Henriette 2 schreef:Volgens mij kun je de realiteit niet kennen vanuit je denken. ...
Het denken denkt dat het de realiteit ziet maar dat is alles behalve "waar."
Dit idee van denken doet me nogal sterk denken aan Descartes. Descartes zag het denken totaal los van het lichaam (res cogitans). Volgens hem is “kennis van wat zich buiten mij bevindt slechts mogelijk door bemiddeling van voorstellingen die zich in mij bevinden”. De werkelijkheid is volgens Descartes niet direct toegankelijk.
Het klassieke cognitivisme zag 'denken' uitsluitend als een kwestie van rekenen met representaties. De mens was een informavoor wiens mentale leven zich volledig in het hoofd afspeelt.
Dit cartesiaanse dualisme van cognitie aan de ene kant en lichaam en werkelijkheid aan de andere wordt bestreden vanuit een alternatief paradigma:
lichaam en wereld zijn essentieel om te kunnen denken. De scheiding tussen systeem en werkelijkheid, gevormd door een sluier van mentale representaties, is waarschijnlijk overbodig:
cognitie is de uitkomst van direct contact tussen subject en werkelijkheid.
Intelligentie is inderdaad niet slechts het resultaat van een voldoende complex, abstract computerprogramma. Wat niet mag genegeerd worden is de lichamelijkheid van een systeem en de inbedding ervan in de natuurlijke omgeving. Denken, uitsluitend als nauwgezet rekenen met complexe mentale representaties, zou snel leiden tot flessenhalsproblemen.
Immers, de werkelijkheid waarin een persoon zich bevindt verandert voortdurend en op manieren die niet of zeer moeilijk te voorspellen zijn. Dit heeft alles te maken met juist de lichamelijkheid van een cognitieve agent. Door de beperktheid van de menselijke zintuigen kan in een situatie niet alles worden waargenomen. Ook geeft een ingenomen positie slechts een beperkt beeld van de omgeving. En in de werkelijke wereld is er bovendien voortdurend tijdsdruk: om te overleven (of om te winnen in een wedstrijd) moeten we steeds snel, naar toch adequaat, reageren op veranderende omstandigheden.
Een reële werkelijkheid is zo complex en dynamisch dat het onmogelijk wordt om alle mogelijke situaties in het systeem te representeren. Doelgericht handelen op basis van complexe representaties is dus vrijwel onmogelijk.
Dit ziet men duidelijk in de robotica. De werkelijkheid wordt al ingrijpend veranderd door de handelingen van de robot zelf, laat staan door acties van andere agenten. Klassieke centraal gestuurde robots zijn niet in staat in onvoorspelbare en risicovolle omstandigheden snel en efficiënt te reageren. Het uitvoeren van complexe berekeningen op de talloze representaties die in het systeem opgeslagen zijn, blijkt veel te lang te duren en uiteindelijk te leiden tot computationele overbelasting.
De hersenen zijn niet geselecteerd om rustig achterover leunend na te denken over abstracte problemen, zoals bij het schaakspel of het oplossen van logische en wiskundige raadsels. In de biologische werkelijkheid gaat het erom steeds snel en doeltreffend te reageren op binnenkomende zintuiglijke informatie. Men behoeft hier geen centrale processor die alle activiteit van de robot regisseert. Brooks, de grondlegger van de nieuwe robotica-visie, die ook aan de basis ligt van talloze wel degelijk werkzame militaire mobots (mobiele robots), formuleerde het als volgt: “Waarnemen en doen is genoeg, cognitie is niet nodig”. Intelligentie bevindt zich niet tussen de oren, maar is een zaak van voortdurende interactie tussen brein, lichaam en wereld. Denken is de werkende actor hierin.
Een van de robots die Brooks bouwde op basis van dit principe was Genghis. Hij heeft geen centraal brein, maar wel autonome schakelingen met elk één bepaalde eenvoudige functie, die zijn opgebouwd in verschillende lagen.
"Als Genghis niet aan stond, was hij een levenloze verzameling metaal, draad en elektronica. Maar als hij werd aan gezet, kwam hij tot leven! Hij bezat de persoonlijkheidsstructuur van een wesp: stupide vastberaden; maar hij had wel degelijk een persoonlijkheid. Hij joeg en klauterde geheel naar eigen inzicht - er zat bij hem geen mens achter de knoppen. Hij gedroeg zich als een levend wezen en op mij en iedereen die hem zag kwam hij ook over als een levend wezen. Genghis was een kunstmatig levend wezen."
Bij denken komt het (vooral) neer op het aangaan van dynamische interacties tussen systeem en werkelijkheid.
[Stof tot nadenken. Filosofische aspecten van brein en bewustzijn. - Hans Dooremalen, Herman de Regt, Maurice Schouten.]