Actueel - Totale switch op je 50-ste

Archief

Je leven radicaal omgooien. Van de ene dag op de andere van levenspartner, levensvisie of levensinvulling veranderen. Met als doel een meer inspirerend, gelukkiger of bevredigender leven te leiden.

“Doe wat u blij maakt!”

Hij runt een van de interessantste kunstgalerieën op het Antwerpse zuid, maar vier jaar geleden was Ludwig Trossaert (51) nog een topman in de informaticabranche. Computers, dus. “Tot ik voelde: dit is het niet”, vertelt Ludwig over de grote verandering in zijn leven. “Tot ik het gevoel kreeg dat ik acteerde in mijn eigen leven. Toen wist ik dat ik een keuze moest maken. En mocht de galerie niet lukken? Dan wil ik met een toeristenbus gaan rijden! Want ik vind dat u doen moet wat u blij maakt.”

Ludwig Trossaert ruilde topjob voor een onzekere toekomst als galeriehouder.
Ludwig Trossaert groeide op als enige zoon van een bloemistengezin. Troonopvolger worden, zag hij niet zitten. Op school was hij niet bepaald een uitblinker, tot hij op het eind van het humaniora in contact kwam met informatica, toen een gloednieuwe studierichting omhuld met mysterie. “Voor het eerst was ik ergens goed in”, vertelt Ludwig. “En ik begreep meteen dat er geen sprake was van mysterie: dit was pure logica. En daar was ik goed in. Toen ik midden jaren zeventig afstudeerde, was het geen probleem om meteen een droomjob te vinden. Een gereputeerde multinationale onderneming bood de carrièrejager die ik als jongeman was, alle kansen. En ik wist wat ik wou: veel geld verdienen en snel vooruit raken. En in dat bedrijf kon ik dat waarmaken. Ik heb trouwens geen spijt van die periode in mijn leven.”

Wanneer voelde u dat u iets anders wilde?
Waar ik professioneel mee bezig was, had steeds minder te maken met wat mij in informatica had aangetrokken. Ik kreeg managementopdrachten, personeelsverantwoordelijkheid, ik kreeg steeds meer het gevoel dat ik geleefd werd. De compensatie, de cheque op het einde van de maand, ervaarde ik steeds minder als een volwaardig alternatief voor de leemte die ik in mijn bestaan voelde. Het comfort dat ik mij ermee kon veroorloven, apprecieerde ik. Laat me daar niet schijnheilig over doen. Maar het had steeds minder met mij als mens te maken. Ik ervaarde het steeds minder als authentiek. En mijn leven werd niet enkel geleid door het werk, door de paycheck op het einde van de maand, maar in stijgende mate ook door mijn secretaresse.

Zij besliste waar ik met wie zou lunchen, op welke vergaderingen ik aanwezig moest zijn. Steeds meer moest ik vergaderingen enkel nog afsluiten en de beslissingen nemen, steeds minder had ik te maken met wat mij veel meer interesseerde, namelijk het denk- en discussieproces dat tot beslissingen leidt. Gesprekken over langetermijnvisie werden meer en meer vervangen door discussies over kortetermijnvisie, inhoud door geld. Mijn wereld was ook niet meer de wereld van de mensen met wie ik leefde. Ik vloog de wereld rond, voor mij was een trip naar parijs om er een tentoonstelling te zien net zoiets als om de hoek een brood gaan halen.

Mijn huis en mijn tuin werden te klein, maar het was wel nog de leefwereld van mijn huisgenoten die misschien liever even in het zonnetje gingen zitten of rustig een boek wilden lezen in plaats van halsoverkop naar parijs te sporen. Die bewustwording kwam er niet van vandaag op morgen, het was een traag proces. De gesprekken die ik voerde, ervaarde ik steeds meer als artificieel en afstandelijk. Ik probeerde enkel nog te verkopen en te overtuigen, zo leek me. Ook privé. Steeds meer zag ik mezelf als van op een afstand bezig.

Dat snelle, gejaagde leven, was dat het mijne? Was ik die man die blij en opgelucht was met een vertraging van een vlucht, zodat ik op de luchthaven even een boek kon lezen? Ontspanning op een diefje. Was ik die man die amper nog zelf keuzen kon maken in zijn leven en geen gaatjes meer vond om te genieten van de kleine dingen? En dan komt er een moment dat je denkt: of ik doe voort voor het geld, of ik stop ermee. Wat op zich geen makkelijke beslissing is.

Dat is het ‘zou’-stadium. Veel mensen zeggen: “Ik zou moeten sporten.” Of: “Ik zou iets moeten doen aan de relatie met de kinderen.” Zo’n ‘zou’-stadium duurt bij mij niet lang. Ik zit praktisch in elkaar. Ik denk meteen aan de consequenties en hoe ik zoiets zou moeten aanpakken. Hoe ontslag te nemen en vermijden met lege zakken op straat te staan? En wat doe ik in de plaats? Een andere managementsjob is geen optie, want dan kom ik van de regen in de drup terecht. Met mijn vriendin bezig zijn, de boeken lezen die zich al jaren opstapelen, de vrienden bezoeken die ik al te lang heb verwaarloosd, het zijn geen zaken waarmee men een leven vult. Kunst was voor mij het antwoord.

Was u daar al lang mee bezig?
Als kind nam mijn vader me mee naar galerieën en ateliers van kunstenaars. Hij was niet belast met een te grote kennis maar gaf zich graag over aan de bekoring van kunst. En hij was nieuws- en leergierig. Hij was het die mij als kind al wees op het belang van kijken: “Kijk voor je een oordeel velt, kijk goed en ervaar wat het werk in je teweegbrengt.” Hij had gelijk: het is pas door goed te kijken en bewust te ervaren dat je leert zien en appreciëren. Dat je gaandeweg het talent ontwikkelt om te ‘voelen’ of werk goed is of minder goed.

Door te kijken, leer je jezelf heel veel. En leer je tegelijk veel over jezelf. Als kind was ik eens met mijn vader in een galerie en gaf ik negatief commentaar op het werk. “Kijk toch nog maar eens goed”, zei vader. “Je oordeelt zo snel dat het niet anders kan zijn dan een vooroordeel.” De meneer van de galerie kwam erbij en zei: “onthoud de naam, want die man zal het maken.”

Het was werk van Pol Mara. (lacht) En ik herinner me als kind een atelierbezoek bij Achiel Van Sassenbroeck waar ik zo gefascineerd raakte door houtskoolnaakten, dat mijn moeder vruchteloos probeerde mijn aandacht te vestigen op ander, wat haar betrof neutraler en ongevaarlijker werk. Hij was ook een indrukwekkend man, Van Sassenbroeck, met die lange grijze baard. Als kind begreep ik nog niet dat hij zich in de marge van de samenleving had geplaatst, maar ik voelde instinctief wel dat hij een bijzonder, een apart mens was.

Kunst werd een passie.
Ik heb het altijd gevolgd. En het is een van die zaken waarvoor ik in mijn hart een vuur voel branden. Ik heb dat ook nog met andere zaken. Ik zou bijvoorbeeld graag met autocars gereden hebben. Met een bus vol blije mensen op reis vertrekken, het lijkt me heerlijk. Ik heb het al gezegd: mocht deze galerie toch niet lukken, dan school ik me om tot autocarchauffeur. Zelfs zo’n extreme beslissing zou ik nu durven te nemen, want ik heb ondertussen ervaren dat de knoop doorhakken mensen gelukkig kan maken. Ook al staan er massa’s mensen klaar om mij daarvan te weerhouden.

Kreeg uw plan veel tegenwind?
Men verklaarde mij gek. Zo’n goed betaalde, boeiende en vaste job zomaar opgeven? Een waanzinnig foute beslissing vonden velen het. En om wat te doen? Werken met kúnst? Of all things? De enige die onwrikbaar in mij geloofde, was mijn vriendin. “Ik weet niet wat ge gaat doen, maar ik steun je onvoorwaardelijk”, zei ze.

En iedereen die zijn leven zo drastisch herinricht, heeft iemand nodig om op terug te vallen. Ik had het zonder haar toezegging niet kunnen doen. In aanvang werd de financiële put nog veel groter dan de oorspronkelijke raming. Net als ik ging mijn vriendin maandenlang slapen met in gedachten ongetwijfeld dat enorme financiële ravijn en de wel zeer onzekere vooruitzichten. Angst heb ik nooit gehad maar hoezeer ik er ook altijd in heb geloofd, toch zijn er momenten van twijfel geweest.

Van: “Kom ik hier wel uit?” Tot iemand de galerie binnenkwam gewaaid, wij een boeiend gesprek hadden over kunst en ik tegen de avond weer wist waarom ik dit deed: omdat ik mijzelf wil zijn, omdat ik authentiek wil zijn in mijn ontmoeting met anderen, omdat ik kortom een blij mens wil zijn. En ik kan het iedereen aanraden: doe enkel wat u blij maakt! Niet dat ik het nu makkelijker heb dan vroeger. Ik heb - integendeel - meer zorgen, ik heb geen weekends meer vrij, als mijn vriendin en ik samen iets willen doen, moeten we dat plannen. Maar het zijn mijn keuzen, het is mijn manier van leven en werken, het is mijn ritme. Ik voel mij, ondanks die enorme druk, een stuk rustiger en evenwichtiger dan vroeger.

En het geld?
Veel geld heeft me indertijd niet gelukkig gemaakt, moeten leven met minder heeft mij ook niet ongelukkiger gemaakt. Ik hou van mijn comfort, maar nog meer van het ontastbare dat hier in de galerie gebeurt.

Heeft dit u als mens veranderd?
Het laat mij toe aspecten van mij aan bod te laten komen waarvoor vroeger geen plaats was. Het heeft mij een vollediger mens gemaakt.

Hebt u de galerie rond een bepaalde visie opgebouwd?
Ik wil hedendaagse kunst brengen van zeer goede kwaliteit en waarvoor de mensen best wat moeite mogen doen om inzicht te krijgen: zien door te kijken maar niet hermetisch of totaal ontoegankelijk. Ik werk enkel met kunstenaars die ik zelf steengoed vind en van wie ik vind dat ze een breder publiek verdienen. De prijzen variëren van 500 tot maximaal 10.000 euro. Boven 10.000 euro ga ik niet. Van een prijs wil ik zo weinig mogelijk een discussiepunt maken: het moet om het werk gaan, om de impact ervan en de verlokking die het oproept.

Ik kan genieten wanneer mensen van het ene moment op het andere voor een werk vallen. Letterlijk op het eerste gezicht verliefd worden. Dat gebeurt en daarvoor doe ik het. Het enige dat ik in toom moet houden, is de verliefdheid van mijn vriendin en mijzelf om niet telkens zelf te kopen wat er in de galerie hangt. Ik moet me inhouden om niet de topwerken te kopen die ik zelf aanbied. Ik doe het niet en het spijt me altijd. Maar zo bouw ik aan een trouw cliënteel dat beseft dat men hier voor een correcte prijs heel goed werk kan aanschaffen.

Vindt u dat de drempel naar galerieën nog te hoog is?
Niet zelden zie ik mensen van op het trottoir de galerie binnenkijken en zich, ook al staat de deur wagenwijd open, uitrekken om toch maar een glimp op te vangen van werken die verder in de galerie zijn opgehangen. Ze worden wellicht afgeschrikt door het commerciële karakter van een galerie. En omdat ze verkeerdelijk denken dat goede kunst per definitie peperduur is.

Geen van beide geldt in deze galerie: mensen hebben zeker geen koopverplichting en ik zet ook nooit iemand onder druk, bovendien zijn alle werken betaalbaar. Ik weet wel dat 1.500 euro voor de een veel meer is dan 10.000 euro voor een ander. Maar wie meer inspanning moet doen om iets te kopen, beleeft er misschien ook meer plezier aan.
Zal er misschien intenser en langer van genieten. Kunst verwerven mag best een inspanning kosten, niet enkel financieel, ook intellectueel. Die inspanning kunnen opbrengen, heeft te maken met passie. En iedereen zou in het leven toch een beetje passie moeten ervaren, is het niet voor beeldende kunst dan wel voor sport, muziek of tuinieren.


Wat zoekt u in kunst?
Verwondering en authenticiteit, zowel inhoudelijk als wat het metier betreft. Maar niet enkel de authenticiteit van kunstenaar en kunstwerk is belangrijk, ook de tussenpersoon, de galeriehouder zoals ik, en de eventuele koper, de kunstliefhebber of -verzamelaar, moeten zich tegenover het kunstwerk authentiek opstellen. Wie kunst louter om de investering koopt, is niet authentiek met kunst bezig. En overigens is het zeer de vraag of kunst een goede investering is. En welke kunst men dan wel moet kopen. Zoals al gezegd werk ik met prijzen tot 10.000 euro.

Kunt u zo’n bedrag beleggen?
Ofwel spaart u dat, of u geeft het uit. Echt beleggen doet u pas met bedragen vanaf pakweg 20.000 euro. Daardoor vermijd ik dus die discussie. Wat niet wil zeggen dat u er een slechte zaak mee doet. Werk van Paul Grusenmeyer dat u bij mij koopt, is binnen tien jaar drie keer in waarde gestegen, wat niet het geval zal zijn met de Picasso die u nu koopt. Wat wil zeggen dat dit een compleet onzinnige discussie is. Een goede Permeke zal nooit minder waard zijn dan wat u ervoor hebt gegeven, maar dat is nog iets anders dan investeren.

En waarin moet u dan investeren?
Voor werk van Jackson Pollock wordt nu miljoenen betaald terwijl men zijn werk tot voor een paar jaar denigrerend betitelde als niet meer dan verfspatten. Een zekere belegging was het allerminst. Het is dus allemaal heel erg relatief. Begrijp me niet verkeerd: ik ben niet vies van geld hè. Ik ben geen alternatieve geitenwollensokkenjongen geworden. Maar het is niet de eerste drijfveer, het is niet meer de motivatie. Nu wil ik in de eerste plaats over inhoud en zin praten. Op niveau en in mensentaal, want al te dikwijls praat men over kunst in dezelfde taal die wordt gehanteerd op wijndegustaties: gebakken lucht waar men eigenlijk niets mee zegt maar dat de indruk moet wekken dat een specialist aan het woord is. Sommige kunsttijdschriften zijn gewoon niet te lezen, zo hermetisch zijn die geschreven.

En dan is men verwonderd dat mensen worden afgeschrikt?
Ik had hier laatst Suzy Potaznik. Haar werken hadden geen uitgesproken boodschap zei ze zelf; het waren toetsen olieverf, een bekoring van kleuren. “Heerlijk, die essentie van kunst”, merkten sommige recensenten op. Hoeveel universitaire diploma’s heeft men nodig om te ontdekken dat de essentie altijd de eenvoud is, vraag ik mij dan af.

Stel dat u hier budgetvrij mag hangen wie u wilt.
Wie zou u dan vragen?
De verleiding is uiteraard groot om dan enkel grote namen te noemen, zij die het al gemaakt hebben. Daar is niets verkeerd mee, alleen is het minder spannend dan zelf op zoek te gaan, om te praten met kunstenaars, hun werk te ontdekken en al dan niet binnen het kader van de galerie te kunnen plaatsen. Want dat wil ik doen: kwalitatief nog verbeteren zonder de prijzen te verhogen. Dat is realistisch want die kwaliteit bestaat, maar je moet ze ontdekken. (lacht) En zou ik op een dag een Luc Tuymans of een Michael Borremans mogen ontdekken, ik zou heus niet ‘nee’ zeggen!

Dominique Trachet

Lees meer in het magazine Zanadu, verkrijgbar in de krantenwinkel.

Galerie Ludwig Trossaert, Museumstraat 29,
2000 Antwerpen. Tel. 03-257 25 52,
E-mail: galerie.Ludwig.Trossaert@visionart.be.
De galerie is open van woensdag tot zondag van 14 tot 18u of op afspraak