De kaasroute.
Op 12 juni 2018 heeft de Raad van State een fel betwist standpunt van de Vlaamse Belastingdienst ("Vlabel") inzake de gesplitste
aankoop en de gesplitste inschrijving vernietigd (standpunt nr. 15004).
Hierdoor is de weg weer vrij om via een Nederlandse notaris – zonder
schenkbelasting – aandelen of deelbewijzen van een burgerlijke maatschap
te schenken met voorbehoud van vruchtgebruik.
Verplichte schenking voor Belgische notaris
Door het standpunt van Vlabel moest sinds 1 juni 2016 elke schenking
met voorbehoud van vruchtgebruik van effecten of geldbeleggingen
onderworpen worden aan de Vlaamse schenkbelasting. Met dit veel
besproken standpunt legde Vlabel de populaire planningstechniek van de
belastingvrije schenking met voorbehoud van vruchtgebruik via een
Nederlandse notaris (de zogenaamde "kaasroute") aan banden. Indien de
schenking plaatsvindt voor een buitenlandse notaris, zonder registratie
in Vlaanderen, zal – in deze benadering – immers altijd erfbelasting
verschuldigd zijn bij overlijden van de schenker.
Met ingang van 1 juni 2017 werd dit standpunt ook uitgebreid naar
schenkingen met voorbehoud van vruchtgebruik van deelbewijzen van een
burgerlijke maatschap die effecten of geldbeleggingen bevat.
Ook de gesplitste aankoop werd geviseerd. Bij deze techniek kopen
bijvoorbeeld de ouders het vruchtgebruik van een appartement en de
kinderen de naakte eigendom. De kinderen betalen de naakte eigendom met
geld dat ze via een belastingvrije bankgift hebben gekregen van de
ouders. Bij overlijden van de ouders zou er dan geen erfbelasting
verschuldigd zijn door de kinderen, ook al krijgen ze dan de volle
eigendom van het appartement. Sinds 2015 werd deze techniek alleen
vrijgesteld van erfbelasting indien de voorafgaande schenking door de
ouders aan de kinderen aan de Vlaamse schenkbelasting was onderworpen.
Vlaamse interpretatie van de wet is niet correct
De wetsbepaling waar het allemaal om draait, bepaalt dat – wanneer een
erflater een roerend of onroerend goed in vruchtgebruik heeft verworven
en de erfgenamen dit goed in naakte eigendom hebben verworven – er
gedaan wordt alsof het goed nog in volle eigendom in de nalatenschap
aanwezig is. De wet voorziet ook in een uitzondering, namelijk als de
erfgenamen kunnen bewijzen dat de verkrijging van de blote eigendom geen
"bedekte bevoordeling" was. In dat geval is er geen erfbelasting
verschuldigd.
Uit het standpunt van Vlabel volgde dat er altijd sprake zou zijn van
een "bedekte bevoordeling" indien er vooraf geen schenkbelasting werd
betaald door de erfgenamen. Schenken via een Nederlandse notaris was dan
uitgesloten. In de praktijk was iedereen het erover eens dat deze
interpretatie van Vlabel in strijd was met de wet. Een voorafgaande
openlijke schenking is immers per definitie geen
bedekte bevoordeling, ongeacht of deze schenking al dan niet aan schenkbelasting onderworpen werd.
De Raad van State fluit Vlabel terug
De Raad van State stelt nu terecht dat noch de wettekst, noch de
parlementaire voorbereiding, de registratie van de schenking in België
oplegt. Uit artikel 2.7.1.0.1 VCF kan dus niet afgeleid worden dat de
schenking voorafgaand aan de gesplitste inschrijving alleen als
tegenbewijs kan worden aanvaard indien deze in België is geregistreerd
en aan schenkbelasting onderworpen werd. De Raad van State vernietigt
dan ook het standpunt van Vlabel (arrest nr. 241.761).
Verregaande gevolgen voor de praktijk?
De vernietiging van het Vlabel-standpunt heeft in principe tot gevolg dat de vroegere planningstechnieken kunnen herleven.
Vlabel heeft inmiddels op zijn website laten weten dat hij het
vernietigde standpunt niet langer zal toepassen en dat
belastingplichtigen die belast werden bij toepassing van het vernietigde
standpunt een bezwaarschrift kunnen indienen binnen de wettelijke
bezwaartermijn van drie maanden.
Vlabel voegt hier wel aan toe dat de gevolgen van het
vernietigingsarrest verder onderzocht worden en dat de mogelijke
beleidsopties bekeken worden. Een wetswijziging in de toekomst is dus
niet uitgesloten.
Wouter Claes
Partner
Kelly Moens
