Naar aanleiding van het onderwerp "when the Moors ruled Spain" heb ik de reportages van de BBC eens bekeken, en kwam ik terug op de vraag "Hoe is het mogelijk dat Europa, dat steeds in barbarij leefde terwijl grote beschavingen in volle bloei kwamen (Mesopotamië, Egypte, de Klassieke oudheid, de Inca's en dan recenter de Chinezen en de Arabieren) zich een paar honderd jaar geleden opeens tot de meest sterke en vooruitstrevende maatschappij van de wereld ontwikkelde?"
Ik ga hier niet overdrijven, het kolonialisme en imperialisme hebben de wereld veel kwaad gedaan, maar het blijft een feit dat zelfs de meest veelbelovende maatschapiijen van tegenwoordig (China, India ...) vooruit komen volgens een Europees model (Markteconomie en Communisme zijn Europese uitvindingen).
Derdewereldlanden stonden niet weigerachtig tegenover wat zij ervoeren als het superieur Europese maatschappijmodel. Zij stuurden gezanten om Europa te bestuderen en eventueel na te bootsen. Het waren integendeel de Europeanen die met zware economische concurrentie en soms letterlijk met de kanonneerboten de opkomende economieën en ideologieën aan flarden schoten (ook al gaven ze een religieus tintje aan die economische oorlog).
De "theorie" dat de Europeanen genetisch superieur zouden zijn is natuurlijk belachelijk. -(Alleen al omdat de Europese opleving pas 400 jaar oud is, en genetische aanpassingen op een heel andere tijdsschaal spelen)
Als eerste bron las ik "Guns, Germs, and Steel" (Zwaarden, paarden en ziektekiemen : waarom Europeanen en Aziaten de wereld domineren) van Jared Diamond. Geloofwaardige uitleg:
Eurazië had meer domestikeerbare gewassen en dieren dan de rest van de wereld. Dus lanbouw en veeteelt werden eerder "uitgevonden", en de beschaving die daarmee begon had dus een voorsprong.
Het samenleven met dieren bezorgden de mensen zware besmettelijke ziekten, die ze echter te boven kwamen zodat ze immuun werden en gemakkelijk het grootste gedeelte van de Amerikaanse bevolking konden uitroeien zonder veel militairen te moeten inzetten.
De uitgestektheid van Eurazië in Oost-Westrichting bevorderde reizen en uitwisseling, in tegestelling met Afrika en Amerika die eerder Noord-Zuid gericht zijn en waar het reizen bemoeilijkt wordt door de verschillende klimaatgordels.
Dat legt dan niet uit waarom het dan niet de Chinezen of Arabieren waren die met de industriële revolutie begonnen.
Voor China ging mij een licht op bij een reportage van National Geographic over de grote admiraal Zheng He die omstreeks de tijd van Colombus met een vloot van 62 enorme jonken (28.000 bemanningsleden) heel India en Oost-Afrika aandeed (en 40 jaar voor Columbus misschien de wereld rondreisde en Amerika ontdekte). Op het toppunt van zijn succes werd hij echter teruggefloten door de Chinese keizer die alle scheepvaart verbood en alle resultaten van de reizen vernietigde. Door deze isolementspolitiek verspeelde China op dat moment zijn kandidatuur voor wereldleider.
Voor wat betreft de Arabieren las ik een andere uitleg bij Lucas Catherine: "Islam voor ongelovigen". Volgens hem zat het verschil in de economische machtcentra in beide regio's:
In Europa was de macht rond het einde van de middeleeuwen in handen van grootgrondbezitters die vanuit hun landgoederen nauwelijks de steden controleerden. En daar ontstond uit de ambachtsmannen, gildeleden en handelaars de burgerij . De burgerij die hen van de troon zou stoten en de huidige Europese industriele maatschappij zou scheppen.
De Arabische machthebbers moesten het meer van de handel hebben. Zij zaten dus in de steden, met hun neus op de klassen die in Europa zo'n onafhankelijke macht konden ontwikkelen. De Sultans waren alomvertegenwoordigd in de beroepsorganisaties in de steden en konden dus effectief vermijden dat een konkurrerende organisatie ontstond. Zij waren als handelaars niet erg geïnteresseerd in industriële vooruitgang. Vandaar dat de Islam zijn overheersende positie niet kon behouden tegen onze industriële beschaving.
Dit zijn een paar ideën die ik bijeengesprokkeld heb. Wie heeft andere hypotheses, of argumenten voor of tegen om de Europese superioriteit uit te leggen?
Ik ga hier niet overdrijven, het kolonialisme en imperialisme hebben de wereld veel kwaad gedaan, maar het blijft een feit dat zelfs de meest veelbelovende maatschapiijen van tegenwoordig (China, India ...) vooruit komen volgens een Europees model (Markteconomie en Communisme zijn Europese uitvindingen).
Derdewereldlanden stonden niet weigerachtig tegenover wat zij ervoeren als het superieur Europese maatschappijmodel. Zij stuurden gezanten om Europa te bestuderen en eventueel na te bootsen. Het waren integendeel de Europeanen die met zware economische concurrentie en soms letterlijk met de kanonneerboten de opkomende economieën en ideologieën aan flarden schoten (ook al gaven ze een religieus tintje aan die economische oorlog).
De "theorie" dat de Europeanen genetisch superieur zouden zijn is natuurlijk belachelijk. -(Alleen al omdat de Europese opleving pas 400 jaar oud is, en genetische aanpassingen op een heel andere tijdsschaal spelen)
Als eerste bron las ik "Guns, Germs, and Steel" (Zwaarden, paarden en ziektekiemen : waarom Europeanen en Aziaten de wereld domineren) van Jared Diamond. Geloofwaardige uitleg:
Eurazië had meer domestikeerbare gewassen en dieren dan de rest van de wereld. Dus lanbouw en veeteelt werden eerder "uitgevonden", en de beschaving die daarmee begon had dus een voorsprong.
Het samenleven met dieren bezorgden de mensen zware besmettelijke ziekten, die ze echter te boven kwamen zodat ze immuun werden en gemakkelijk het grootste gedeelte van de Amerikaanse bevolking konden uitroeien zonder veel militairen te moeten inzetten.
De uitgestektheid van Eurazië in Oost-Westrichting bevorderde reizen en uitwisseling, in tegestelling met Afrika en Amerika die eerder Noord-Zuid gericht zijn en waar het reizen bemoeilijkt wordt door de verschillende klimaatgordels.
Dat legt dan niet uit waarom het dan niet de Chinezen of Arabieren waren die met de industriële revolutie begonnen.
Voor China ging mij een licht op bij een reportage van National Geographic over de grote admiraal Zheng He die omstreeks de tijd van Colombus met een vloot van 62 enorme jonken (28.000 bemanningsleden) heel India en Oost-Afrika aandeed (en 40 jaar voor Columbus misschien de wereld rondreisde en Amerika ontdekte). Op het toppunt van zijn succes werd hij echter teruggefloten door de Chinese keizer die alle scheepvaart verbood en alle resultaten van de reizen vernietigde. Door deze isolementspolitiek verspeelde China op dat moment zijn kandidatuur voor wereldleider.
Voor wat betreft de Arabieren las ik een andere uitleg bij Lucas Catherine: "Islam voor ongelovigen". Volgens hem zat het verschil in de economische machtcentra in beide regio's:
In Europa was de macht rond het einde van de middeleeuwen in handen van grootgrondbezitters die vanuit hun landgoederen nauwelijks de steden controleerden. En daar ontstond uit de ambachtsmannen, gildeleden en handelaars de burgerij . De burgerij die hen van de troon zou stoten en de huidige Europese industriele maatschappij zou scheppen.
De Arabische machthebbers moesten het meer van de handel hebben. Zij zaten dus in de steden, met hun neus op de klassen die in Europa zo'n onafhankelijke macht konden ontwikkelen. De Sultans waren alomvertegenwoordigd in de beroepsorganisaties in de steden en konden dus effectief vermijden dat een konkurrerende organisatie ontstond. Zij waren als handelaars niet erg geïnteresseerd in industriële vooruitgang. Vandaar dat de Islam zijn overheersende positie niet kon behouden tegen onze industriële beschaving.
Dit zijn een paar ideën die ik bijeengesprokkeld heb. Wie heeft andere hypotheses, of argumenten voor of tegen om de Europese superioriteit uit te leggen?
