Voor wie opgroeide met een zwart-wit toestel op pootjes en een testbeeld dat tot de middag standvastig was: dit is een terugblik op de tijd waarin tv kijken een evenement was. Toen we zelfs de reclame mee neurieden, de afstandsbediening nog “de jongste” heette en zapgedrag onbeleefd was. Vandaag kiezen we uit duizenden programma’s maar missen we misschien net daardoor die ene avond waarop “Dallas” heilig was.
Toen: De buis als kampvuur
De televisie stond centraal in de woonkamer, letterlijk én figuurlijk. Eén toestel. Drie zenders. En een uitzenduur waarop je thuis moest zijn. Wie te laat was voor “Panorama”, had pech.
“Als mijn moeder riep ‘we gaan beginnen!’, stormde iedereen naar de zetel alsof het nationaal verplicht was.” - Josée (73), Dendermonde
Programma's keken we samen. Niet naast elkaar met oortjes in. Samen lachen met “De Collega’s”, bibberen bij “Alfred Hitchcock” en twijfelen of “de man van de week” echt wel die smile verdiende.
En wie zich dat nog herinnert: de nationale sport van de jaren ‘70? De antenne goed richten op het dak. Iemand riep vanuit het venster: “Ja, zo! Blijven staan!”
Nu: Oneindig kiezen, individueel kijken
Vandaag streamen we op elk scherm. Televisie wordt gekeken op laptops, tablets, smartphones en frigo's met wifi. We kiezen wat, wanneer en hoe we kijken — maar zelden nog samen.
“Mijn kleinkind zit op z’n kamer naar een serie over vikings te kijken, terwijl ik in de living een kookprogramma volg. En we zijn allebei in ‘ons moment’.” - Rik (74), Mechelen
Het aanbod is fenomenaal: duizenden series, alle seizoenen tegelijk. Maar dat roept ook keuzestress op. Soms zappen we eindeloos zonder iets te kiezen, alsof we in een restaurant zijn met 47 menu’s, maar honger naar dat ene gerecht van vroeger.
Toen vs. Nu – Vast uur vs. altijd beschikbaar
| Toen | Nu |
|---|---|
| Kijken op vast moment | Kijken wanneer je wil |
| Hele gezin rond de buis | Ieder z’n scherm, z’n serie |
| Drie zenders, beperkt aanbod | Oneindig veel keuze |
| Reclame als plaspauze | Overslaan met één klik |
| Testbeeld na middernacht | Scrollen tot in de ochtend |
Vroeger was tv een afsluiter van de dag. Nu is het soms het begin van een binge die tot zonsopgang duurt.” – Rita (70), Genk
Een scherm vol herinneringen
Wij herinneren ons het geluid van de begintune van het journaal, het tikken van de klok bij “Echo”, en het wachten op de kerstspecial van “Zeg eens euh… Aaa!”. Tv keek je niet voor tussendoor, tv keek je met aandacht, popcorn van eigen bodem en je voeten onder de salontafel.
“Onze favoriete series hadden seizoenen van 12 afleveringen… en dan een zomer wachten.” - Luc (71), Waregem
De televisie was meer dan ontspanning: het was ook verbondenheid. De volgende dag op school of op het werk spraken we over “de uitzending van gisteren”. Iedereen had hetzelfde gezien, en dat was het mooie eraan.
Terugblik – Van familieavond naar algorithme-keuze
Televisie veranderde van een gedeelde beleving naar een individuele klikervaring. Jongeren van vandaag swipen tussen formats, kiezen taal, tempo en aflevering met een precisie die wij alleen kenden van de teletekst op pagina 101.
Maar misschien verlangen we af en toe nog naar dat ene moment waarop iedereen stilviel bij het journaal, samen lachte om een sketch van Urbanus, en de televisie zacht zoemde op de achtergrond, zelfs al luisterde niemand meer.
“We keken minder. Maar we keken samen.” > En dat blijft misschien het mooiste beeld van allemaal.
