Door velen worden ze gemeden, anderen worden er naartoe gezogen: kerkhoven. Niemand betreedt deze plekken onberoerd. Sommigen zoeken er rust, want een kerkhof is één van de weinige plaatsen waar geen lawaai heerst. Men hoort er enkel het ruisen van de populieren en het gezang van vogels.

Wie een dierbare verloor, keert er meermaals terug om dicht bij hen te zijn om hun gedenksteen op te poetsen, een gebed te prevelen, bloemen te verzorgen…

Tekens van leven tussen de stenen

Op sommige begraafplaatsen vindt men pompeuze grafmonumenten naast eenvoudige gedenkstenen of een simpel houten kruisje. Zelfs daar blijft de ongelijkheid bestaan, al liggen de doden sereen en zwijgzaam naast elkaar.

Vanop hun foto sturen ze ons een laatste glimlach, alsof ze ons willen geruststellen: ‘Wees niet bang of bedroefd. Wij zijn ontdaan van alle aardse lasten. Waar wij zijn, heerst vrede.’

De inscripties op de stenen vertellen verhalen van mensen die een lang leven achter de rug hebben, maar ook van kinderen die nooit konden opgroeien of jonge mensen op de drempel van hun volwassen bestaan. De dood is onbetrouwbaar en nietsontziend.

Allerheiligen: een eeuwenoude verbondenheid

Het christelijke feest Allerheiligen ontstond in de 4de of 5de eeuw. Oorspronkelijk werd het gevierd op 13 mei, maar later verplaatste Paus Gregorius III de datum naar 1 november, symbool voor het begin van de winter.

Tot vandaag blijft 1 november een dag van verbondenheid. Bijna iedereen eert en gedenkt zijn dierbare overledenen met bloemen. Wie daags daarna een begraafplaats bezoekt, wandelt tussen een zee van chrysanten.

Kerkhoven met een verhaal

Er bestaan vele beroemde kerkhoven over de hele wereld.

Indrukwekkend zijn de militaire begraafplaatsen, zoals die in de Westhoek, maar het bekendste is wellicht het Amerikaanse kerkhof in Normandië, waar 9.387 soldaten rusten die tijdens de oorlog het leven lieten.

Heel anders is het Merry Cemetery, of de ‘vrolijke begraafplaats’, in Roemenië. Deze plek staat bekend om haar helderblauwe kruisen, kleurrijke schilderingen en humoristische teksten. De lokale houtsnijder Stan Ioan Patras wilde de dood minder zwaar maken en het leven vieren. Hij maakte meer dan 700 houten kruisen. Na zijn dood hield men de traditie in ere.

Dichter bij huis, in Parijs, kan men het beroemde Père-Lachaise-kerkhof bezoeken. Het lijkt wel een bedevaartsoord, met graven van o.a. Chopin, Marcel Proust, Gilbert Bécaud en Édith Piaf. Haar graf is voortdurend bedekt met bloemen — ze blijft het idool van velen die haar nooit zijn vergeten.

Slotbeschouwing

Kerkhoven vertellen zoveel over het leven. Wie er wandelt, hoort niet enkel stilte, maar ook herinnering, liefde en hoop.