Hart en bloedvaten

Ons hart verdient onze bijzondere aandacht, zeker wanneer we ouder worden.

Gezond ouder worden: een positief verhaal

We worden met z’n allen ouder, en niet zomaar ouder: we leven steeds langer in relatief goede gezondheid. De groep 55-plussers groeit en is actiever dan ooit. Veel boomers (de jongere senioren) leiden een dynamisch leven, reizen, sporten en werken langer door. Aan de andere kant staan de 80-plussers, een generatie die vaak al heel wat medische ervaring heeft, maar steeds vaker op een kwaliteitsvolle manier ouder wordt.

Toch blijven hart- en vaatziekten een aandachtspunt. Ze zijn wereldwijd een van de belangrijkste oorzaken van ziekte en overlijden, ook in Vlaanderen. Maar het goede nieuws? Er is enorm veel vooruitgang geboekt in de behandeling en preventie ervan. En ja, zelfs met een hartaandoening kan je nog een kwalitatief, actief en gelukkig leven leiden!

Hart- en vaatziekten: van mild tot ernstig

Hart- en vaatziekten zijn een brede groep aandoeningen die de bloedcirculatie beïnvloeden. Sommige zijn relatief onschuldig en goed te behandelen, andere kunnen ernstige gevolgen hebben. We overlopen ze van minder ernstig naar ingrijpender.

Wat is bloeddruk?

Je bloeddruk is de kracht waarmee je bloed tegen de vaatwanden duwt. Een gezonde bloeddruk ligt rond 120/80 mmHg. De bovenste waarde (systolische druk) geeft de druk weer als je hart samentrekt, de onderste waarde (diastolische druk) wanneer je hart ontspant.

Een te hoge bloeddruk (hypertensie) betekent dat je hart harder moet werken om het bloed rond te pompen, wat op termijn je bloedvaten kan beschadigen. Dit verhoogt het risico op beroertes, hartaanvallen en nierproblemen.

Een te lage bloeddruk (hypotensie) komt minder vaak voor, maar kan ook vervelende gevolgen hebben. Als je bloeddruk te laag is, kan je last krijgen van duizeligheid, flauwvallen en een verhoogd valrisico. Vooral oudere volwassenen lopen hierbij gevaar.

Hoe vaak komt het voor?

• Hoge bloeddruk:
  • Bijna 50% van de 55-plussers heeft een verhoogde bloeddruk.
  • Bij de 80-plussers loopt dit op tot 70%.
  • Vaak zonder merkbare klachten!
• Lage bloeddruk:
  • Komt minder vaak voor, maar treft vooral 80-plussers.
  • Kan leiden tot evenwichtsproblemen en flauwvallen.

Oorzaken

• Hoge bloeddruk: Leeftijd, erfelijkheid, overgewicht, roken, stress, te veel zout, alcoholgebruik en een gebrek aan beweging spelen een rol.
• Lage bloeddruk: Komt vaker voor bij mensen die medicijnen nemen voor hoge bloeddruk, hartfalen of Parkinson. Ook uitdroging, bloedarmoede en diabetes kunnen een rol spelen.

Symptomen

• Hoge bloeddruk: Vaak geen merkbare klachten, maar soms hoofdpijn, duizeligheid of kortademigheid.
• Lage bloeddruk: Duizeligheid bij opstaan, wazig zicht, flauwvallen, vermoeidheid.

Behandeling

• Hoge bloeddruk: Gezonde voeding, minder zout, meer bewegen en indien nodig medicatie.
• Lage bloeddruk: Genoeg water drinken, regelmatig eten en plotselinge houdingsveranderingen vermijden.

Wat kan jij doen?

• Laat je bloeddruk regelmatig meten, ook als je geen klachten hebt.
• Beweeg dagelijks: wandelen, fietsen of zwemmen helpt om je bloeddruk stabiel te houden.
• Beperk zout en kies voor een evenwichtige voeding met veel groenten en fruit.
• Heb je een lage bloeddruk? Sta langzaam op uit bed en drink voldoende water.

"Mijn bloeddruk was jarenlang te hoog zonder dat ik het wist,” vertelt Paul (68). “Sinds ik dagelijks een wandeling maak en wat minder zout eet, is die veel beter onder controle. Kleine veranderingen maken echt een verschil.”

Hoog cholesterolgehalte

Cholesterol is een vetachtige stof die in je bloed zit en essentieel is voor je lichaam. Te veel cholesterol kan echter leiden tot aderverkalking, een aandoening waarbij vet zich ophoopt in de bloedvaten, waardoor deze vernauwen en verstijven. Dit verhoogt het risico op hart- en vaatziekten.

Oorzaken van hoog cholesterol:

• Ongezonde voeding, vooral voeding met veel verzadigd vet.
• Gebrek aan lichaamsbeweging.
• Roken en overmatig alcoholgebruik.
• Erfelijkheid speelt ook een belangrijke rol.

Behandeling:

• Gezonde voeding met minder verzadigde vetten en meer vezels.
• Voldoende beweging (ten minste 30 minuten per dag).
• Soms worden statines voorgeschreven om het cholesterolgehalte te verlagen.

Wat kan jij doen?

• Eet minder bewerkte voedingsmiddelen en meer groenten, fruit en volkorenproducten.
• Probeer minstens vijf keer per week 30 minuten matig intensief te bewegen.
• Laat je cholesterol regelmatig meten, vooral als je een verhoogd risico hebt.

“Na mijn hartaanval moest ik serieus mijn levensstijl veranderen,” zegt Annemie (72). “Nu eet ik veel gezonder en beweeg ik dagelijks. Het was hard werken, maar ik voel me fitter dan ooit!”

Hartritmestoornissen

Hartritmestoornissen zijn afwijkingen in het ritme van je hartslag. De meest voorkomende vorm is boezemfibrilleren, wat betekent dat de bovenste hartkamers (de boezems) ongecontroleerd samentrekken, waardoor de hartslag onregelmatig wordt. Dit verhoogt het risico op beroertes.

Symptomen:

• Hartkloppingen, duizeligheid, kortademigheid en vermoeidheid.
• Soms zijn er geen duidelijke symptomen, wat het moeilijk maakt om deze aandoening op tijd op te merken.

Behandeling:

• Medicijnen om het hartritme te reguleren of bloedstolsels te voorkomen.
• In sommige gevallen kan een ingreep zoals een cardioversie of een pacemaker noodzakelijk zijn.

Wat kan jij doen?

• Wees alert op symptomen van onregelmatige hartslagen.
• Volg je behandelingsplan nauwkeurig op en raadpleeg je arts regelmatig.
• Vermijd stress en zorg voor voldoende ontspanning.

“Mijn hartritmestoornis kwam heel onverwachts, maar dankzij mijn artsen en een aangepaste levensstijl voel ik me weer veel beter,” vertelt Michel (65).

Aderverkalking en angina pectoris

Aderverkalking ontstaat wanneer vet, cholesterol en andere stoffen zich ophopen in je slagaders en een plaque vormen. Dit vermindert de doorstroming van bloed naar het hart, wat kan leiden tot pijn op de borst (angina pectoris) en verhoogt het risico op een hartaanval.

Symptomen:

• Pijn op de borst bij inspanning of stress.
• Kortademigheid en vermoeidheid.

Behandeling:

• Gezonde voeding, regelmatige lichaamsbeweging en het nemen van medicatie (zoals statines).
• In sommige gevallen kunnen medische ingrepen zoals dotteren of een bypassoperatie nodig zijn.

Wat kan jij doen?

• Blijf actief en eet een hart-gezond dieet.
• Vermijd roken en beperk alcoholconsumptie.
• Laat je bloeddruk, cholesterol en bloedsuikerspiegel regelmatig controleren.

“Na mijn bypassoperatie ben ik mijn levensstijl drastisch gaan aanpassen,” zegt Rudy (74). “Nu wandel ik elke dag en let ik goed op mijn voeding. Ik ben blij met het tweede leven dat ik heb gekregen.”

Hartinfarct en beroerte

Een hartinfarct treedt op wanneer een van de bloedvaten naar het hart volledig verstopt raakt. Een beroerte ontstaat wanneer een bloedvat in de hersenen verstopt raakt, wat schade aan het hersenweefsel kan veroorzaken. Beide aandoeningen kunnen levensbedreigend zijn, maar het herstel kan mogelijk zijn met de juiste zorg.

Symptomen van een hartinfarct:

• Pijn op de borst, vaak uitstralend naar de arm, kaak of rug.
• Kortademigheid, misselijkheid en zweten.

Symptomen van een beroerte:

• Plotselinge verlamming of gevoelloosheid aan één kant van het lichaam.
• Problemen met spraak of begrijpen.
• Plotselinge hoofdpijn.

Behandeling:

• In het geval van een hartinfarct wordt vaak een operatie of dotterbehandeling uitgevoerd. Een dotterbehandeling is een ingreep om een vernauwing in de kransslagader te verhelpen. Dit gebeurt door een ballonnetje op te blazen en meestal een stent te plaatsen. Deze procedure staat ook bekend als ballondilatatie.
• Bij beroertes kan een snelle medische interventie de schade beperken.

Wat kan jij doen?

• Leef een gezonde levensstijl met veel beweging en gezonde voeding.
• Herken de symptomen van een hartinfarct en beroerte tijdig.
• Volg een revalidatieprogramma als je herstelt van een hartinfarct of beroerte.

“Het was een moeilijke tijd na mijn beroerte,” zegt Els (80). “Maar met veel steun van mijn familie en fysiotherapie ben ik sterker dan ooit. Nu kan ik weer genieten van mijn dagelijkse wandelingen.”

Goed nieuws: je hebt zelf veel invloed!

Onthoud: het is nooit te laat om beter voor je hart te zorgen. Of je nu een boomer bent die fit wil blijven, of een 80-plusser met lichamelijke problemen die toch graag nog van het leven geniet, er zijn altijd stappen die je kan zetten. En vooral: je bent niet alleen! Samen werken we aan een gezonder en langer leven.

Het begint met kleine stappen, zoals gezondere voeding, meer bewegen en regelmatig medische controles. Maar het belangrijkste is: geloof in jezelf! Jij hebt de kracht om je gezondheid te verbeteren en te behouden.

Stefaan Van Laere