De ziekte met de grote K blijft voor velen een taboeonderwerp waarover we moeilijk kunnen praten. Toch is het belangrijk het stigma rond kanker weg te nemen en deze ziekte zo vroeg mogelijk te ontdekken. Hoe sneller dit gebeurt, hoe meer kans dat we dit duistere monster overwinnen.

Succesvolle behandeling mogelijk

Een succesvolle behandeling van kanker is vaak mogelijk als je er snel bij bent.

In 2020 werden er 68.782 nieuwe diagnoses van kanker gesteld, waaronder 31.942 nieuwe gevallen bij vrouwen en 36.840 bij mannen. De meest voorkomende vormen van kanker waren prostaat-, long- en colorectale kanker bij mannen en borst-, colorectale en longkanker bij vrouwen.

Sinds 2006 is het aantal nieuwe kankerdiagnoses voor zowel mannen als vrouwen toegenomen, mede door de vergrijzing van de bevolking. Na correctie voor leeftijd namen de incidentiecijfers echter alleen toe bij vrouwen.

De voor leeftijd gestandaardiseerde incidentiecijfers zijn voor vrouwen het hoogst in het Vlaamse Gewest voor mannen het hoogst in het Waalse Gewest.

Sinds 2006 is de voor leeftijd gestandaardiseerde incidentie van longkanker bij vrouwen met 13% gestegen, terwijl deze bij mannen met 8.4% is gedaald. In dezelfde periode is de leeftijdgestandaardiseerde incidentie van melanoom met 130% toegenomen bij mannen en 88% bij vrouwen.

(bron: gezondheidbelgie.be)

Het overlevingspercentage na vijf jaar voor veel vormen van kanker is bijna 90% wanneer kanker in een vroeg stadium wordt ontdekt. Routinematig kankeronderzoek kan helpen om kanker eerder op te sporen, wanneer een succesvolle behandeling waarschijnlijker is.

'Veilig' gedrag

Je kan het risico op kanker verkleinen door tabak en alcohol te vermijden, zonnebrandcrème te gebruiken, een plantaardig dieet te volgen, een gezond gewicht te behouden en lichamelijk actief te zijn, en veiliger vrijen te beoefenen en risicovol gedrag te vermijden.
Het is nooit te laat voor gezond gedrag..
Denk aan het verminderen van het risico op kanker, zoals beleggen voor je pensioen - de meeste mensen kijken terug en wensen dat ze eerder waren begonnen. Idealiter begin je al vroeg met investeren in je gezondheid. Maar het is nooit te laat om te beginnen.

Het belang van vroege detectie

Terwijl we grote vooruitgang blijven boeken op het gebied van wetenschap, testen en behandelingen, blijft één ding een absolute constante: vroege detectie staat gelijk aan betere resultaten. Vroege detectie kan ook een minder uitgebreide behandeling, meer behandelingsopties en betere overlevingskansen betekenen. Het overlevingspercentage na vijf jaar voor veel kankers is 90% wanneer ze in een vroeg stadium worden ontdekt.

Welke screenings en vaccins worden aanbevolen voor  50+ers?

De screenings die je nodig hebt en hoe vaak je moet worden gescreend, zijn afhankelijk van verschillende factoren, waaronder leeftijd, de lichaamsdelen (zoals borsten, testikels en/of prostaat), je persoonlijke en familiale gezondheidsgeschiedenis en je levensstijl, zoals als roken.

De volgende screeningstests worden aanbevolen voor volwassenen van 50 jaar en ouder die een gemiddeld risico lopen:
• Borstkankerscreening 
• Baarmoederhalskankerscreening tot 65 jaar
• Darmkankerscreening tot 76 jaar
• Prostaatkankerscreening 
• Longkankerscreening
• Onderzoek naar mondkanker
• Testiculaire controle
• Huidcontrole
• Hepatitis B-vaccinatie tot 59 jaar, indien nog niet gevaccineerd
• Hepatitis C-test
* Hepatitis B en C zijn gekoppeld aan leverkanker.

Als je risicofactoren hebt waardoor je een groter risico loopt op bepaalde vormen van kanker, praat dan met een zorgverlener over wat het beste voor je is.

Wat kunnen senioren nog meer doen om hun risico op kanker te verminderen?

Rook niet (of zo weinig mogelijk)

Tabaksgebruik is in verband gebracht met verschillende vormen van kanker, waaronder long-, borst-, darm-, keel-, baarmoederhals-, blaas-, mond- en slokdarmkanker. Ongeveer 80 tot 90% van alle longkankers is gerelateerd aan roken. Het is het beste om nooit te beginnen met het gebruik van tabak, maar als je toch tabaksproducten gebruikt, is het nooit te laat om te stoppen. Praat met je arts voor middelen om te helpen.

Gebruik zonnebrandcrème

Huidkanker is de meest voorkomende en te voorkomen vorm van kanker in in de weterse wereld: zo worden de meeste gevallen gediagnosticeerd bij volwassenen ouder dan 65 jaar. Oudere mannen hebben veel meer kans dan vrouwen om melanoom te ontwikkelen, de dodelijkste vorm van huidkanker. Gebruik het hele jaar door zonnebrandcrème met minimaal SPF 30+, zelfs op bewolkte dagen.

Eet een plantaardig georiënteerd dieet

Uit een onderzoek uit 2021 bleek dat drie porties zetmeelvrije groenten en twee porties fruit per dag resulteerden in een 10% lager risico op overlijden door kanker.

Beperk alcohol

Hoe meer alcohol je drinkt, hoe groter het risico op bepaalde kankers, waaronder borst-, colorectale, slokdarm-, mond- en leverkanker. Als je ervoor kiest om te drinken, beperk je dan tot één drankje als je een vrouw bent, en twee als je een man bent.

Zorg voor een gezond gewicht en wees lichamelijk actief

Overgewicht of obesitas is gekoppeld aan ten minste 13 soorten kanker. Streef ernaar om minstens vijf dagen per week minstens 30 minuten aan lichaamsbeweging te doen. Beweeg meer en zit minder. Regelmatige lichaamsbeweging is gekoppeld aan een lager risico op darm-, borst- en endometriumkanker, en kan ook helpen om stress te verminderen, je energie te verhogen, je immuunsysteem te stimuleren en je gewicht onder controle te houden.

Doe aan veilige seks

Het humaan papillomavirus (HPV), dat wordt verspreid via vaginale, anale en orale seks, is gekoppeld aan ten minste zes soorten kanker, waaronder baarmoederhalskanker en orofaryngeale kanker van de achterkant van de keel, inclusief de basis van de tong en amandelen ). Overweeg om een condoom te gebruiken om je te helpen beschermen, maar weet dat dit geen 100% bescherming biedt. De hepatitis B- en hepatitis C-virussen kunnen worden verspreid via seks of door het delen van naalden en injectiespuiten voor drugsgebruik.Het is ook belangrijk om je familiegeschiedenis te kennen. 

Ontdek welke soorten kanker en andere gezondheidsproblemen je familie hebben getroffen, deel deze informatie met je zorgverlener wanneer je vragen hebt.