Vroeger was een gezin met een vader, moeder en een reeks kinderen het klassieke samenlevingsmodel. Intussen is de realiteit anders en leven heel wat mensen alleen of in een nieuw samengesteld gezin met tal van varianten. Dit brengt heel wat uitdagingen mee waarop het antwoord niet altijd eenvoudig is.
De maatschappij is veranderd
De maatschappij is veranderd, daar zullen 55+ers kunnen van getuigen. Vroeger was het normaal dat je (jong) trouwde, kinderen kreeg en de rest van je leven bij elkaar bleef, ook al was de relatie niet goed. Anno 2023 is de situatie totaal verschillend. Mensen leven nu vaker alleen, of beginnen aan een nieuwe relatie met pluskinderen. Om het dan nog niet te hebben over relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht en andere varianten.
Uitdagingen
Dit brengt heel wat uitdagingen mee, ook voor de de kinderen. Het is al moeilijk genoeg voor een kind om te concurreren met broers en zussen in een 'gewoon' gezin. Als het stiefbroers en -zussen zijn waar ze zich nog niet helemaal op hun gemak bij voelen, kan het probleem groter worden. Voor een kind dat al een tijdje geen tweede ouder meer heeft gehad, kan die aanpassingsperiode iets langer zijn.
Praat eerst met je partner, zodat je op dezelfde lijn zit over rivaliteit tussen broers en zussen. Niets zal werken als een van jullie het kind van de ander de schuld geeft van het veroorzaken van de breuk. Als je verschillende disciplinaire stijlen hebt, zul je waarschijnlijk ook problemen tegenkomen.
Geef het wat tijd
Gevolgen en beloningen moeten hetzelfde zijn voor alle kinderen, hoe het ook werkte voordat jullie gingen samenwonen. Verwacht niet dat iedereen in het begin één grote gelukkige familie is. Het zal even duren om op dat punt te komen.
Als er een verandering in de geboortevolgorde was - dat wil zeggen, een kind dat voorheen de oudste was, zit nu vast in het midden - kan dat voor wrevel zorgen. Het voorheen oudste kind had waarschijnlijk het gevoel dat het een beetje macht had die nu is ontnomen.
'Label' de kinderen niet
Plaats ook geen labels op de kinderen. Zelfs positieve labels als 'Zij is de muzikant in onze familie' en 'Hij is onze topatleet' kunnen de spanning tussen gezinsleden vergroten. Wijs erop dat iedereen veel vaardigheden en talenten heeft en dat het gezond is om nieuwe interessegebieden te blijven ontdekken.
Kinderen hebben aandacht nodig
Wanneer het aantal kinderen toeneemt, wat vaak het geval is in samengestelde gezinnen, kunnen een of alle kinderen het gevoel krijgen dat ze niet de aandacht krijgen die ze gewend zijn.
Bovendien hebben samengestelde gezinnen soms minder tijd en geld voor de buitenschoolse activiteiten van elk kind of voor gezinsuitstapjes vanwege de toename van de gezinsgrootte.
Zoals met zoveel andere problemen, kan dit probleem worden opgelost - in ieder geval naar je beste vermogen - door als gezin samen te werken. Maak een vast schema waarbij ieder kind inspraak heeft.
Beide volwassenen wonen best ook af en toe de activiteiten van elk kind bij , zoals sportwedstrijden, toneelstukken of concerten, zodat het niet voelt alsof een kind wordt bevoordeeld boven een ander.
Geef elk kind individuele aandacht. Of je nu elke dag 10 minuten een spelletje samen speelt of een keer per maand een een-op-een uitje plant, door alle kinderen voldoende positieve aandacht te geven, kan je band sterker worden.
Stiefouderlijke discipline
Ga met je partner zitten om de huisregels te bepalen. Maak eventueel aantekeningen en schrijf de regels en de gevolgen op wanneer deze regels overtreden worden.
Als jullie allebei al kinderen hebben, is de kans groot dat jullie iets andere regels hebben. Het is dus belangrijk om samen te komen om voor iedereen dezelfde regels te creëren, zodat je niet als twee afzonderlijke families onder één dak leeft.
Het is noodzakelijk dat jullie twee een verenigd front vormen over disciplinaire kwesties. Soms wil een van de ouders de 'leuke' zijn. Samenkomen als een samengesteld gezin betekent dat beide ouders moeten samenwerken als een team.
Onthoud dat kinderen snel leren wie het "gemakkelijke doelwit" is als het erom gaat hun zin te krijgen, en ze kunnen uitgroeien tot meesters in manipulatie om de ene volwassene tegen de andere op te zetten.
Leg de kinderen uit dat beide volwassenen consequenties kunnen afdwingen aan elk van de kinderen, en dat verwacht wordt dat de kinderen de stiefouder zullen gehoorzamen zoals elke andere gezagsdrager.
Dat alles gezegd zijnde, is het belangrijk dat stiefouders zich in eerste instantie meer richten op het opbouwen van een band dan op het disciplineren van de kinderen. Zonder een gezonde relatie werkt discipline niet. Dit geldt vooral voor adolescenten.
De rol van de grootouders
Ook voor de grootouders is het een grote verandering wanneer een van hun kinderen in een nieuwe relatie met kinderen stapt. Ze 'verliezen' dan hun schoonzoon of -dochter en krijgen er 'nieuwe' kleinkinderen bij. Ben je een grootouder in die situatie, probeer dan deze kinderen te behandelen alsof het je eigen kleinkinderen zijn want tenslotte zijn ze voor deze situatie niet verantwoordelijk.
Bij familiefeesten waarop ook de vorige partner aanwezig is kan de sfeer soms gespannen zijn. Het beste is om dit nuchter te bekijken en proberen de sfeer niet te laten vergallen, wat er ook in het verleden gebeurd is.
Podcast
Een nieuw gezin met wederzijdse kinderen heeft nog heel wat andere gevolgen. Notaris.be maakte hierover een podcast, zie https://bit.ly/3TvAiSN.
Relatie-expert Ana Pairoux en notaris Jelle Van Hove hebben het o.a. over het evenwicht tussen de nieuwe partner en de kinderen, iets geven aan de pluskinderen en het regelen van de erfenis.
Ervaringen en adviezen rond familie en opvoeding zijn richtinggevend en herkenbaar bedoeld. Iedere gezinssituatie is uniek; pas inzichten toe volgens jouw eigen waarden en gezinssituatie.
