Nadenken over je eigen overlijden, is niet prettig. Maar bij belangrijke momenten in het leven kan het nuttig zijn om elkaar extra te beschermen. Door aan successieplanning te doen neem je zelf de touwtjes in handen.

Waarom aan successieplanning doen?

Hopelijk ben je nog in goed gezondheid en staan je nog veel gelukkige jaren te wachten. Nadenken over je eigen overlijden, is niet gemakkelijk. Maar bij belangrijke momenten in het leven kan het nuttig zijn om elkaar extra te beschermen. Je zal het zelf niet meer meemaken, maar met je erfenis plant je een zaadje voor de toekomst...

Successieplanning draait dan ook niet altijd rond het besparen van successierechten. Door een huwelijkscontract op te stellen, een schenking te doen, een testament op te stellen... neem je zelf de touwtjes in handen. 

1. Omdat erfenissen laat komen…

Erfenissen komen vaak te laat, wordt wel eens gezegd. In artikels spreken we vaak over de ervende kinderen, maar vaak zijn de “kinderen” al in de veertig wanneer ze voor de eerste keer erven. Op het moment dat ze erven, hebben ze meestal hun leven al uitgestippeld: ze zijn gesetteld, ze hebben een woning aangekocht, ze zijn een zaak begonnen… 

Kinderen krijgen dus vaak een erfenis op latere leeftiid en dus op een ogenblik dat ze die misschien minder nodig hebben. Als de ouders de successie plannen, kunnen ze al een deel van het opgebouwde vermogen bij leven aan de kinderen doorschuiven. 

2. Omdat het fiscaal interessant is

De successierechten (in Vlaanderen erfbelasting) worden wel eens de ‘verdriettaks’ genoemd. Na een leven lang hard labeur komt de fiscus je zuurverdiende spaarcenten afromen… Dat vinden veel burgers onrechtvaardig. Daarom nemen meer en meer mensen maatregelen tijdens hun leven. Op die manier betalen je dierbaren zich niet blauw aan successierechten.

Zo kunnen ouders kiezen om te schenken. De schenking aan een kind betekent voor dat kind een financieel duwtje in de rug. Bovendien betaalt het kind op dat geschonken deel ook geen belastingen meer wanneer het zal erven van de ouder.

3. Omdat de wet kiest wie van je erft

Successieplanning gaat niet alleen om het vermijden van een fiscale kater. Voor sommige mensen is het nadenken over het lot van hun vermogen een echte must. 

In onze moderne maatschappij, waar niet iedereen voor het huwelijk kiest en waar sommigen  bewust vrijgezel blijven, is er soms de nood om niet-wettige erfgenamen financieel te beschermen.

Denk aan een goede vriend, een feitelijk samenwonende partner of aan stiefkinderen. Dankzij successieplanning kan je ook aan die mensen iets nalaten.

4. Omdat het gaat voor de zorg voor je persoon

Successieplanning evolueert constant. De laatste jaren zijn er dan ook tal van nieuwe instrumenten ontwikkeld die niet alleen anticiperen op de verdeling van je vermogen, maar ook rekening houden met het beheer van je vermogen en zelfs het beheer van persoonlijke zaken. Het gebruik van de schenking of het testament is gekend, maar vandaag kan je ook een zorgvolmacht opstellen, of een erfovereenkomst laten opmaken.

5. Omdat duidelijkheid latere conflicten vermijdt

Bekvechterij over erfenissen is een fenomeen van alle tijden. Op voorhand nadenken over welke goederen je aan welke erfgenaam nalaat of welke mate van bescherming je aan je partner wil toekennen, kan veel duidelijkheid brengen en kan toekomstige conflicten vermijden.

Hoe worden succesietarieven berekend op roerend en onroerende goederen?

In tegenstelling tot wat het geval is bij schenkingsrechten, gelden er geen aparte successietarieven voor roerende of onroerende goederen. De hoogte van de verschuldigde successierechten hangen enerzijds af van de verwantschap (een kind valt onder minder hoge successietarieven dan bijvoorbeeld een neef) en anderzijds van de omvang van de nalatenschap. Bovendien gelden in Vlaanderen andere successietarieven dan in Wallonië of Brussel. Vind hier alle tarieven terug. 

Hoe weet je welke successietarieven dan op jou van toepassing zijn? Van belang is de laatste fiscale woonplaats van de overledene. De laatste fiscale woonplaats is het gewest waar de overledene het langst zijn woonplaats had in de laatste vijf jaar van zijn leven. Het is de plaats waar de erflater zijn familie, zijn thuis e

n het centrum van zijn private werkzaamheid en gevoelsleven had. Meestal valt die feitelijke woonplaats samen met de wettelijke, ‘officiële’ woonplaats.

Paul heeft altijd in Brugge gewoond. Aangezien hij af en toe naar Brussel gaat, heeft hij op termijn een appartement gekocht in de hoofdstad. De laatste drie jaren van zijn leven verbleef Paul voltijds in zijn appartement in Brussel omwille van zijn fysieke achteruitgang. Het zijn dus de Brusselse successietarieven die van toepassing zullen zijn op de erfenis van Paul.

De Vlaamse splitting

In Vlaanderen wordt het successietarief afzonderlijk toegepast op enerzijds het netto-actief van de onroerende goederen en anderzijds op het netto-actief van de roerende goederen. Het roerend en onroerend vermogen van de erflater wordt apart belast, wat een belangrijke positieve invloed heeft op de belastingdruk.

Deze zogenaamde ’splitting’ zorgt ervoor dat een erfgenaam minder snel in de hogere tariefschijven terecht komt en dus minder erfbelasting moet betalen. Elke erfgenaam kan immers € 50.000 onroerende goederen erven aan 3% en, daarnaast nog eens € 50.000 roerende goederen erven aan 3%, dus samen € 100.000 aan 3%.