Op het gevaar van in herhaling te vallen: eenzaamheid is een van de grote bedreigingen in onze moderne maatschappij. Toch rust hier vaak nog een taboe op. En dat moet dringend doorbroken worden, want niet minder dan 46% van de Vlamingen (dus bijna de helft) voelt zich soms tot altijd eenzaam. Maar - goed nieuws - eenzaamheid valt gelukkig in vele gevallen te doorbreken.

Alarmerend probleem

Iedereen voelt zich wel eens eenzaam. Op zich is dat niet erg, zolang het maar niet aanhoudt In onze maatschappij blijft eenzaamheid een alarmerend probleem. De statistieken liegen er niet om en het is hoog tijd om de alarmbed te luiden.

Zo ervaren eenzame mensen aanzienlijk meer fysieke, psychische en medische klachten. Excperts noemen eenzaamheid zelfs dodelijker dan alcohol en tabak. Opmerkelijk is dat eenzaamheid niet alleen ouderen, maar ook steeds meer jongeren treft.

Maar liefst 46% van de mensen in ons land voelt zich "soms" tot "altijd" eenzaam. Opvallend genoeg zijn jongvolwassenen (54,5%) vatbaarder voor isolatie dan mensen boven de 70 (28,3%). (Nationaal Geluksonderzoek van de UGent)

Hoe eenzaamheid doorbreken

Tot zover de verontrustende cijfers. Maar er is ook goed nieuws. Zo blijkt eenzaamheid een probleem dat met de juiste aanpak kan bestreden of voorkomen worden. Deze tips kunnen hierbij helpen. Ben je zelf niet eenzaam maar vermoed je van iemand uit je opgeving dat hij of zij het wel is? Blijf dan niet bij de pakken zitten en doe er wat aan! Je kan deze tips dus op jezelf toepassen of iemand die eenzaam is of dat dreigt te worden helpen om ze te gebruiken.

Waarom is iemand eenzaam?

Eenzaamheid kan worden veroorzaakt door verschillende factoren. 

Sociale isolatie

Het gebrek aan sociale interactie en verbinding met anderen kan leiden tot eenzaamheid. Dit kan voorkomen bij mensen die geografisch geïsoleerd zijn, mensen die weinig sociale contacten hebben of mensen die moeite hebben om relaties op te bouwen.

Verlies van dierbaren

Het overlijden van een partner, familielid of vriend kan diepe gevoelens van eenzaamheid veroorzaken. Het gemis van een geliefde en het ontbreken van hun aanwezigheid kan iemand eenzaam laten voelen, zelfs te midden van andere sociale relaties.

Veranderingen in levensomstandigheden

Belangrijke veranderingen zoals verhuizen naar een nieuwe stad, verandering van baan, pensionering of scheiding kunnen iemand gevoeliger maken voor eenzaamheid. Deze veranderingen kunnen bestaande sociale netwerken verstoren en het moeilijker maken om nieuwe relaties op te bouwen.

Gebrek aan sociale vaardigheden

Mensen die moeite hebben om sociale contacten te leggen of te onderhouden, kunnen zich eenzaam voelen. Sociale angst, verlegenheid of een gebrek aan zelfvertrouwen kunnen belemmerend zijn bij het opbouwen van sociale relaties.

Technologie en sociale media

Hoewel technologie en sociale media de mogelijkheid bieden om verbonden te blijven, kunnen ze ook bijdragen aan eenzaamheid. Oppervlakkige online interacties kunnen echte menselijke connecties niet vervangen, en overmatig gebruik van technologie kan leiden tot isolatie van de echte wereld.

Fysieke gezondheidsproblemen

Mensen die te maken hebben met langdurige fysieke gezondheidsproblemen, zoals chronische ziekten, beperkte mobiliteit of handicaps, kunnen zich geïsoleerd voelen vanwege beperkte sociale activiteiten en het vermogen om deel te nemen aan gemeenschapsactiviteiten.

Het is belangrijk op te merken dat eenzaamheid een complex probleem is en dat de oorzaken van persoon tot persoon kunnen verschillen. Sommige mensen kunnen zich eenzaam voelen ondanks een groot aantal sociale contacten, terwijl anderen zich tevreden en verbonden kunnen voelen met een klein sociaal netwerk.

Identificeer de oorzaak van je eenzaamheid

Onderzoek waar je eenzaamheidsgevoelens vandaan komen. Wat is de oorzaak van je eenzaamheid? Ben je echt eenzaam of speelt er iets anders? Is er iets anders in je leven dat je mist? Maak een lijstje van kleine veranderingen die je kunt aanbrengen en pak ze één voor één aan. Als je er zelf niet uitkomt, zoek dan hulp bij een vertrouwenspersoon.

Schrijf je gevoelens op

Eenzaamheid gaat gepaard met complexe, negatieve emoties die niet altijd gemakkelijk te benoemen zijn. Daarom is het soms moeilijk om anderen duidelijk te maken waarom je je eenzaam voelt. Een effectieve manier om je gevoelens voor jezelf en anderen in kaart te brengen, is door ze op te schrijven. Dit kan confronterend zijn, maar het helpt je ook om een beter inzicht te krijgen in je problemen en de oorzaken ervan.

Heb jezelf lief

Als je goed voor jezelf zorgt en jezelf af en toe verwent, straal je dat ook uit naar anderen. Dit maakt het vaak gemakkelijker om de stap naar anderen te zetten. Ga op zoek naar nieuwe mensen om te ontmoeten wanneer je je iets beter voelt.

Ontdek nieuwe interesses

Van schilderen en postzegels verzamelen tot yoga: nieuwe interesses houden je geest jong en kunnen deuren openen naar nieuwe contacten. Als je een nieuwe passie hebt gevonden, sluit je dan aan bij lokale wandelclubs of yogagroepen. Hiermee verbeter je niet alleen je conditie, maar ontmoet je ook nieuwe mensen.

Doe vrijwilligerswerk

Veel organisaties kunnen extra helpende handen gebruiken. Vrijwilligerswerk kan bijvoorbeeld gedaan worden in buurthuizen, op scholen van (klein)kinderen, of in plaatselijke bibliotheken. Het doen van vrijwilligerswerk is een ideale manier om nieuwe mensen te ontmoeten en je eigenwaarde te vergroten door je nuttig te voelen.

Zoek lotgenoten

Als je worstelt met ziekte of het verlies van een geliefde, kan het waardevol zijn om lid te worden van een ondersteunende groep. Door lotgenoten te ontmoeten, kun je niet alleen je hart luchten, maar ook nieuwe mensen leren kennen die vergelijkbare ervaringen hebben.

Op platforms zoals SeniorenNet kun je ook mailgroepen vinden waar je lotgenoten kunt ontmoeten. Misschien overweeg je zelfs om een nieuwe groep op te richten?

Als je het moeilijk vindt om je verhaal te delen met de mensen om je heen, kan het ook helpen om (anoniem) te bellen of te chatten met een hulplijn zoals Tele-Onthaal. Je kunt het nummer 106 bellen of naar tele-onthaal.be surfen.

Neem een huisdier als metgezel

Of het nu een kat, hond of cavia is, huisdieren zijn gezelschap en geven je een doel. Als je regelmatig met je hond gaat wandelen, kun je ook een praatje maken met andere eigenaren. Je hebt waarschijnlijk een gedeelde passie voor honden. Als je liever geen huisdier neemt, kun je misschien overwegen om een "plusbaasje" te worden voor iemand anders zijn huisdier.

Leer je buren beter kennen

Maak eens een praatje met een van je buren. Je zult waarschijnlijk ontdekken dat jullie meer gemeen hebben dan je denkt. Als je liever virtueel contact wilt maken met nieuwe buren, kun je kijken of je buurt al actief is op Hoplr, het private sociale netwerk voor jouw buurt.

Help anderen

Je kunt anderen een handje helpen door op de kinderen te passen, de hond uit te laten of zelfs samen te koken. Door anderen te helpen, kun je werken aan je eenzaamheid omdat je tijd doorbrengt met anderen. Bovendien helpt het helpen van anderen je naasten en geeft het je een gevoel van eigenwaarde. Het maakt anderen ook gelukkig, wat jou ook een goed gevoel geeft.

Als je een buur wilt helpen of zelf hulp nodig hebt, kun je bijvoorbeeld eens langs gaan bij een van de lokale dienstencentra in jouw buurt. Ze kunnen je zeker verder helpen.

Herstel verwaterde contacten

Maak een lijst van mensen die je al een tijd niet hebt gezien of gesproken en nodig ze uit voor een kopje koffie. Misschien zijn er ook mensen met wie je oppervlakkig contact hebt, maar met wie je graag een diepere band wilt opbouwen? Stap op hen af voor een praatje.

Breid je sociale netwerk uit via sociale media

Sociale media hebben zowel negatieve als positieve kanten. Hoewel ze soms eenzaamheid kunnen bevorderen, kunnen ze ook de deuren openen naar nieuwe contacten. Bovendien bieden sociale media veel mogelijkheden voor lotgenotencontact. Op Facebook zijn er bijvoorbeeld verschillende groepen waar mensen ervaringen delen over eenzaamheid. Let wel op dat je je niet inlaat met de verkeerde mensen en wees alert op vriendschapsfraude.