De Bloop is een opgenomen oceaangeluid dat NOAA verklaart door bewegend en brekend ijs. De Hum is een verzamelnaam voor meldingen van een aanhoudende brom, die verschillende oorzaken kan hebben. Bij het onderzoek maakt het veel uit wat onderzoekers kunnen meten en vergelijken.
Waarin verschillen de Bloop en de Hum?
De namen klinken alsof het om twee vergelijkbare raadsels gaat. Toch begint het onderzoek telkens ergens anders. Bij de Bloop is er een geluidsopname die onderzoekers opnieuw kunnen beluisteren en onderzoeken. Bij de Hum begint het vaak met iemand die een brom hoort en wil weten waar die vandaan komt.
| Wat vergelijken we? | De Bloop | De Hum |
|---|---|---|
| Waarover gaat het? | Een bekend opgenomen oceaangeluid | Verschillende meldingen van een brom |
| Waar begint het onderzoek? | Bij opnames met onderwatermicrofoons | Bij wat mensen horen, aangevuld met metingen |
| Wat is de verklaring? | Volgens NOAA een ijsbeving | Dat hangt af van de onderzochte melding |
| Geldt één oorzaak voor alles? | De uitleg geldt voor dit oceaangeluid | Een plaatselijke verklaring geldt niet overal |
Een getuigenis vertelt wat iemand hoort en waar en wanneer dat gebeurt. Dat is bruikbare informatie, ook wanneer een opname ontbreekt. Om de oorzaak te vinden, moeten onderzoekers daarna nagaan welke verklaring past bij wat die persoon hoort.
Ook met een opname is de oorzaak niet meteen duidelijk. Een microfoon kan een brom vastleggen zonder dat je weet welke machine hem maakt. Het geluid dat onderzoekers opnemen, hoeft ook niet hetzelfde geluid te zijn als de brom waarover bewoners klagen.
Wat heeft NOAA over de Bloop vastgesteld?
In 1997 namen onderwatermicrofoons een krachtig, laag geluid op in de Stille Oceaan. Het kreeg de bijnaam Bloop. De bekende opname kwam van een meetnet dat NOAA gebruikte voor oceaanonderzoek. NOAA is de Amerikaanse overheidsdienst voor oceanen en atmosfeer.
Die onderwatermicrofoons heten hydrofoons. Ze vangen geluid in het water op, zoals een gewone microfoon dat in de lucht doet. Hetzelfde geluid komt niet op elk meetpunt tegelijk aan. Met die tijdsverschillen kunnen onderzoekers bepalen uit welk gebied het kwam. Zo weten ze meer dan wanneer ze alleen naar de klank luisteren.

NOAA verklaart de Bloop als een ijsbeving. Bij het scheuren en bewegen van grote ijsmassa's kunnen krachtige geluiden ontstaan. Onderzoekers herkenden overeenkomsten met geluiden die bij ijsbergen worden opgenomen. Door die opnames te vergelijken, vonden ze een verklaring voor de Bloop.
Bij die uitleg denk je misschien aan één brok ijs die met een plons in zee valt. De verklaring gaat over het breken en bewegen van grote ijsmassa's. Met die geluiden kunnen onderzoekers de Bloop verklaren zonder een onbekend dier als bron te veronderstellen.
Volgens NOAA past de Bloop bij geluid van ijs. Hoe vreemd een opname voor ons klinkt, zegt op zichzelf weinig over de bron.
Geluid verplaatst zich door het water en kan op grote afstand worden opgevangen. Die afstand zegt op zichzelf dus niet hoe groot een dier zou moeten zijn om het geluid te maken. Daarvoor zou je onder meer moeten weten hoe het geluid ontstond en hoe het zich door het water verplaatste.
Waarom blijft de Hum moeilijk te verklaren?
Met de Hum bedoelen mensen doorgaans een lage brom die ze geregeld of aanhoudend horen. Sommigen vergelijken hem met een motor in de verte. Die gelijkenis beschrijft de waarneming, dus wat iemand hoort, maar vertelt nog niet waar het geluid vandaan komt. Verschillende geluiden kunnen voor een luisteraar ongeveer hetzelfde klinken.
Een bekend onderzoek vond plaats in Taos, in de Amerikaanse staat New Mexico. Onderzoekers verzamelden meldingen en voerden metingen uit om mogelijke oorzaken te onderzoeken. Ze vonden geen geluidsbron in de omgeving die de onderzochte meldingen samen kon verklaren. Het klopt dus niet dat apparatuur daar dé Hum vastlegde.
Als een meting geen passende geluidsbron oplevert, kan iemand nog altijd hinder ondervinden van de brom. Je kan daaruit evenmin besluiten dat er een verborgen bron moet bestaan. De onderzoekers hebben dan nog geen verklaring gevonden die past bij zowel de meldingen als de metingen.
Daarbij is de Hum een verzamelnaam. Een verklaring voor een brom in één woning verklaart niet automatisch meldingen in een andere stad. Zelfs binnen één buurt hoeven alle bewoners niet dezelfde bron te horen. Daarom onderzoeken wetenschappers meldingen liefst op de plek en het moment waarop het geluid optreedt.
Een ventilatiesysteem of pomp kan bijvoorbeeld een laag geluid maken. Zo'n mogelijke bron kan je onderzoeken wanneer ze past bij de omstandigheden waarin iemand de brom hoort. Dat er een installatie in de buurt staat, is op zichzelf nog geen bewijs dat ze de brom veroorzaakt.

Hoe maak je onderscheid tussen mogelijke oorzaken?
Bij laagfrequent geluid gaat het om langzame geluidstrillingen. Als ze hoorbaar zijn, horen we ze als lage tonen. Bij tinnitus, ook oorsuizen genoemd, hoort iemand geluid zonder dat er buiten die persoon een bijbehorende geluidsbron is. Dat kan ook als een brom klinken. Oorsuizen betekent dus niet dat iemand uitsluitend een hoge piep hoort.
Met dat onderscheid kan je nog niet verklaren waarom iemand de Hum hoort. Alleen op basis van de beschrijving besluiten dat het tinnitus is, gaat te snel. Iemand kan ook de indruk hebben dat de brom van buitenaf komt. Die indruk alleen bewijst nog niet dat er een geluidsbron in de omgeving is gevonden.
Onderzoekers zoeken naar een verband dat terugkomt. Ze gaan na of iemand de brom hoort op het moment dat de apparatuur een geluid meet. Ze bekijken ook of de brom verandert wanneer ze een vermoedelijke bron uitschakelen. Hoe beter die waarnemingen bij elkaar passen, hoe sterker de aanwijzing voor een bepaalde oorzaak.
Hier kan je op letten als je over een geluid leest.
Kijk of de uitleg onderscheid maakt tussen wat iemand hoort en wat apparatuur meet. Let ook op of iemand de voorgestelde oorzaak werkelijk onderzocht heeft, of ze alleen noemt omdat ze mogelijk lijkt.
Bij een opname bepalen de microfoon en de instellingen mee welke geluiden je vastlegt. Speel je de opname op een andere snelheid af, dan veranderen de toonhoogte en de duur. Een kort geluidsfragment op internet klinkt daardoor niet noodzakelijk zoals het geluid dat iemand ter plaatse hoorde.
Voor een overtuigende verklaring moeten de metingen passen bij de brom die mensen melden. Onderzoekers moeten ook nagaan of andere oorzaken dezelfde uitkomst kunnen geven. Een verklaring wordt sterker als ze bij een volgende meting opnieuw vinden wat ze op basis van die verklaring verwachten.
Bronnen
De inhoud van deze rubriek verkent historische vraagstukken, onverklaarde gebeurtenissen en theorieën. We scheiden feiten helder van hypothesen en vermoedens. De teksten zijn louter bedoeld ter vermaak en verbazing.









