hun eigen verhaal. Zo ook de Italiaanse professor Donatella Marazziti. Omdat ze binnenkort speciaal voor altēro naar België komt, stellen we haar graag even voor.

We ontmoeten de 58-jarige Donatella op een mooie lentezondag in Rome. Ze is Italiaans hoogleraar psychiatrie, werkt aan de Universiteit van Pisa, waar ze afstudeerde in de geneeskunde en chirurgie en zich specialiseerde in de psychiatrie en biochemie. Nationale en internationale onderscheidingen kreeg ze voor haar baanbrekende werk in haar onderzoek naar de biologische oorsprong van liefde en verliefdheid. Meer dan 550 wetenschappelijke publicaties heeft ze op haar naam staan en ze schreef ook acht boeken, waaronder bestseller ‘La natura dell'amore’. Donatella vertelt ons wat zij doet in haar beroemde liefdeslaboratorium.

Verliefdheid en obsessief gedrag

Donatella wordt internationaal geroemd om haar baanbrekende werk naar de biologische oorsprong van liefde en verliefdheidZe raakte gepassioneerd door de liefde toen ze in de jaren 90 onderzoek deed naar mensen met een obsessieve-compulsieve stoornis (OCD). Het obsessieve denken deed haar denken aan het gedrag van pas verliefde koppels. Ze startte daarover een onderzoek. Wat bleek? Erg verliefde mensen hebben hetzelfde laag niveau van serotonine in de hersenen als mensen met OCD. Allebei spenderen ze bijzonder veel tijd in het willen bezitten van iets of iemand.

Gelukkig wordt het serotonineniveau van verliefden na ongeveer een jaar opnieuw hersteld en is de 'verslaving' onder controle. Volgens experts is dit gevoel van uitzinnigheid een manier van Moeder Natuur om mensen net lang genoeg samen te houden om te paren, iets wat het voortbestaan van de menselijke soort in stand houdt.

Donatella wachtte nog enkele jaren om dit onderzoek te publiceren, omdat ze vermoedde dat deze materie heel wat reacties zou losweken. Maar de wereld reageerde heel positief en haar onderzoek naar de liefdesprocessen kwam in een enorme stroomversnelling terecht. De professor voegt er onmiddellijk aan toe dat dit onderzoek geen enkele andere benadering van de liefde weerlegt, maar enkel bijdraagt tot meer inzicht in het allermooiste wat dit leven te bieden heeft: liefde mogen geven en ontvangen.

De hersenen

Bij elke orgaantransplantatie veranderen en vervangen we een deeltje van onszelf. Puur theoretisch gezien zou de geneeskunde ook de hersenen kunnen transplanteren. Maar dat wordt niet gedaan. Dat zou immers betekenen dat we van persoonlijkheid wisselen en dus dat we een andere identiteit aannemen. We zouden in dat geval eerder moeten spreken van lichaamstransplantatie.

De liefde beïnvloedt ons hele lichaam, ons hele leven, kortom ons hele zijnEr is bitter weinig bekend over ons brein, hoewel het ons belangrijkste orgaan is. Het bepaalt wie we zijn, regelt onze biologische mechanismen, onze fysiologische en psychologische kenmerken, onze onderliggende passies, onze emoties … en ook onze liefdesbeleving. De liefde is één van de gevoelens die ons hele lichaam, ons hele leven, kortom ons hele zijn, beïnvloedt.

Waar zit Cupido?

Onderzoek heeft aangetoond welke intrigerende factoren invloed hebben op de beleving van romantische liefde en passionele liefde. We weten dat er tijdens een eerste ontmoeting iets in de hersenen gebeurt, dat maakt dat je verliefd wordt of kan worden.

Als je verliefd bent, staat niet je hele hart in vuur en vlam, maar richt Cupido zijn pijlen op je hersenen Tijdens de verschillende liefdesprocessen zijn er specifieke hersenactiviteiten die bij iedereen terugkomen. Stoffen en hormonen als testosteron, cortisol en dopamine nemen tijdelijk andere niveaus aan. Bij verliefdheid staat ons hart dus niet in vuur en vlam. Cupido zit vooral in de hersenen. Dan komen nieuwe vragen naar boven: Wanneer worden we verliefd? Waarom worden we verliefd op iemand die we niet kennen? Wat trekt ons precies aan in die andere persoon?

Het liefdeslaboratorium

Donatella richtte in Italië een ‘liefdeslaboratorium’ op, waar ze samen met haar team de wetenschap met betrekking tot de liefde verder wil ontwikkelen. Tijdens de verschillende fases van verliefdheid en liefde observeren ze wat er, zowel psychologisch als neurobiologisch, in de hersenen gebeurt.

Volgens Donatella’s onderzoek blijkt dat wanneer mannen hevig verliefd zijn, ze meer vrouwelijke hormonen hebben dan niet verliefde mannen. Tevens gaat het testosteronniveau naar beneden. Bij vrouwen merken we meer mannelijke hormonen tijdens deze fase dan bij vrouwen die geen vlinders in de buik hebben. Het is bijna alsof verliefdheid de sekseverschillen tijdelijk uitschakelt. In ieder geval worden de scherpe kantjes van sommige mannelijke kenmerken afgevijld, terwijl die bij vrouwen net sterker worden. Ze 'ontmoeten' elkaar even in het midden.

De testosterongehaltes van mannen en vrouwen groeien bij verliefdheid naar elkaar toe, wat verliefde mensen blind maakt voor elkaars gebreken Eenmaal de verliefdheid over is, keren beide testosteronniveaus terug naar hun normale niveaus. Die naar elkaar toegroeiende testosteronniveaus maakt verliefde mensen blind voor elkaars gebreken. Wanneer je verliefd bent, lijk je heel sterk op elkaar, althans zo voelt het aan, waardoor je elkaar heel vaak gelijk geeft. Vandaar het ideaalbeeld van de prins op het witte paard. Je denkt dat de andere de liefste persoon ter wereld is. Je wordt dus tijdelijk verblind.

Na verliefdheid komt echte liefde, toch?

Donatella: "Je verliest inderdaad je ideaalbeeld, maar je krijgt wel een persoon die je kan vertrouwen en die niet vlucht bij de minste tegenslag. Zodra de roze bril wordt afgezet, verdwijnt ook het dictaat van het brein. Dan kom je, in het beste geval, in de fase van 'houden van', waarin je weer rationeel kan nadenken en beslissingen kan nemen. In goeie relaties laait de passie af en toe wel weer op."

Waarom zijn de kinderjaren zo belangrijk in onze beleving liefde?

Volgens Donatella hebben gezonde kinderen die veel liefde en zorg kregen van hun ouders, een grotere hippocampus. Dit hersengebiedje zorgt er onder andere voor dat emotionele gebeurtenissen in ons geheugen worden opgeslagen. Donatella gelooft rotsvast dat je verliefd wordt op personen die dezelfde positieve gevoelens uitstralen als die mensen die je sinds je geboorte verzorgden. Je wordt niet verliefd op je moeder of vader, maar je geheugen roept die aangename gevoelens van weleer op. Daarom zeggen we ook “Het voelt gewoon goed” of “Het is alsof we elkaar al jaren kennen”. Als je als kind verwaarloosd werd en niemand gaf jou liefde, dan is de kans in ieder geval bijzonder groot dat je liefdesleven later een ramp is.

Waar de wetenschap nog steeds niet uit is, is waarom we precies op die ene persoon verliefd worden. Dat verschilt namelijk van persoon tot persoon. Pseudowetenschappers denken dat het liefdesspel gestuurd wordt door feromonen. Dat zijn geurloze hormonen die worden uitgescheiden door de zweetklieren en bepaalde informatie uitsturen over bijvoorbeeld het afweersysteem. Dat feromonen een rol spelen bij dieren is bewezen, maar voorlopig nog niet bij de mens.

Groeien tijdens de slaap

Tijdens onze diepste slaap gaan onze neuronen, nadat ze al onze vitale functies ‘vertraagd’ hebben, samen aan de slag in ons lichaam. Daarbij wijken ze af van hun normale taak. Tijdens de REM-slaap worden de functies weer geactiveerd. De hersenen worden bij wijze van spreken ‘opgekuist’.

De belangrijkste ervaringen worden verwerkt tijdens onze dromen, die als het ware een soort zelfanalyse uitvoeren om ons psyche in evenwicht te houden. Al het overbodige wordt uit het geheugen gewist. Deze nachtelijke activiteiten laten als het ware het vermogen van de hersenen ‘groeien’. Er worden telkens nieuwe verbindingen gelegd. Nieuwe ervaringen worden opgeslagen in een continu proces dat ons hele leven doorloopt. Ook in de liefde. Elke dag ervaren, geven en ontvangen we liefde en groeien we dus verder.

Liefde komt én blijft niet vanzelf

Een absolute voorwaarde om een gezonde liefdesrelatie met anderen op te bouwen, is houden van jezelf Houden van jezelf is een absolute voorwaarde om een gezonde liefdesrelatie met anderen te onderhouden. Daar valt natuurlijk ook onder inzicht hebben in je eigen functioneren, je gevoelswereld en je eigen fysieke lichaam. Dat brengt ons weer terug bij de hersenen.

Naast wetenschapper is Donatella ook een realistische romantica. Ze vindt dat je in de eerste plaats in liefde moet geloven. Want liefde is hard werken, elke dag opnieuw, ook al klinkt dat helemaal niet romantisch. Liefde is een levend organisme: je moet het voortdurend voeden. Liefde is ons door de natuur gegeven om onze vreugde te vergroten, maar, zoals elke vreugde, moet je ze verdienen. Eén ding staat vast: we kunnen niet zonder liefde!

Ontmoet liefdesprofessor Donatella!

Als liefdesbemiddelaars zijn wij bij altēro uitermate geïnteresseerd in haar bevindingen. Daarom nodigden wij haar uit op 6 juni in Leuven. Zij geeft er een interactieve lezing exclusief voor singles: ‘The chemistry of love’. Vanuit haar kennis geeft zij een antwoord op de vraag hoe we beter kunnen leren liefhebben. De lezing wordt gevolgd door een mooie receptie en gaat door in de Loft van 3hoog Leuven met een uniek zicht op de Leuvense skyline.