Sociale media: zegen of vloek?

Ben je een liefhebber van sociale media, of blijf je er ver weg van?

Alom tegenwoordig

Sociale media zijn tegenwoordig alomtegenwoordig. Je kunt er niet omheen, of je nu een fervent gebruiker bent of iemand die er bewust voor kiest om niet mee te doen. Voor boomers is de wereld van sociale media vaak een mix van kansen en uitdagingen. Het is een universum dat zowel verbinding als isolatie kan brengen, afhankelijk van hoe je het gebruikt. Sommigen omarmen het als een middel om in contact te blijven, terwijl anderen het ervaren als een overweldigende stroom van informatie en prikkels. ‘Het is een manier om bij te blijven in een snel veranderende wereld,’ zegt een boomer. Anderen zien het juist als een bedreiging voor privacy en echte menselijke interactie.

Toename in gebruik

Het gebruik van sociale media onder babyboomers (geboren tussen 1946 en 1964) is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen, zowel wereldwijd als in België.

Tijdens de COVID-19-pandemie is het gebruik van sociale media onder 60-plussers met 25% gestegen. Bovendien heeft 26% van deze groep zich in die periode voor het eerst geregistreerd op sociale mediaplatforms. Nadien zette deze trend zich verder door.

In Vlaanderen bleek uit de Digimeter-studie van Imec dat in 2018 bijna alle Vlamingen, inclusief ouderen, minstens één slim apparaat in huis hadden. Daarnaast toonde de Influencers Survey van Roularta Research aan dat 55-plussers steeds actiever werden op sociale media, met Facebook als populairste platform (50% actieve gebruikers), gevolgd door WhatsApp (47%).

Voorkeuren per platform

Facebook blijft het meest populaire platform onder babyboomers, met een aanzienlijk aantal gebruikers in deze leeftijdsgroep.

Het gebruik van andere platforms zoals Instagram en Twitter is minder populair onder babyboomers. Slechts 5% van de 65-plussers gebruikt Twitter, en een nog kleiner percentage is actief op Instagram.

Dagelijks gebruik

• In België besteden gebruikers gemiddeld 40 minuten per dag op Facebook. Hoewel specifieke cijfers voor babyboomers ontbreken, is het waarschijnlijk dat hun gebruik in dezelfde orde van grootte ligt, gezien de populariteit van het platform in deze leeftijdsgroep.

De trend toont aan dat babyboomers steeds meer vertrouwd raken met digitale technologieën en sociale media, waarbij ze voornamelijk platforms zoals Facebook en WhatsApp gebruiken om in contact te blijven met familie en vrienden. Hoewel ze minder geneigd zijn om nieuwere platforms zoals Instagram en TikTok te gebruiken, is er een duidelijke stijging in hun algehele online aanwezigheid en activiteit op sociale media.

Waarom sociale media omarmen?

Voor veel boomers is sociale media een manier om verbonden te blijven met vrienden, familie en de wereld om hen heen. De platforms bieden een digitaal venster naar het leven van anderen, van de eerste stapjes van een kleinkind tot reisfoto’s van oude vrienden. "Ik gebruik sociale media om een kijkje te nemen in het leven van mijn kinderen en kleinkinderen," deelt een boomer. "Maar ik deel zelf niet zoveel; dat voelt veiliger."

Sociale media kunnen het leven verrijken door hobby’s te ondersteunen en nieuwe interesses aan te wakkeren. Denk aan het lid worden van een digitale leesclub of het volgen van online kooklessen. Voor wie minder mobiel is, kunnen deze platforms een waardevolle uitkomst bieden om toch betrokken te blijven bij sociale activiteiten.

Blijf op de hoogte

Een van de grootste voordelen van sociale media is dat je op de hoogte blijft van de wereld om je heen. Of het nu gaat om lokale buurtactiviteiten, nieuws uit je stad of wereldwijde trends, sociale media brengen het naar je toe met één swipe of klik. Voor boomers, die wellicht niet dagelijks met het openbare leven in aanraking komen, biedt dit een uitkomst. "Ik ben geen krantenlezer meer," zegt een gebruiker. "Via sociale media weet ik precies wat er speelt en kan ik interessante onderwerpen meteen verder opzoeken."

Maar niet iedereen is even enthousiast. "Het gaat me soms te snel. Ik kan het nieuws niet meer bijhouden," bekent een andere boomer. Voor sommigen kan de snelheid en hoeveelheid informatie overweldigend zijn, wat juist leidt tot meer stress in plaats van gemak.

Houd contact

Sociale media bieden ongekende mogelijkheden om contact te onderhouden, zelfs als fysieke afstand een rol speelt. Een berichtje, foto of video is snel gedeeld, en dat kan een groot verschil maken in je dag. "Mijn zoon woont in Canada, maar via Facebook en WhatsApp voel ik me toch dicht bij hem," vertelt een tevreden gebruiker. Voor velen is dit het grootste voordeel van sociale media: een gevoel van verbondenheid, ongeacht waar je bent.

Toch is niet iedereen overtuigd van de kwaliteit van deze verbindingen. "Een foto is leuk, maar een echt gesprek is toch anders," zegt een boomer kritisch. Sociale media kunnen de illusie wekken van nabijheid, terwijl ze soms echte interactie in de weg staan.

Vind gelijkgestemden

Sociale media zijn ook een plek om nieuwe connecties te maken of oude passies te herontdekken. Van boekenclubs tot vogelspotgroepen, je vindt er mensen die jouw interesses delen. "Ik ben lid van een groep over historische boeken. Het is geweldig om met anderen te praten die dezelfde passie hebben," zegt een actieve gebruiker. Deze groepen bieden niet alleen informatie, maar ook een gevoel van gemeenschap.

Maar wat als je liever offline blijft? "Ik zoek mijn gezelschap liever in het echt. Een club in de buurt voelt persoonlijker," deelt een sceptische boomer. Hoewel sociale media veel mogelijkheden bieden, is het voor sommigen niet de ideale manier om nieuwe connecties te maken.

Tips voor bewust gebruik

Gebruik sociale media bewust en voorkom dat je erin verdwaalt. Stel bijvoorbeeld een tijdslimiet in of plan regelmatig een schermvrije dag. "Ik gebruik mijn telefoon na 20:00 uur niet meer. Dat geeft me rust," zegt een boomer. Door bewuster met tijd en gebruik om te gaan, haal je het meeste uit de voordelen zonder verstrikt te raken in de nadelen.

De keerzijde van sociale media

Sociale media bieden veel, maar hebben ook een donkere kant. Wie te veel tijd online doorbrengt, merkt dat dit ten koste kan gaan van andere activiteiten, zoals lezen, wandelen of tijd doorbrengen met familie. "Soms zit ik uren te scrollen zonder dat ik het doorheb. Dan voel ik me schuldig," zegt een boomer eerlijk. Het is belangrijk om een balans te vinden, zodat sociale media een aanvulling blijven en geen overheersende rol krijgen.

Privacyrisico’s

Een ander belangrijk aandachtspunt is privacy. Hoeveel informatie deel je, en wie heeft daar toegang toe? Veel mensen denken hier niet genoeg over na, met risico’s als gevolg. "Ik deel niets over vakanties tot ik weer thuis ben," zegt een boomer bewust. Deze waakzaamheid is nodig in een tijd waarin cybercriminaliteit een reëel gevaar is.

Verlies van echt contact

Hoewel sociale media verbinden, kunnen ze ook isoleren. "Ik voel me soms eenzaam, zelfs als ik online contact heb," deelt een gebruiker. Het is belangrijk om echte ontmoetingen te blijven koesteren. "Een kop koffie met een vriendin is onbetaalbaar, dat haalt niets online in," zegt een boomer.

Verslavend karakter

Sociale media zijn ontworpen om je aandacht vast te houden. Dit kan leiden tot uren scrollen, wat ten koste gaat van andere activiteiten. "Ik merk dat ik minder vaak een boek oppak sinds ik op Facebook zit," vertelt een boomer. Het is belangrijk om bewust met je tijd om te gaan en sociale media niet te laten domineren.

Sociale media-moeheid

Veel gebruikers ervaren een vorm van ‘sociale media-moeheid’. "Ik word gek van al die notificaties," zegt een boomer. Het is verstandig om meldingen uit te schakelen en alleen actief te zijn wanneer je daar zelf voor kiest. Dit helpt om de controle te behouden en stress te verminderen.

Sociale media en boomers: groeiend gebruik

Het gebruik van sociale media onder boomers neemt nog steeds toe. Tijdens de coronacrisis werden platforms zoals Zoom en Facebook een belangrijk middel om verbonden te blijven. "Zonder WhatsApp had ik me erg eenzaam gevoeld," bekent een gebruiker. Toch zijn er ook boomers die zich verzetten tegen deze digitale trend. "Ik hoef het allemaal niet. Een kaartje of telefoontje is genoeg," zegt een scepticus.

Valkuilen en hoe je ze vermijdt

Om sociale media veilig en effectief te gebruiken, is het belangrijk om kritisch te blijven. Niet alles wat je leest is waar, en het is verstandig om sterke wachtwoorden te gebruiken. "Ik verander mijn wachtwoord regelmatig," zegt een gebruiker. Deze simpele maatregelen kunnen veel problemen voorkomen.

Voor wie niet wil meedoen

Niet iedereen voelt zich thuis in de digitale wereld, en dat is prima. "Ik blijf liever offline," zegt een boomer die de voorkeur geeft aan traditioneel contact. Lokale clubs en activiteiten bieden een waardevol alternatief, waar echte verbinding centraal staat.

Een kwestie van balans

Sociale media zijn wat je er zelf van maakt. Ze kunnen verrijkend zijn, maar ook een bron van frustratie. Kies wat bij je past en voel je niet verplicht om mee te doen. Zoals een boomer zegt: "Het is fijn dat het er is, maar mijn leven draait er niet om." Het belangrijkste is dat je kiest wat je gelukkig maakt.

Stefaan Van Laere