Bijwerkingen chemotherapie

Chemotherapie: Bijwerkingen

Hoe omgaan met kanker?

Effecten van voorbijgaande aard
Chemotherapie valt niet alleen de kwaadaardige cellen aan, maar ook alle normale cellen die zich snel vermenigvuldigen.

Vooral het beenmerg (dat instaat voor de productie van bloedcellen), het spijsverteringsstelsel, het voortplantingssysteem en de haarwortels zijn er bijzonder gevoelig aan.

Daarom zijn ook vermoeidheid, bloedarmoede, gebrek aan witte bloedlichaampjes, misselijkheid, braakneigingen en haarverlies vaak voorkomende neveneffecten. Toch verschilt hun intensiteit van persoon tot persoon. Bovendien zijn ze van voorbijgaande aard.

De normale weefsels bezitten immers sterke regeneratiecapaciteiten. Daardoor kan het lichaam bij het stopzetten van de behandeling vrij snel de schade herstellen.

Belangrijke precisering: er bestaat geen verband tussen de doeltreffendheid van de behandeling en de aanwezigheid of intensiteit van neveneffecten.

Vermoeidheid
Chemotherapie gaat vaak gepaard met een intense vermoeidheid. Ze bereikt gewoonlijk haar hoogtepunt op de tiende dag van de kuur om daarna te verbeteren tot de volgende chemotherapie.

Enkele tips om er mee om te gaan:

  • plan uw activiteiten naargelang de energie die u hebt;
  • verschillende korte rustpauzes zijn beter dan een lange siësta;
  • slaap niet teveel of te vaak overdag teneinde een goede nachtrust te behouden;
  • besteed uw energie aan belangrijke taken en laat u daarbij gerust helpen;
  • vraag een meer gedetailleerde brochure aan over dit onderwerp bij de Stichting tegen Kanker.

Haaruitval
Haaruitval doet zich niet noodzakelijk bij elke chemotherapie voor.

Het dragen van een koelhelm tijdens elke chemotherapiesessie kan de haaruitval verminderen. De resultaten verschillen wel van persoon tot persoon en naargelang het type van chemotherapie. Praat erover met uw arts voor het begin van de behandeling als u er een beroep op wilt doen.

Als u een pruik wilt dragen, kies er dan één voor de haaruitval. Zo kunt u een zo gelijkend mogelijk model kiezen. Als u lang haar hebt, kunt u het geleidelijk aan korter laten knippen om alvast aan het idee van een kort kapsel te wennen.

Droge of pijnlijke mond en keel
Als u wondjes hebt in uw mond, praat er dan over met uw arts.

De volgende tips kunnen helpen:

  • drink regelmatig drankjes zonder bubbels of alcohol;
  • zuig op ijsblokjes of snoepjes zonder suiker;
  • eet zachte of waterrijke voedingswaren (appelmoes, soepen, roomijs);
  • maak moeilijk door te slikken voedsel vochtig;
  • vermijd zure voeding en dranken (tomaten, sinaasappelen, pompelmoes);
  • vermijd te gezouten of te kruidige voeding;
  • zorg voor een goede mondhygiëne (poets voorzichtig de tanden met een zachte tandenborstel, ga naar de tandarts).

Diarree
Als de diarree langer dan 24 uur aanhoudt of gepaard gaat met krampen of pijn, praat er dan over met uw arts.

Enkele tips om de diarree onder controle te houden:

  • volg een vloeibaar dieet om uw darmen tot rust te laten komen;
  • drink veel, appelsap, water, lichte thee, rijstwater, heldere bouillon enzovoort, deze drankjes moeten lauw of op kamertemperatuur zijn en laat het gas van koolzuurhoudende dranken ontsnappen alvorens ze op te drinken;
  • als de situatie verbetert, eet dan stilaan vezelarme voeding (rijst, bananen, appelmoes, puree, beschuiten);
  • eet kleine porties en vaker;
  • vermijd voeding die krampen veroorzaakt (koffie, bonen, noten, kolen, kruiden, suikerwaren).

Infecties
Als u symptomen van een infectie opmerkt (lichaamstemperatuur hoger dan 38 °C, rillingen en klam zweet, witte vlekken in de mond, een brandend gevoel bij het plassen enzovoort), praat er dan over met uw arts alvorens een koortswerend middel te nemen.

De volgende tips kunnen nuttig zijn om de kans op infectie te verkleinen:

  • vermijd mensenmassa's en vooral mensen met een besmettelijke ziekte;
  • was uw handen (vooral voor elke maaltijd en nadat u naar het toilet bent geweest);
  • krab niet aan puistjes of korsten en trek het vel rond uw nagels niet weg;
  • gebruik een elektrisch scheerapparaat om snijwondjes te voorkomen;
  • poets regelmatig uw tanden zonder het tandvlees te schaden (zachte tandenborstel, geen tanddraad);
  • ontsmet zorgvuldig elke wond;
  • was na elke stoelgang zachtjes en voorzichtig de anale streek;
  • neem elke dag een douche en droog uw huid zachtjes af.

Misselijkheid en braakneigingen
Antiemetica (geneesmiddelen tegen misselijkheid en braken) spelen een belangrijke rol bij de controle van dat probleem. Praat erover met uw huisarts.

Kies zoveel mogelijk voor een kwaliteitsvolle voeding. Uw lichaam heeft dat nodig om aan de schok van de ziekte en de behandelingen te kunnen weerstaan. Volg zeker nooit een dieet zonder daarvoor eerst het akkoord te hebben van uw huisarts.

Enkele praktische tips kunnen u daarbij helpen:

  • neem meerdere kleine maaltijden verspreid over de hele dag;
  • vermijd te drinken tijdens de maaltijd om uw maag niet met vloeistof te vullen;
  • drink minimum een uur voordat u aan tafel gaat of na de maaltijd;
  • eet voedsel op kamertemperatuur eerder dan te warm of te koud te eten;
  • vermijd suikerwaren, vetten en gefrituurde voeding;
  • eet langzaam en kauw goed;
  • vermijd geuren die u kunnen hinderen (roken, parfums, kookgeuren);
  • rust wat na de maaltijd, bij voorkeur in een zittende positie;
  • neem uw kunstgebit of verwijderbare, valse tanden uit tijdens de behandeling (een voorwerp in de mond kan braakneigingen veroorzaken);
  • als u zich misselijk voelt, adem dan langzaam en diep in via de mond.

 

Bron: Stichting tegen Kanker

Seniorennet