OLDIES
Bepaalde gebeurtenissen, een beetje buiten het gewone van elke dag, kunnen doen teruggrijpen naar situaties vroeger, en nog, en nog vroeger, tot men plots zo ver in het verleden zit en bijna is vergeten waar de blik- retour daarnet eigenlijk begon.
Zo was het ook enkele dagen geleden, toen ik ’s avonds de slaap niet vond en in bed terugdacht aan Essenbeek bij Halle en café ’t oud kasteel’, waar wij die middag menig blonde Affligem dronken.
Laat ons het café voor het einde bewaren en starten tot waar mijn avonddromen me net brachten: bij een leraar, pas afgestudeerd, diploma op zak, uitkijkend naar zijn eerste eerste september.
Bij ons thuis werden eind augustus, op één dag, drie telegrammen bezorgd. Dat was toen de enige manier om iemand die geen telefoon had vlug te bereiken.
We schreven eind jaren 50 en ‘denook’ was toen nog’ herman’.
Het waren ook – denk ik toch – de enige telegrammen die we ooit kregen, huwelijken en andere niet meegerekend. Raar toch, drie, en alle op dezelfde dag.
Eind augustus, zo leerde ik later, is het ogenblik waarop scholen pas een juist inzicht hebben over hun leerlingenaantal, en dus ook het aantal mogelijke vacatures die vrij komen voor nieuwe leerkrachten.
In drie scholen was er een plaats voor mij, en of ik zo vlug mogelijk contact wou opnemen.
Mag ik zeggen dat ik me even erg belangrijk vond, terwijl er alleen maar een grote schaarste was op de lerarenmarkt, dat ogenblik.
De grootste school die interesse had, en die ik ook al kende via via, was Sint- Ursula uit Laken: lagere school, humaniora, normaalschool voor onderwijzeressen, met dan nog telkens een Vlaamse en Franse afdeling.
Het zou waarschijnlijk St-Ursula worden; met ook alleen meisjes-leerlingen en daar dan een jonge twintiger voor de klas…
De tweede school ben ik vergeten; ik weet nog dat ze vrij ver lag.
De kleinste school, waar ik nooit vroeger van hoorde, lag in Ternat.
Hoe kon het, slechts iets meer dan tien kilometers van bij ons en totaal onbekend.
Wou dat toch wel eens zien.
Met een lijnbus, twee treinen en nog een stuk te voet, kwam ik er aan.
Geen school in Vlaanderen kon er toen niet, en ook nu niet, meer uitnodigend bij liggen. De grootste zuurpruim die iets met onderwijs te maken had, moest er verliefd op worden.
Een prachtig, groot Middeleeuws kasteel, midden vele hectaren park. Een dreef vanaf de straat, eerst recht, tussen een vijver en veel groen, dan een sierlijke bocht makend met links en rechts alleen nog vijvers, om daarna over een lange, idyllisch gemetste brug, langs een zware poort, tussen dikke kasteelmuren te eindigen op de binnenkoer.
En in dat kasteel was een kleine, een zeer kleine school gehuisvest.
Er was een lagere school met zes klassen, één per leerjaar en een middelbaar schooltje met … drie klasjes: een eerste, een tweede en een derde middelbaar; alle klassen waren grote kasteelkamers met houten vloeren en hoge ramen, verdeeld in vele kleine raampjes, die uitzagen op de vijver.
Ik zie nu nog het statige zwanenpaar, zich oppermachtig voelend tussen de vele eenden; of de vissers van de vissersclub ( met een streng gelimiteerde ledenlijst), die roerloos, één met het water en het groen achter hun, starend naar de dobber … gewoon gelukkig waren: Gaston en Achiel en Steppe en anderen; de meesten reeds overleden.
Het ganse domein was vroeger aangekocht door de orde ‘Broeders van de Christelijke Scholen’, en al die jaren zorgden de ‘broederkes’, kleinschalig, voor het onderwijs van de jeugd (-alleen jongens-), in Ternat.
Twee zaken spraken me aan:
- de uitstraling van de omgeving, zoals ik beschreef,
- de figuur van broeder ‘Rafaël’; komende van Kortrijk en benoemd als nieuwe directeur van Ternat, had hij er grootse plannen.
Hij wou meteen starten met een hoger middelbaar, wat hij ook deed: een vierde jaar en dan nog een Wetenschappelijke A afdeling.
Van al het grootse dat heden ten dagen de school inhoudt, heeft hij de grondslagen gelegd.
Hij dempte een deel van de vijver, bouwde nieuwe klassen, legde een nieuwe speelplaats aan en liet een grote refter met daarboven een feestzaal verrijzen. Tussen het groen van het domein kwam een sportzaal. Hij legde ook bussen in, alleen voor de school, want vele omliggende gehuchten waren anders niet bereikbaar.
Jammer genoeg was er een vrouw, uit Kortrijk nog, die hij kende en waarschijnlijk is blijven kennen, want plots was hij weg, bij die vrouw.
Eigenlijk geen jammer; de grondslagen waren gelegd waarop kon worden verder gebouwd en … ik hoop dat hij gelukkig is in West-Vlaanderen; of is het ook al ‘was’ …
Hoe ik dat allemaal weet?
Omdat ik er bleef natuurlijk en St-Ursula iemand anders liet zoeken.
Vandaag kan ik stellen dat geen leerkracht ooit, noch in de lagere, noch in de middelbare, meer jaren dienst heeft of had dan ik. Ik ben dan ook blij te hebben mogen meewerken om van een klein schooltje de school te maken zoals ze er nu bij ligt.
Oei, waar blijven de ‘oldies’?
Wordt vervolgd
denook
