De gasprijs daalt momenteel weer, maar het blijft zoeken naar alternatieven. Warmtenetwerken bijvoorbeeld, al lijken die nog niet echt door te breken. Maar waar gaat het eigenlijk om?
Gasprijs blijft alarmerend hoog
Ook al lijken de gasprijzen (voorlopig?) over hun hoogtepunt heen, toch blijft waakzaamheid geboden.
De gasprijs is nog altijd een veelvoud van pakweg een jaar geleden, en de winter staat voor de deur. Nieuwe prijsstijgingen zijn zeker niet uit te sluiten, en het blijft zoeken naar alternatieven. Kunnen warmtenetwerken hiervoor in aanmerking komen?
Centrale warmtebron
Warmtenetwerken (ook bekend als stadsverwarming) leveren warmte van een centrale bron aan consumenten, via een netwerk van ondergrondse leidingen die warm water transporteren - als een gigantisch centraal verwarmingssysteem dat veel gebouwen bedient.Bij ons geldt nog altijd het motto 'onbekend is onbemind, in tegenstelling tot het buitenland waar deze alternatieve energiebron wel steeds meer ingang vindt.
Van vitaal belang?
Warmtebronnen kunnen een groot gebied bestrijken - het grootste deel van Kopenhagen wordt bijvoorbeeld bediend door warmtenetwerken - of ze kunnen vrij lokaal zijn en een klein cluster van gebouwen van stroom voorzien, zoals een torenflat of een rij huizen.
De Britse regering heeft verklaard dat warmtenetten vaker zullen worden gebruikt om onze huizen en bedrijven te verwarmen. Kortom, warmtenetten maken deel uit van nieuwe energie-infrastructuur, van vitaal belang om de overgang naar een koolstofarme energiesysteem te ondersteunen.
Verschillende bronnen
Ze kunnen warmte gebruiken van verschillende bronnen, zoals restwarmte van grote gebouwen zoals ziekenhuizen en winkelcentra, of van industrieën zoals distilleerderijen. Warmtenetwerken kunnen zelfs warmte onttrekken aan afvalwaterzuiveringsinstallaties - zoals het baanbrekende netwerk in Stirling (Schotland) dat warmte van rioolwaterzuivering gebruikt om een ??lokaal recreatiecentrum, een school te verwarmen en uiteindelijk zal worden uitgebreid om huizen in het gebied te verwarmen.
Woningen, kantoor- en industriële gebouwen, appartementen, scholen, ziekenhuizen en zelfs hele steden kunnen allemaal worden aangesloten voor zowel verwarming als sanitair warm water en zo zorgen voor een optimale koolstofarme energie-efficiëntie.
Erg veelzijdig
Warmtenetten kunnen ook worden aangesloten op warmtepompen die warmte uit de lucht, rivieren of de grond kunnen halen. Ze zijn dus erg veelzijdig. We moeten de manier waarop we onze huizen verwarmen veranderen als Schotland zijn doelstelling voor netto nuluitstoot van koolstof wil halen.
Dit betekent een toename van het aantal hernieuwbare warmtenetwerken - momenteel wordt slechts 1,5% van de gebouwen in Schotland op deze manier verwarmd, en zelfs sommige hiervan gebruiken gas of andere fossiele brandstoffen.
In andere landen, zoals Denemarken en Noorwegen, zijn de meeste woningen al aangesloten op stadswarmtenetten. Het goede nieuws is dat veel gebouwen die moeilijk te isoleren of aan te passen zijn, zoals huurkazernes, torenflats en historische gebouwen, perfect zijn voor warmtenetwerken omdat ze warmte kunnen delen met een lokaal 'anker'-gebouw, zoals een ziekenhuis of distilleerderij.
Twee soorten
Er zijn twee soorten warmtenetten: stadsverwarming en gemeenschappelijke verwarming.
Gemeenschappelijk warmtenet
Gemeenschappelijke verwarming is de levering van warmte en warm water, van een bron die gewoonlijk bekend staat als het energiecentrum, aan een aantal klanten binnen één gebouw. Het energiecentrum bestaat vaak uit een grote boiler in de kelder van een gebouw waarbij de warmte en het warme water via een reeks leidingen door het gebouw wordt verdeeld.
Stadswarmtenet
Bij stadsverwarming is een lokaal energiecentrum betrokken dat in meer dan één gebouw warmte en warm water levert aan klanten. Stadsverwarmingsnetwerken kunnen in grootte variëren van een paar honderd meter die slechts een paar huizen levert tot enkele kilometers leiding die warmte en warm water levert aan meerdere gebouwen in een ontwikkeling.
Volgens recente marktgegevens zijn de meeste warmtenetten eigenlijk gemeenschappelijke warmtenetten (85%). Sommige nieuwe warmtenetten worden gebouwd voor grote projecten die gefaseerd worden opgeleverd. Dit kan betekenen dat sommige bewoners hun woning zullen betrekken voordat anderen zijn gebouwd, die na voltooiing worden aangesloten op het warmtenet.
Hoe zit het in Vlaanderen?
Luc Pauwels en Vincent Merckx maakten op vrtnws een interessante bijdrage over dit onderwerp. Ze gingen na waarom warmtenetwerken bij ons (voorlopig?) nog niet doorbreken.
In Vlaanderen liggen er momenteel 84 warmtenetten, blijkt uit cijfers van de Vlaamse energieregulator VREG (al telt de regulator ook tien scholen mee die hun gebouwen verwarmen met een warmtenet-achtige installatie).
Je kan het artikel hier lezen.
62 procent van de warmtevraag in Vlaanderen kan voorzien worden door warmtenetten. (Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek in een studie uit 2015)
