Grootheden uit het verleden
Dichtkunst in het middeleeuwse Vlaanderen
De eerste met naam en werk bekende dichter,die tot de
Nederlandse Letterkunde mag gerekend worden,is de Limburger
Hendrik van Veldeke uit de tweede helft der 12de eeuw.
Met zijn episch gedicht in het Dietsch,'Eneide' welk de invallen van
Attila,de koning der Hunnen,in het eerste deel en de Lotharingische
geschiedenis in het tweede deel verhaalt.
Hendrik van Veldeke noemde zichzelf 'Heynryck die van Veldeke
was geboren',waarschijnlijk in Veldeke bij Spalbeke,tussen Hasselt
en Diest.
Hij was als dichter-minnestreel gehecht aan het hof van de Graaf
van Loon.Op verzoek van Gravin Agnes van Loon dichtte hij zijn
eerste werk,'St.Servaes',het verhaal van de heilige die bisschop van
Tongeren was en te Maastricht vereerd werd.
Van Veldeke stierf vrij jong in de laatste jaren der 12de eeuw.
Einde der 12de eeuw schrijft ene Willem(waarschijnlijk een monnik)
het meesterstuk in het Middelnederlandsch,'Vanden Vos Reinaerde'
of 'Reinaerds Historie',wat een echt Vlaams kunstwerk is.
Rond diezelfde periode dateert ook het ridderverhaal
'Karel ende Elegast',maar ook de auteur van die 1.400 verzen is
niet gekend,al woonde hij wel in het Brabantse van dien tijd.
Midden de 13de eeuw,op 16 Juli 1246 overleed in de abdij van Awirs
de heilige Lutgart(of Lutgardis,patrones van Vlaanderen)en het is
de Dominicaan Thomas van Cantimpré die haar leven te boek stelde,
evenwel in het Latijn.Het leven van de heilige Lutgart is dan door
Willem van Afflighem,prior bij de Benedictijnen te Afflighem,omstreeks
1250 vertaald in het Dietsch.
Uit de 13de eeuw stamt ook de sage,'De Vier Heemskinderen en het
ros Beyaert',in zo'n 2.087 verzen,van Reinout van Montalbaen.
Tussen 1316 en 1350 schreef Jan van Boendale zijn 'Brabantsche
Yeesten' in tesamen 16.318 verzen.
De beroemdsten dichter uit de middeleeuwse letteren,die als de
"vader der Dietsche dichters" mag beschouwd worden,is Jacob Van
Maerlant.Een Vlaming,waarschijnlijk geboren in het 'Brugse Vrije'.
Moet een geleerde opvoeding genoten hebben want hij kende Latijn
en Frans.Zijn eerste letterkundige bedrijvigheid kwam tot stand te
Maerlant(vandaar zijn naam)een dorp op het eiland Oostvoorne,dat
later met Brielle verenigd werd.Hij was er koster,ten dien tijde een
ambt van aanzien.Nadien is hij zich te Damme gaan vestigen,waar
hij schepenklerk werd.Hij begon er aan zijn levenswerk,het boek
"Spieghel Historiael"in 1281,dat hij niet kon afmaken,hij is
vermoedelijk overleden in 1288.
Van Jacob van Maerlant noteren we zijn 'Historie vanden Grael',en
'Der Naturen Bloeme' om zijn "Merlijn"niet te vergeten.En de
"Historie van Troyen" dichtte hij omstreeks 1263
Lodewijk van Velthem voltooit de onafgewerkte 'Spieghel Historiael'
van Van Maerlant.En Jan van Ruusbroec schrijft zijn grote werk
'Die Gheestelike Brulocht'.
De grootste lyrische dichteres der middeleeuwen is Hadewijch,zij was
een sterke persoonlijkheid,een voorname jonkvrouw,kende Frans en
Latijn.Haar lyrisch werk omvat voornamelijk 45 'Strophische gedichten',
sommige van 50 en andere dan weer van 150 verzen,ze houdt van
mooie rijke rijmen.Hadewijch behoort tot de machtigste dichters aller
tijden,ze is geen ziekelijke,geen zoeterig-gevoelige vrouw geweest.
Zij heeft de epiek en de ruimte,zij heeft het brede gebaar en de wijde
visie,zij heeft den levensdrang.Dat is een onfeilbaar kenmerk van hare
kunst,zoals het de afdruk is van hare forse,breed-denkende en sterk-
voelende persoonlijkheid,waaruit die geboren is.Zij heeft een levens-
hartstocht,die in de orgelende taalmuziek harer volzinnen,in de fiere
kracht van hare beelden,iedere openbaring van haar diepste leven
maakt tot onverwelkbare schoonheid van kunst.Voor de eerste maal
verschijnt in haar onze Dietsche taal als de koninklijke draagster van
een gehele gedachtenwereld,nog voor den tijd toen de Brugse
vrouwen door de pracht hunner gewaden den luister van uitheemse
koninginnen verdoofden.
Hadewijch is de eerste heerlijk-volle incarnatie van de schoonheid
van den Nederlandschen stam.
(wordt vervolgd)
-Bron 'Geschiedenis van de Letterkunde der Nederlanden' deel 1 en 2,
onder redactie van Prof.Dr.F.Bauer,Dr.A.Van Duinkerken,Prof.Dr.
J.Van Mierlo,Prof.Dr.G.S.Overdiep,Prof.Dr. E.Rombauts,Prof.Dr.
A.Vermeylen,Prof.Dr.C.G.N.De Vooys,Prof.Dr.J.Wille.
To be or not to be,that's the question
Niemands meester,niemands knecht
