Neen, vergis u niet. Ik heb het niet over onze wijlen echtgenoot van Fabiola. De Boudewijn uit dit verhaal was koning van Jeruzalem. Een kruisvaarder dus. En wel eentje van het eerste uur. Hij was met zijn oom Godfried van Bouillon mee getrokken, had die zien sterven. Zijn andere oom, Boudewijn, Godfried zien opvolgen als eerste koning van Jeruzalem. De vrome Godfried had immers de koningskroon geweigerd en liet zich ‘avoué du saint sepulcre’ noemen. Pleitbezorger van het heilig graf dus.
Ze stierven toen bij bosjes, die kruisvaarders. Onaangepast als ze waren aan het zuiders klimaat, maar vooral het vreemde eten Door de warmte en het vochtig klimaat, niet altijd vers. Godfried dood. Boudewijn zijn neef, neemt wel de kroon. De eerste kruisvaarder-koning dus. Ook die geeft nogal vlug de geest. Hij kent zijn neefje en heeft die een graafschap geschonken. Edessa ver genoeg van Jeruzalem om hem weg te houden van de macht. Op zijn sterfbed duidt hij een ander familielid als opvolger aan: Eustachius van Boulogne. Een oude man, die met Godfried Jeruzalem had veroverd en mee verkracht en gemoord had bij die gelegenheid. Een ervaren rot dus, maar die toch maar terug gekeerd was naar zijn Noord-Frans domein. Dat is nu juist de reden waarom de andere baronnen in Palestina hem niet zien zitten als nieuwe koning. Toeval of niet. Boudewijn van Bourg en nu ook van Edessa is juist in Jeruzalem om Pasen te vieren. Zodus. De nieuwe koning heet Boudewijn II.
Nu is er geen gebeurtenis in de Middeleeuwen waarover meer is geschreven dan de kruistochten. Van de kant van de Westerlingen zijn er niet minder van 12 tijdgenoten die hun licht hebben laten schijnen over de zaak. Langs islamitische kant zelfs 13! Over de latere schrijvers wil ik het niet hebben. Ze hebben allemaal een kant gekozen, net zoals de tijdgenoten. De Britten hemelen Richard Leeuwenhart op, de Fransen hun eigen koningen, Philips August, Lodewijk VII, de heilige Lodewijk etc. De Duitsers hebben de keizers Barbarossa en Frederik II. Enfin elk zijn waarheid. Daarom zijn er ook zoveel verhalen, al dan niet waar. Het is tegenwoordig bon ton om Saladin te verheerlijken als een edel krijger. Niets is minder waar. De man komt door moord en verraad aan de macht, laat 15.000 gevangengenomen Hospitaal- en Tempelridders de keel oversnijden voor zijn plezier. Idem dito met evenveel inwoners van Jeruzalem na de val van die stad. Met edelmoedigheid heeft dat weinig van doen. Let wel aan de kant van de kruizers deed men niet onder in wreedheid.
Daarom is het verhaal van de baard van onze Boudewijn zo uniek.
Willem van Tyrus vertelt het, zij het niet uit eerste hand, maar goed.
Boudewijn was gehuwd met Morfilla, dochter van Gabriël, de rijke heerser van Malatya, een christen Armeniër. Het paar had 4 dochters. Boudewijn, in tegenstelling tot de meeste van zijn tijdgenoten, was een trouwe echtgenoot. Maar Morfilla was weelde gewoon en dat kost geld. Zoveel geld dat Boudewijn in de problemen geraakte. Ridders en lansknechten onderhouden kost handenvol geld en ze niet betalen is niet alleen onrechtvaardig maar gevaarlijk. Boudewijn ging dus aankloppen bij zijn schoonvader, maar die vond dat hij zijn vrouw maar beter moest in toom houden. Geen geld dus.
Het was in tijd essentieel voor een man om zijn mannelijkheid te tonen, dus baard en snor te laten groeien. Boudewijn had een lange baard, tot over zijn buik, schrijft Willem. De moeite dus.
Wie het plan heeft bedacht weet niemand, maar op een dag, als Boudewijn weer bij zijn schoonvader op bedeltocht is, stormen enkele van zijn ridders het vertrek binnen, grijpen Boudewijn vast en dreigen hem de baard af te snijden. Gabriël staat voor een verscheurende keuze. Een schoonzoon zonder baard en dus overgeleverd aan hoon en spot van heel de regio, of hem voldoende geld geven om de ridders te betalen. Gabriël zwicht. Boudewijn behoudt zijn baard. De ridders en het leger worden betaald. De eer van de familie is gered.
Zonder baard was Boudewijn nooit koning van Jeruzalem geworden.
Ze stierven toen bij bosjes, die kruisvaarders. Onaangepast als ze waren aan het zuiders klimaat, maar vooral het vreemde eten Door de warmte en het vochtig klimaat, niet altijd vers. Godfried dood. Boudewijn zijn neef, neemt wel de kroon. De eerste kruisvaarder-koning dus. Ook die geeft nogal vlug de geest. Hij kent zijn neefje en heeft die een graafschap geschonken. Edessa ver genoeg van Jeruzalem om hem weg te houden van de macht. Op zijn sterfbed duidt hij een ander familielid als opvolger aan: Eustachius van Boulogne. Een oude man, die met Godfried Jeruzalem had veroverd en mee verkracht en gemoord had bij die gelegenheid. Een ervaren rot dus, maar die toch maar terug gekeerd was naar zijn Noord-Frans domein. Dat is nu juist de reden waarom de andere baronnen in Palestina hem niet zien zitten als nieuwe koning. Toeval of niet. Boudewijn van Bourg en nu ook van Edessa is juist in Jeruzalem om Pasen te vieren. Zodus. De nieuwe koning heet Boudewijn II.
Nu is er geen gebeurtenis in de Middeleeuwen waarover meer is geschreven dan de kruistochten. Van de kant van de Westerlingen zijn er niet minder van 12 tijdgenoten die hun licht hebben laten schijnen over de zaak. Langs islamitische kant zelfs 13! Over de latere schrijvers wil ik het niet hebben. Ze hebben allemaal een kant gekozen, net zoals de tijdgenoten. De Britten hemelen Richard Leeuwenhart op, de Fransen hun eigen koningen, Philips August, Lodewijk VII, de heilige Lodewijk etc. De Duitsers hebben de keizers Barbarossa en Frederik II. Enfin elk zijn waarheid. Daarom zijn er ook zoveel verhalen, al dan niet waar. Het is tegenwoordig bon ton om Saladin te verheerlijken als een edel krijger. Niets is minder waar. De man komt door moord en verraad aan de macht, laat 15.000 gevangengenomen Hospitaal- en Tempelridders de keel oversnijden voor zijn plezier. Idem dito met evenveel inwoners van Jeruzalem na de val van die stad. Met edelmoedigheid heeft dat weinig van doen. Let wel aan de kant van de kruizers deed men niet onder in wreedheid.
Daarom is het verhaal van de baard van onze Boudewijn zo uniek.
Willem van Tyrus vertelt het, zij het niet uit eerste hand, maar goed.
Boudewijn was gehuwd met Morfilla, dochter van Gabriël, de rijke heerser van Malatya, een christen Armeniër. Het paar had 4 dochters. Boudewijn, in tegenstelling tot de meeste van zijn tijdgenoten, was een trouwe echtgenoot. Maar Morfilla was weelde gewoon en dat kost geld. Zoveel geld dat Boudewijn in de problemen geraakte. Ridders en lansknechten onderhouden kost handenvol geld en ze niet betalen is niet alleen onrechtvaardig maar gevaarlijk. Boudewijn ging dus aankloppen bij zijn schoonvader, maar die vond dat hij zijn vrouw maar beter moest in toom houden. Geen geld dus.
Het was in tijd essentieel voor een man om zijn mannelijkheid te tonen, dus baard en snor te laten groeien. Boudewijn had een lange baard, tot over zijn buik, schrijft Willem. De moeite dus.
Wie het plan heeft bedacht weet niemand, maar op een dag, als Boudewijn weer bij zijn schoonvader op bedeltocht is, stormen enkele van zijn ridders het vertrek binnen, grijpen Boudewijn vast en dreigen hem de baard af te snijden. Gabriël staat voor een verscheurende keuze. Een schoonzoon zonder baard en dus overgeleverd aan hoon en spot van heel de regio, of hem voldoende geld geven om de ridders te betalen. Gabriël zwicht. Boudewijn behoudt zijn baard. De ridders en het leger worden betaald. De eer van de familie is gered.
Zonder baard was Boudewijn nooit koning van Jeruzalem geworden.
L'homme n'est ni ange ni bête, mais celui qui veut faire l'ange, fait la bête (Blaise Pascal)