Beste Johana-maria,
Er is misschien niemand die ik meer bewonder dan Elisabeth Kübler-Ross voor haar moed en voor alles wat ze gedaan heeft voor de palliatieve zorgen. De mensen bijstaan in hun laatste momenten, en ik zou bijna zeggen, hun dood echt beleven ! De begeleiding, de vriendschap en de liefde die ze dan voelen met ook de medische aangepaste hulp om zo weinig mogelijk te lijden.......
Ik heb een artikel terug gevonden over haar begrafenis en ik vind het
zo enig en ontroerend dat ik het bij jou wou plaatsen. Ik denk dat je het
graag zal lezen (misschien ken je het al ?)
Arizona, 4 september 2004
Bij 40°C is de koelte binnen in de kerk een verademing. We zijn een van de eerste aanwezigen op de herdenkingsceremonie van Elisabeth Kübler-Ross, als we naar voren lopen waar een levensgrote foto van haar op het podium staat, omringd met prachtige bloemen. Voor het podium staat de kist.
Even gaat er een schok door ons heen als we zien dat die nog open is. Dat hadden we niet verwacht na tien dagen. Maar Elisabeth ligt vredig en prachtig opgebaard in een rode feestjurk met haar handen gevouwen, klaar voor haar afscheidsfeest. En een feest wordt het. Precies zoals ze zelf gewild heeft: 'Don't mourn, but celebrate my life.' De kerk stroomt vol met ± 300 mensen uit alle windstreken. Een delegatie uit Australie, Japan, Canada, Zwitserland, Frankrijk, diverse staten van de USA en wij, Tessa de Clercq en ik, als vertegenwoordiging van de EKR-Nederland.
Graduation
De dienst begint met een gospelkoor dat zingend binnenkomt. Wij allen klappen, zingen en dansen mee en krijgen de opdracht in die feestelijke stemming te blijven. Een indrukwekkende rij sprekers en spreeksters volgt. Als eerste Barbara, Elisabeth's dochter, die namens de familie het woord voert. 'Mijn moeder heeft ons geleerd onze dromen te volgen, geduldig te zijn, mededogen te hebben voor alles dat leeft en vooral om de wereld door haar ogen te zien, met unconditional love. Meer dan eens zei ze: Laten we iets geks doen.' Of, zoals David Kessler het verwoordde: 'Ze vond het heerlijk om stout te zijn, de regels aan haar laars te lappen. Ze trok zich niets aan van wat een ander van haar dacht, maar zorgde voor diegene waar niemand anders naar omkeek. For being the legend of dying, she was the most alive person I knew. Congratulation on your graduation, Elisabeth!' (Elisabeth noemde de dood een 'graduation', waar je pas aan toe bent als je al je levenslessen hebt geleerd.) Gememoreerd wordt dat ze onechte mensen op een afstand 'rook' en zei: 'Beautiful people do not just happen.' Ze wordt herdacht als één van de grootste denkers van de vorige eeuw en als dé nummer Één op het gebied van 'Innerlijke Vrede'. Er wordt veel gelachen en zo wordt haar leven gevierd en dankbaarheid geuit voor alles wat ze voor ons en de wereld heeft betekend. Maar naast die vreugde wordt ook het verdriet genoemd en gevoeld, om het gemis en de leegte die ze zal achterlaten. De dominee sluit de dienst af met de woorden: 'Dance in all the galaxies with ET (haar favoriete knuffel) and save a dance for me.' Opnieuw komt het gospelkoor met ons zingen en dansen. Tot slot wordt de kist gesloten en de kerk uitgedragen door haar dierbare mannen, waaronder haar zoon Ken.
Welcome home, Elisabeth
De begrafenis is pas de volgende dag en vindt plaats op het grasveld van de begraafplaats, onder een grote partytent vanwege de droge hitte. Flesjes water worden uitgedeeld. De groep is nu gereduceerd tot ±100 mensen. Een koel briesje blaast door de tent. Even verderop gakken de ganzen en zwemmen de eenden. De tent is versierd met ballonnen met ET en 'Welcome Home EKR' erop. De kist staat voorin de tent boven het graf. De ceremonie wordt ingeleid door de Rabbi van haar eveneens aanwezige kleinkinderen, Sylvia (± 4 jaar) en Emma (± 2 jaar en een sprekende gelijkenis van Elisabeth). De Rabbi legt uit dat Elisabeth alle religies omarmde, in de wetenschap dat een ieder bidt tot en spreekt over één en dezelfde 'Creator'.
Elaine Reyna 'Bluebird' eert met een traditionele Indianenceremonie 'Standing Eagle' (Elisabeth's Indianen naam). Ze trommelt onze tranen weg en zingt een lied van vergeving omdat het vasthouden van verdriet en wrok, ook naar jezelf, de ziel vasthoudt waardoor deze niet over kan gaan. Ze danst en zingt de Eaglesong om de ziel van Standing Eagle te begeleiden naar de Spirit World, waar een oneindig leven haar wacht. Daarna rookt ze de vredespijp met ons. Za Rimpoche, een in Arizona wonende Tibetaanse monnik en goede vriend van Elisabeth, reciteert een vers uit het Tibetaanse Dodenboek. We bidden het 'Mourners Kaddish'.
Tot slot laten we vlinders (levend!) los uit de envelopjes, die uitgedeeld worden, als symbool voor de ziel die overgaat. Emma en Sylvia laten de ballonnen de lucht in glijden. Dan zakt de kist in de grond en volgt het allerlaatste afscheid, door een handje rozenblaadjes, een schepje zand of een kraanvogel op de kist te neer te laten dalen, vergezeld van een eigen persoonlijk gebed of gedachte.
Emma en Sylvia krijgen er geen genoeg van. Ze spelen met de rozenblaadjes en wiegen de hangende kist.
De ongedwongen en onmiskenbare EKR-warmte is voelbaar. Ik ben dankbaar dat ik daar, als nieuwe EKR-generatie, ook in Scotsdale een onderdeel van heb mogen zijn, wetende dat ik afscheid heb genomen van een héél bijzonder mens, en dat wij, de EKR in Nederland, haar gedachtegoed zullen behoeden en verspreiden.
Do not stand at my grave and weep
I am not there, I do not sleep
I am a thousands winds that blow
I am the diamant glints on snow
I am sunlight on ripened green
I am the autumn's gentle rain
When you awaken in the early morning hush
I am the uplifting rush
of silent birds encircling flight
I am soft starshine at night
Do not stand at my grave and cry.
I am not there, I did not die.
(Anonymus Native Indian prayer)
Ik hoop dat je even genoten heb bij het lezen van dit artikel als ik en
wens je een rustige nacht.
Veel liefs van ons beiden
Ik hou van het leven en geloof in de mensen !
Schrijven is als vrijen met de schoonheid van
woord en zin.....
