Mysteries uit Egypte

Van alle grote volkeren uit de oudheid spreken de Egyptenaren veel tot onze verbeelding.

Egyptologie

Heel wat onderzoekers zijn al naar het land gegaan om opgravingen te doen in de hoop te op schatten of grote archeologische vondsten te stoten. Er bestaat zelfs een aparte tak in de wetenschap die de naam van het land draagt: egyptologie. Het duidt op het belang van Egypte voor heel wat experts uit alle domeinen van de wetenschap.

Maar toch zijn er nog heel wat vragen rondom dit eeuwenoude land. Niet enkel bekende zaken als de grote piramide en de sfinx zorgen nog voor raadsels. Dat geldt ook voor minder bekende dingen zoals oude vijanden, onbekende gebouwen en dergelijke. Een greep uit de onbekende mysteries van Egypte.

Koesj

Wie Egypte zegt, denkt vooral aan piramides, de sfinx en de farao. Die laatste kreeg steevast af te rekenen met vijanden. Vooral de Romeinen en de Perzen zijn ons bekend, maar er was nog een volk dat gevreesd werd door de Egyptenaren: de Koesj. 

Dit volk was gevestigd in Nubië, ten zuiden van Egypte. Het land bestaat niet meer, maar is nu opgesplitst in het zuiden van Egypte en het noorden van Soedan. Het waren zwarte Afrikanen die van de 16^de tot de 11^de eeuw deel uitmaakten van het Nieuwe Rijk van Egypte en geregeerd werd door een onderkoning.

Na deze periode rukte het volk zich los en werd het een autonome staat. Maar de Egyptische religie had wel danig indruk op hen gemaakt. In die mate zelfs dat ze in naam van diezelfde goden hun voormalige heersers nu wilden overheersen. Dat lukte hen ook en de Nubische koningen kwamen zo in de geschiedenis terecht als de ‘Zwarte Farao’s’.

Deze koningen stichtten daarmee de 25^ste dynastie. De Egyptenaren werden zo 75 jaar beheerst door de Zwarte Farao’s. Maar toen vonden ze het welletjes en joegen ze de zwarte heersers weg uit hun land. Deze bladzijde willen de Egyptenaren vergeten en vandaar dat er weinig tot niks geweten is over deze dynastie.

De Heilige Berg

De grootste reden waarom Egypte destijds Nubië was binnengevallen, is een berg genaamd Gebel Barkal ofwel de Heilige Berg. Wie dacht dat de piramides en de sfinx de meest aanbeden plaatsen waren voor de Oude Egyptenaren heeft het mis. Deze berg was hen misschien wel het kostbaarst van al. Vandaar dat ze dit stuk land koste wat kost tot hun Rijk wilden hebben.

Het was farao Toetmoses III die er uiteindelijk in slaagde Nubië te veroveren en zo de Heilige Berg tot het Nieuwe Rijk toe te voegen.

Maar waarom was deze berg zo belangrijk voor de Egyptenaren? Wel, zij dachten dat het de verblijfplaats was van hun god Amon. Deze was één van de eerste goden van het Oude Rijk en stond dus mee aan de schepping van de wereld, aldus de vroege cultuur. Zijn oorspronkelijke heiligdom stond vlakbij Heliopolis en werd later verhuisd naar de stad Thebe. Hij werd steevast afgebeeld als een nijlgans of een ram.

Amon werd ook in verband gebracht met vruchtbaarheid en vandaar dat de Heilige Berg aan hem werd gelinkt. Want een deel van die berg herbergt een steile piek die volgens de Egyptenaren een penis moest voorstellen. Anderen zagen er dan weer de Heilige Cobra in. Twee redenen dus om de Gebel Barkal tot hun Nieuwe Rijk toe te voegen.

Zuidelijke forten

Dat Zuid-Egypte een belangrijke rol heeft gespeeld bij de Oude Egyptenaren, blijkt nu wel duidelijk. De Nijl is dat sowieso altijd al geweest. Koppel die twee aan mekaar en je krijgt een versterkte fortengordel. Dat ontdekten archeologen toen ze daar opgravingen gingen doen. Een paar van deze forten stonden deels intact nog aan de oever, maar nu bleek dat het er een pak meer waren: 15 om precies te zijn! Het was voor egyptologen in eerste instantie een groot raadsel waarom er daar zoveel forten gebouwd waren. 

Een mogelijke verklaring is een verdediging tegen invallers uit het zuiden, met name de eerder genoemde Koesj uit Nubië. We vertelden al eerder dat dit volk erin geslaagd was Egypte te veroveren en driekwart eeuw te overheersen. Maar toen ontdekten archeologen dat er wel heel veel plek was voor soldaten. In de grootste forten konden er wel 10.000 verblijven! Toch zeer veel om alleen maar de zuidgrens te bewaken.

Het was pas later dat men op het spoor kwam van immens grote zalen die achter de verblijven van de soldaten waren gevestigd. Kenners kwamen tot de conclusie dat die zalen opslagplaatsen waren voor graan en dat de forten daarrond gebouwd waren. Graan was voor de Egyptenaren zowat hun kostbaarste bezit, want ze ruilden het met andere handelsvolkeren voor onder meer goud. Dat gebruikten ze om bijvoorbeeld maskers van farao’s mee te versieren, want goud is zowat het edelste metaal op aarde. Vandaar dat er zoveel soldaten nodig waren om de forten te bewaken, want vijanden zouden het graan wel eens kunnen plunderen of verbranden. Zodoende heb je goede bewaking nodig en een stevig fort daaromheen gebouwd.

Pharos van Alexandrië

In de Oudheid telde Egypte twee van de vermaarde Zeven Wereldwonderen. De Grote Piramide staat er nu nog steeds, maar in het noorden was er de mythische Pharos van Alexandrië. Deze grote stad was destijds genoemd naar Alexander de Grote en wilde men extra in de verf zetten met een spectaculaire vuurtoren die als lichtbaken gold voor alle schepen die via de Middellandse Zee Egypte en diens havenstad wilden bereiken.

Maar wat is er precies van de Pharos geworden? Eén ding is algemeen bekend: hij staat er niet meer. Onderzoekers vonden in oude documenten dat hij nog tot 1375 heeft dienst gedaan, maar toen werd getroffen door een stevige aardbeving. De bovenste helft viel daardoor in zee. De toren werd jammer genoeg niet meer gerestaureerd en tegen de 15^de eeuw was hij vervallen tot een ruïne. In de 16^de eeuw werden restanten ervan gebruikt om een fort te bouwen. Dat staat nu nog steeds op de plek waar eens de Pharos letterlijk stond te schitteren. 

Nog een groot raadsel was hoe de Pharos eruitzag en wat zijn precieze afmetingen waren. Als men dit kon te weten komen, bestond de mogelijkheid om hem alvast digitaal terug her op te bouwen. Daarvoor gingen experts te rade bij oude documenten van wereldreizigers. Zo vonden ze een mooie beschrijving van zowel een Europese als een Arabische ontdekkingsreiziger die precies de afmetingen hadden neergepend.

Daarnaast kwamen ze nog een interessante kanttekening tegen in deze teksten. Volgens de schrijvers stond de juiste weergave van de Pharos op het plafond getekend van een nabijgelegen moskee die vlakbij de oude plaats staat waar eens de vuurtoren stond. Zo konden ze ook te weten komen hoe de toren eruitzag.

Het blijkt nu om een bouwwerk in drie delen te gaan en niet de draaitoren die soms wel eens wordt afgebeeld. Dat zou meer om de Toren van Babel gaan en niet de Pharos. Dankzij deze teksten is men er nu in geslaagd om een digitale Pharos op computer na te bootsen. Dezelfde toren zoals men die ooit van ver vanop de Middellandse Zee reeds zag.