Quantummechanica
-
Wil. - Lid geworden op: 15 nov 2005, 19:41
Negentig jaar lang was de kat van Schrödinger een van de beroemdste gedachte-experimenten uit de natuurkunde. Een kat die in een doos is opgesloten en tegelijk levend en dood is totdat een waarnemer kijkt.
Het werd altijd als een metafoor gezien.
De vreemde eigenschappen van de kwantumwereld, waarbij iets zich tegelijkertijd in meerdere toestanden of op meerdere plaatsen kan bevinden, behoorden tot de wereld van het oneindig kleine: elektronen, geïsoleerde atomen, onzichtbare deeltjes. Nooit iets waarvan je je kon voorstellen dat je het kon aanraken.
In januari 2026 overschreed een team natuurkundigen in Wenen die grens. Hun resultaten werden gepubliceerd in het peer-reviewed tijdschrift Nature. Ze brachten een vast stuk metaal tegelijkertijd op twee plaatsen. Het is het zwaarste object dat ooit is waargenomen dat zich volgens een van de vreemdste wetten van het universum gedraagt. De kat van Schrödinger heeft zojuist de filosofische leerboeken verlaten en zit nu in het lab.
Markus Arndt, Stefan Gerlich en Klaus Hornberger produceerden kleine clusters van natriumatomen, bestaande uit ongeveer 5.000 tot 10.000 samengebonden atomen, die deeltjes vormden van ongeveer 8 nanometer breed. Dit is vast metaal, geen licht en geen geïsoleerd atoom. Met behulp van ultraviolet-laserroosters bepaalden ze de positie van elk cluster met een nauwkeurigheid van ongeveer 10 nanometer. Vervolgens stuurden ze de clusters door een zgn. nabijveld-materiegolfinterferometer.
In het apparaat neemt het deeltje niet één enkele route. Het neemt meerdere routes tegelijkertijd. Wanneer die routes aan het andere uiteinde weer samenkomen, produceren ze een meetbaar gestreept interferentiepatroon. Dat patroon is de vingerafdruk van de kwantummechanica.
Het bewijst dat het object zich niet gedroeg als een balletje dat door een gang rolt. In plaats daarvan verspreidde het zich over een gebied dat tientallen keren groter was dan het deeltje zelf.
Deze natriumclusters wegen meer dan 170.000 atomaire massa-eenheden. Dat is zwaarder dan de meeste eiwitten in ons lichaam en vergelijkbaar met de schaal van een klein virus.
Laat dat even doordringen: een stuk vast metaal, ongeveer zo zwaar als een virus, bevond zich aantoonbaar op twee plaatsen tegelijk.
Geen licht. Geen atoom. Metaal.
Het werd altijd als een metafoor gezien.
De vreemde eigenschappen van de kwantumwereld, waarbij iets zich tegelijkertijd in meerdere toestanden of op meerdere plaatsen kan bevinden, behoorden tot de wereld van het oneindig kleine: elektronen, geïsoleerde atomen, onzichtbare deeltjes. Nooit iets waarvan je je kon voorstellen dat je het kon aanraken.
In januari 2026 overschreed een team natuurkundigen in Wenen die grens. Hun resultaten werden gepubliceerd in het peer-reviewed tijdschrift Nature. Ze brachten een vast stuk metaal tegelijkertijd op twee plaatsen. Het is het zwaarste object dat ooit is waargenomen dat zich volgens een van de vreemdste wetten van het universum gedraagt. De kat van Schrödinger heeft zojuist de filosofische leerboeken verlaten en zit nu in het lab.
Markus Arndt, Stefan Gerlich en Klaus Hornberger produceerden kleine clusters van natriumatomen, bestaande uit ongeveer 5.000 tot 10.000 samengebonden atomen, die deeltjes vormden van ongeveer 8 nanometer breed. Dit is vast metaal, geen licht en geen geïsoleerd atoom. Met behulp van ultraviolet-laserroosters bepaalden ze de positie van elk cluster met een nauwkeurigheid van ongeveer 10 nanometer. Vervolgens stuurden ze de clusters door een zgn. nabijveld-materiegolfinterferometer.
In het apparaat neemt het deeltje niet één enkele route. Het neemt meerdere routes tegelijkertijd. Wanneer die routes aan het andere uiteinde weer samenkomen, produceren ze een meetbaar gestreept interferentiepatroon. Dat patroon is de vingerafdruk van de kwantummechanica.
Het bewijst dat het object zich niet gedroeg als een balletje dat door een gang rolt. In plaats daarvan verspreidde het zich over een gebied dat tientallen keren groter was dan het deeltje zelf.
Deze natriumclusters wegen meer dan 170.000 atomaire massa-eenheden. Dat is zwaarder dan de meeste eiwitten in ons lichaam en vergelijkbaar met de schaal van een klein virus.
Laat dat even doordringen: een stuk vast metaal, ongeveer zo zwaar als een virus, bevond zich aantoonbaar op twee plaatsen tegelijk.
Geen licht. Geen atoom. Metaal.