Historie van Kerken.

Tiendwegse molen



Historische en technische bijzonderheden
Op 8 december 1906 brandde de oorspronkelijke wipmolen als gevolg van een schoorsteenbrand af. De uitgerukte brandweer belandde halverwege Giessendam en de molen met haar brandspuit in een greppel en kon geen hulp meer bieden.
Na de brand werd door het polderbestuur overwogen een ronde stenen molen te laten bouwen. Na een tip van de architect Roozendaal uit Noordeloos werd echter contact gezocht met het bestuur van de polder Groote Waard aldaar, omdat die polder wenste over te gaan op stoombemaling waardoor hun laatste molen, de Grote Molen, buiten bedrijf zou komen. Door het polderbestuur werd toen een bod van f 2.000 op de molen uitgebracht, dat door de stemgerechtigde ingelanden van de polder Groote Waard werd aangenomen. Het afbreken, overplaatsen en weer opbouwen van de molen in Giessendam werd uitgevoerd door molenmaker H.G. Pellikaan uit Gorinchem die het karwei had aangenomen voor f 5.200.
De metalen onderdelen van de oude, afgebrande molen, zoals wateras, scheprad en de twee roeden, werden voor f 375 aan Pellikaan verkocht. De onderdelen van de in Noordeloos afgebroken molen werden op een dekschuit over de Giessen naar Giessendam vervoerd. Vanaf de plaats waar deze dekschuit af kon meren, werd een smalspoor aangelegd over een lengte van ongeveer 1100 meter. De onderdelen werden zo met behuip van een locomotiefje en een aantal wagons naar de plaats van bestemming gebracht.
In maart 1974 werd een kleine onderhoudsbeurt aan de molen uitgevoerd. Hierbij werden onder andere de borstnaald en de baardplanken vernieuwd. Ruim elf jaar later, in juni 1985, werd een begin gemaakt met een grondige restauratie van de molen. In hoofdzaak omvatte dit het vervangen van het wiekenkruis, de trap met hangbomen en staartbalk, twee daklijsten, een steenlijst, de busbalk, de penbalk, de wolfsbalk, de achterzomer, de vorstnaald, drie kapspanten, de achtervelgen van het bovenwiel en de schoepen van het scheprad. Daarnaast werden herstellingen verricht aan het rietdek op de ondertoren en aan het buiten-toilet. Bovendien werden het aangebouwde klompenhok en de nabij staande schuur vernieuwd. Het werk werd uitgevoerd door het molenmakersbedrijf v/h J. de Gelder b.v. te Arkel. Het herstel aan de krimpmuren werd uitgevoerd door aannemer J. de Bruin uit Streefkerk, evenals het grotendeels vervangen van de voor- en achterwaterlopen. Op 11 september 1986 werd de molen door burgemeester B. van Wouwe van Hardinxveld-Giessendam in bedrijf gesteld door het lichten van de vang. De restauratie vergde in totaal een bedrag van f 543.830.
Voor het in 1963 geplaatste elektrische vijzelgemaal ten westen van de molen moest een kruipaal verdwijnen. Ten behoeve van de restauratie van de molen werd in 1985 het gemaal een tiental meters verder naar het westen verplaatst zodat de onmisbare kruipaal kon worden herplaatst

Welkom bij de Eerdse molen,


St. Antonius molen.
Aan de poort van Eerde staat de 'St. Antonius' molen. Ontdaan van gevlucht en binnenwerk kwijnt hij langzaam weg door invloed van de jaargetijden. De molen, een markant en gezichtsbepalend bouwwerk, is een industrieel-ambachtelijk en ecologisch werktuig, welke met behulp van duurzame energie (de wind) vele generaties zijn diensten heeft verleend. Vele boeren (en burgers) herinneren zich heden ten dage nog de gang met paard en wagen, beladen met zakken graan, naar de 'mulder'. De rol die deze molen in de Tweede Wereldoorlog heeft gespeeld, is uniek te noemen. Als spil in de Airborne operaties in 1944 is hij ten onder gegaan. Een cultureel erfgoed van de bovenste plank dreigt te verdwijnen, dit terwijl de gemeente Veghel vele molens heeft gehad. Dit historisch monument moet voor het nageslacht bewaard blijven! De molen, die mede aan de bakermat van de ontwikkeling van Veghel als voedingsstad heeft gestaan, moet herrijzen. Daarom is in 2001 de Stichting Eerdse Molen opgericht met als doel de molen in oude luister te herstellen

Sint-Giliskerk, Kumtich
Van de oorspronkelijke laatromaanse driebeukige zuilenbasiliek uit de 12de eeuw resten nu nog het rechthoekig koor met puntgevel en het transept met absidiool op de noorderarm. De voor die tijd zeldzame uitwendige versieringen in de vorm van drie bogenrijen maken deze romaanse kerk uniek. In een nis in de puntgevel van het koor staat één van de oudste romaanse beeldjes uit de streek, vermoedelijk een zittende bisschop voorstellend. De zijbeuken dateren uit de 18de eeuw. De neogotische toren ui 1838 is van architect baron de Man. De kerkhofmuur uit 1638 is geklasseerd. Ten noorden van de kerk bevindt zicht de Vroenhoeve, die afhankelijk was van de abdij van Heylissem en dateert uit de 17de-18de eeuw

O.L.V.-ten-Poelkerk, Grote Markt
Deze kerk wordt beschouwd als de wieg van de Brabantse hooggotiek. Het koor dateert van 1358-1359, het grondplan en de portalen, die in 1913 werden gerestaureerd, zijn van de hand van Jan van Osy uit Valencienne. De drie portalen in de westgevel zijn versierd met nissen, waarvan de sokkels gebeeldhouwde taferelen voorstellen uit het Oude en het Nieuwe Testament en vermoedelijk ook uit de bouwgeschiedenis van de kerk. De zijbeuken werden gebouwd naar de plannen van Jacob van Gobertingen (ook van Tienen genoemd) en Botso van Raetshoven (1383-1410). Het transept en de toren (1410-1438) zijn van de hand van Sulpitius van Vorst, die op het einde van de 15de eeuw werd opgevolgd door Mathias de Layens.

Na een brand werd de 70 meter hoge toren in 1654 bekroond met een barokke spits. In de eerste helft van de 19de eeuw vonden enkele verbouwingen plaats en werd de kerk uitgebreid met twee zijkoren en een sacristie. Het meubilair (altaren en biechtstoelen) zijn overwegend barok.

Oorspronkelijk was deze kerk een bedevaartskapel, gebouwd ter ere van Onze Lieve Vrouw ten Poel. Het miraculeuze beeld, van de hand van Walter Pans, bevindt zich nu boven het hoogaltaar. Aan de bouw is trouwens een legende verbonden waarin de Heilige Maagd en de inmiddels gedempte poel een hoofdrol spelen. Slechts in 1802 werd deze kapel een volwaardige parochiekerk. In 2002 werden het kruis en de haan, die enkele decennia van de toren verdwenen waren, teruggeplaatst

De rivier de Eem met op de achtergrond de Onze-Lieve-Vrouwetoren
Onze Lieve Vrouwetoren

De rivier de Eem met op de achtergrond de Onze-Lieve-VrouwetorenDe Onze Lieve Vrouwetoren is 98,33 meter hoog (gemeten tot aan het haantje) en reikt vanuit het centrum boven Amersfoort uit. Het is daarmee één van de meest in het oog springende monumenten in de stad en is één van de hoogste kerktorens in Nederland. De toren heeft de bijnaam "Lange Jan

Nieuwe Kerk (Delft)
De Nieuwe Kerk in Delft is een kerkgebouw aan de Markt in het centrum van de stad. De toren is met zijn 108,75 meter na de Dom van Utrecht de hoogste kerktoren van Nederland. De kerk is verder bekend vanwege het praalgraf van Willem van Oranje. Onder het praalgraf bevindt zich de grafkelder van het Koninklijk Huis.

Harelbeke, West-Vlaanderen



Beschrijving / geschiedenis

De Koutermolen, nu opgesteld in het provinciaal domein De Gavers, heeft een heel bewogen geschiedenis achter de rug. Te Stacegem was de eerste houten korenmolen op de Veldwijkkouter opgericht door een lid van de familie Gheysens tussen 1768 en 1789. Op het Landboek van Harelbeke-Buiten uit 1768 wordt er immers nog geen molen vermeld en toen bestond hij dus zeker nog niet, terwijl de Kaart van de Steenweg Harelbeke-Zwevegem uit 1789 hem wél toont. De wijk waar hij stond heette toen in de volksmond de Veldwijkkouter. Het was een houten graanmolen, een standaardmolen met afdak over de molenvoet. De eerste molenaar was een zekere Pieter Gheysens.

Voor 1830 heeft de familie Gheysens de molen aan anderen afgestaan, want de kadastergegevens van rond 1830 geven een zeker Rafael Teirlinck uit Lauwe aan als eigenaar. Kort daarop kocht het gezin Pieter Gheysens-Marrin de ouderlijke molen terug en Pieter junior zou er ook de molenaar blijven tot aan zijn dood in 1861. Daarna werd het werk verdergezet door zijn weduwe en kinderen tot het gezin August Gheysens-Vandenbuerie er in 1873 weer alleen eigenaar van werd. De molen bleef de Molenkouter beheersen, zoals de wijk naderhand werd genoemd, tot in 1892. Op Palmzondag van dat jaar ging om een nog onbekende reden de molen in de vlammen op en werd hij totaal vernield.

Het toeval wil dat de woensdag daarop de Brandemolen van Deerlijk openbaar verkocht zou worden. Hij was al gesloopt en lag al in onderdelen verdeeld op de molendam om de stukken afzonderlijk van de hand te krijgen. August Gheysens wist ervan en ging de onderdelen keuren. Waarschijnlijk vond hij alles goed genoeg want zonder veel aarzeling kocht hij alle onderdelen op en liet ze onmiddellijk naar Stacegem overbrengen. Daar werd de molen weer opgericht en zo vlug mogelijk weer maalvaardig gemaakt. August had geluk in zijn ongeluk, want zo gemakkelijk en zo snel kwam je in die dagen niet aan een nieuwe molen.

Gedurende de daarop volgende 25 jaar werd er verder op deze nieuwe Koutermolen gemalen tot er een nieuw onheil de molen kwam treffen tijdens de eerste wereldoorlog. In 1917 wilden de Duitsers een vliegveld in de vlakke Gavermeersen aanlegen, maar daarvoor stond de Koutermolen lelijk in de weg. Zonder veel omhaal werd hij dan maar gesloopt. Victor Gheysens, die bij de dood van zijn vader August de molen had geërfd en de nieuwe molenaar was geworden, moest met lede ogen toezien hoe zijn molen zonder veel deskundigheid werd uiteengehaald. De losse stukken bleven verspreid liggen terwijl het vliegveld nooit veel dienst heeft gedaan. Na de oorlog kon Victor de molen niet meer herbouwen. Hij was te fel beschadigd. Weer was de familie verplicht uit te kijken naar een nieuwe molen. Gelukkig had Victor wat geld gekregen als oorlogsschade.

Het toeval bracht hem, net als zijn vader in 1892, weer in Deerlijk. Nu was het de Statiemolen, gelegen ten noorden van het station, die te koop werd gesteld. Gheysens vond hem goed, kocht hem en verhuisde hem naar de Molenkouter in Stacegem waar hij hem weer oprichtte. Oorspronkelijk had deze molen in Desselgem gestaan, maar hij was reeds een eerste keer verplaatst naar Deerlijk Statie in 1897. Daar werd hij toen uitgebaat door de familie Deconinck. In 1920 werd hij dan een tweede keer verplaatst naar Stacegem om er de nieuwe Koutermolen te worden.

En weer draaiden de wieken van een Koutermolen over de Gavermeersen. Victor overleed in 1946 en zijn kinderen kwamen in het bezit van de mlen. Geen van hen was echter molenaar en voor het eerst diende er uitgezien te worden naar een molenaar-pachter. De molen werkte nog dagelijks tot in 1948, maar daarna werd de taak wat verlicht voor deze oudgediende. Nog twintig jaar lang zou André Gheysens met een gelegenheidsmolenaar zijn molen af en toe laten malen, maar in 1968 zette ook hij er definitief de vang op. Van dan af gingen het erf en de molen een reddeloos verval tegemoet. De gemeente Harelbeke kocht hem wel in december 1976, maar veel veranderingen bracht dit niet met zich mee. Wie hem in die tijd zag, kon zich moeilijk voorstellen dat nog ooit iemand eraan zou gedacht hebben hem te herstellen.

Maar ook voor de Koutermolen was de redding tenslotte nabij toen de nood het hoogst werd. Toen iedereen al vreesde dat herfst- of voorjaarsstormen het haveloos geworden bouwsel definitief zouden neerhalen, werd het door de provincie West-Vlaanderen voor een symbolische frank aangekocht in 1978. Ingenieur-architect Walter Snauwaert uit Oostende maakte een restauratiebestek op. In 1981-1986 werd de korenmolen volledig gerestaureerd en heropgebouwd op een nieuwe, zes meter hoge belt in het provinciaal domein De Gavers, niet ver van de oorspronkelijke standplaats. Aannemer was de firma Cottenier uit Aalbeke.

De sierlijke voluteversiering op de standaard (onderaan 84 cm in het vierkant) wijst erop dat de oudste molenonderdelen uit de 18e eeuw dateren. Op de eerste verdieping zou de standaard ook het jaar 1777 hebben gedragen, maar heel leesbaar was dit niet meer.

Aarschot, Vlaams-Brabant
Naam Witte Molen
Adres Herseltsesteenweg 162
Eigenaar Privaat
Bouwjaar 1920
Type Stenen bergmolen
Functie Korenmolen
Kenmerken Kettingkruier
Gevlucht/Rad Geklinknageld, ca. 24 meter
Inrichting Nog gedeeltelijk
Toestand In verval
Bescherming M: monument, DSG: dorps- en stadsgezicht,
09.11.1994
Molenaar Geen
Openingstijden Niet toegankelijk

Foto: Urbain Radelet, Holsbeek
Beschrijving / geschiedenis

De huidige bakstenen stellingmolen werd in 1920 gebouwd ter vervanging van een standerdmolen die in 1914 vernield werd door een brand, veroorzaakt door de Duitsers. Na de tweede wereldoorlog werd overgeschakeld op elektriciteit. Sinds 1954 maakt de molen deel uit van een horecazaak. Op 9 november 1994 werd de molen (met inbegrip van de volledige maalinstallatie) beschermd als monument en samen met zijn omgeving als dorpsgezicht. Er bestaan helaas geen restauratievooruitzichten. Sinds de aanleg van de noordelijke ring, springt de molen zeer duidelijk in het oog van de vele chauffeurs.

De gemeente Aarschot gaf in 2005 een positief advies voor een nieuwe bestemming van de Witte Molen. Een fabrikant voor speelautomaten wil het beschermde monument ombouwen tot speelhal. Volgens burgemeester Willy Schellens kan dat op voorwaarde dat de nieuwe eigenaar zorgt voor de restauratie van de Molen. De Kansspelcommissie heeft nu het laatste woord.

Lit.:
J. Van Overstraeten, "De molens van Aarschot", in: Toerisme, XXIII, 1944, p. 52 en 96-97;
M.A. Duwaerts e.a., "De molens in Brabant", Brussel, Dienst voor Geschiedkundige en Folkloristische Opzoekingen van de Provincie Brabant, 1961;
Herman Holemans, "Kadastergegevens: 1835-1985. Brabantse wind- en watermolens. Deel 4: arrondissement Leuven (A-L)", Kinrooi, Studiekring 'Ons Molenheem', 1993;
E. Op de Beeck, "De Aarschotse molens", in: Brabant, Maandelijks tijdschrift van de Toeristische Federatie van de provincie Brabant. Nederlanstalige gemeenschap, Brussel, 1987, nr. 3 (april), p. 37-40, ill.

BIJLAGE. Opiniestukje over de geplande "herbestemming" van de Witte Molen als casino.

Geen casino in onze stad! door Claudia Van der Stappen, gemeenteraadslid

Hiphip hoera aan alle gokverslaafden van Aarschot en omstreken. Het Sp.a-CD&V bestuur heeft beslist om in de Witte Molen, gelegen aan de Herseltsesteenweg, een casino te laten huisvesten. Alhoewel het Schepencollege op 10 februari 2005 een negatief advies gaf hieromtrent - kansspeleninrichtingen mogen bij wet niet gelegen zijn binnen een straal van 1000m van scholen, bibliotheken, kerken en kerkhoven - heeft ditzelfde Schepencollege een week later zijn fiat gegeven voor het inrichten en uitbaten van een kansspelinrichting in de Witte Molen. Nochtans is deze gelegen op minder dan 1 km in vogelvlucht van de bibliotheek, de kerk en het kerkhof van Ourodenberg en de school de Hoogvlieger, en ook zelfs van het Damiaaninstituut. De argumenten die het stadsbestuur aanhalen lijken ons inziens ongegrond. Volgens het college heeft de praktijk uitgewezen dat er strenge normen gelden in een casino. De Schepen is persoonlijk een kijkje gaan nemen in een casino in een naburige gemeente en heeft vastgesteld dat niet iedereen er zomaar inkomt: bij een eerste bezoek moet men zijn identiteitskaart tonen. Volgens het college zijn de kinderen van de Hoogvlieger (basisschool) geen doelgroep voor een casino. Het Vlaams Belang is daar niet van overtuigd. De schoolgaande kinderen hebben ook ouders die hen brengen en afhalen! Ook de kerk- en kerkhofbezoekers zouden volgens het college geen potentiële casinogangers zijn. Het Vlaams Belang dacht nochtans dat gokverslaafden voorkomen in alle lagen van de bevolking. Opnieuw volgens het college vallen de openingsuren van de bibliotheek niet samen met die van het casino. Als de Schepen dan toch al een kijkje ging nemen in een naburige gemeente zou hij toch ook moeten weten dat deze inrichting al om 13 uur open is. Zoals U al wel zal door hebben heeft de Vlaams Belang fractie tegen de uitbating van dit casino in de Witte Molen gestemd. Maar als alle leden van de Sp.a-CD&V meerderheid achter dit voorstel staan is de oppositie spijtig genoeg machteloos. En nu maar hopen dat er geen mensen uit hun familie of kennissenkring gokverslaafd raken zeker...

De Sint-Romboutskathedraal in Mechelen, genoemd naar de Ierse missionaris Sint-Rombout, is een gotisch gebouw waarvan de bouw startte in de dertiende eeuw. De kerk geldt als het begin van de Brabantse gotiek.

De kathedraal is het belangrijkste religieuze gebouw in België omdat de Belgische aartsbisschop (kardinaal Godfried Danneels sinds 2 februari 1983) in Mechelen resideert. De toren, 97 m hoog, beheerst het stadszicht.

Eigenlijk is de St-Romboutskathedraal ook een metropolitane kerk want het is de zetel van de metropoliet van de Belgische

huidige Sint-Baafskathedraal te Gent (hoofdstad Oost-Vlaanderen) was oorspronkelijk toegewijd aan Johannes de Doper. In het jaar 942 kwam de bisschop van Doornik de kerk als Sint-Janskerk inwijden.

Het is pas sinds 1539, toen Keizer Karel het opstandige Gent een lesje wou leren door de opstandigen met een strop om de hals (de stroppendragers) en in nachthemden achter elkaar door de stad te laten gaan en Gent voor altijd onder de knoet hield door op de site van de Sint-Baafsabdij het Spanjaardenkasteel op te richten. Hierdoor waren de kanunniken van Sint-Baafs verplicht uit te wijken naar een andere kapittelplaats,

Molen

PoldermolenEen molen is een maalwerktuig met uiteenlopende functies. Hij kan dienen tot het vervaardigen van meel, olie, verf etc. of tot het oppompen van water. Een molen kan worden aangedreven door de wind, door water, door elektriciteit, of door de spierkracht van mensen (handmolen, tredmolen) of dieren (rosmolen). In Nederland zijn in Kinderdijk de meeste molens in een klein gebied te vinden. Dit zijn poldermolens.


Een poldermolen is een windmolen die water uit een polder maalt.

Het water wordt door een scheprad of door een vijzel (schroef van Archimedes) vanuit de polder gepompt

Doesburger molen

Doesburger molen 2005De Doesburger molen is een standerdmolen met een oude staartconstructie en is één van de oudste molens in Nederland. In de eikenhouten spil staat het jaartal 1507.

De molen heeft een houten bovenas uit 1851 en een houten wiekenkruis, zogenaamde. "borstroeden".

De molen staat tussen Ede en Lunteren in de buurtschap Doesburgerbuurt.

De molen is in 1935, 1952, 1969 en 1983 gerestaureerd.

Doesburger molen




Doesburger molen 2005De Doesburger molen is een standerdmolen met een oude staartconstructie en is één van de oudste molens in Nederland. In de eikenhouten spil staat het jaartal 1507.

De molen heeft een houten bovenas uit 1851 en een houten wiekenkruis, zogenaamde. "borstroeden".

De molen staat tussen Ede en Lunteren in de buurtschap Doesburgerbuurt.

De molen is in 1935, 1952, 1969 en 1983 gerestaureerd.


Doesburger molen

Doesburger molen 2005De Doesburger molen is een standerdmolen met een oude staartconstructie en is één van de oudste molens in Nederland. In de eikenhouten spil staat het jaartal 1507.

De molen heeft een houten bovenas uit 1851 en een houten wiekenkruis, zogenaamde. "borstroeden".

De molen staat tussen Ede en Lunteren in de buurtschap Doesburgerbuurt.

De molen is in 1935, 1952, 1969 en 1983 gerestaureerd.

Geschiedenis
De naam "Roermond" betekent stad (mundium) aan de Roer. De bewering dat de stad aan de monding van de Roer is ontstaan is onjuist, omdat deze monding westelijker lag bij de oorspronkelijke Maas. Nu de "nieuwe" monding van de Roer wel dichtbij de oude stad ligt, lijkt het alsof Roermond dezelfde betekenis heeft als bijv. Rijnmond.

Het Limburgse Roermond was aanvankelijk een Gelderse stad. Ze kreeg stadsrechten van graaf Otto I, wiens zoon Gerard IV er in 1224 een abdij stichtte. Aan deze Munsterabdij herinnert het voornaamste monument van de stad: de romaanse Munsterkerk. In 1441 werd de stad aan de Maas lid van de Hanze en in 1472 kreeg ze het muntrecht

De Sint-Maartenskerk
Deze kerk uit de 15e eeuw is een goed bewaard voorbeeld van Nederrijnse gotiek. De kerk geeft met zijn stompe toren de stad een karakteristiek aanzien. Ook het interieur is erg mooi