Lieve lezers,

Eind 2024 trok ik met mijn kleinzoon naar de VS. Niet voor de Grand Canyon of Mickey Mouse. Nee — opa wilde laten zien waar hij vroeger van droomde. Want Amerika, dat was ooit dé belofte. Jazz, vrijheid, bliksemsnelle auto's en een koelkast op elke oprit. Maar wat ik zag? Dat was een land dat zijn kompas kwijt is, en onderweg z’n burgers meeneemt in de afgrond.

We wandelden door San Francisco. Vroeger de thuishaven van idealen. Nu vol tentenkampen, armoede, en gezichten die meer hebben gezien dan goed voor een mens is. Mijn kleinzoon keek me aan: > “Opa… dit is toch het rijkste land ter wereld?”

Van dromen naar overleven

In Amerika leeft men om te werken — dag in, dag uit. Rust is voor sukkelaars. In Europa werken we om te leven, om tijd te maken voor koffie met vrienden, om in het park te mijmeren over niets. In de VS? Zelfs de pauze is gehaast, betaald per minuut en afgesloten met een pushmelding.

En het kost daar ook allemaal wat. Kinderen? Onbetaalbaar. Een baby kost gemiddeld 18 jaar aan schuld. Geen wonder dat jonge Amerikanen kinderen uitstellen — of afstellen. Een vrouw in New Jersey vertelde me dat ze dolgraag moeder wilde worden, maar dat de kinderopvang haar meer zou kosten dan haar jaarlijkse inkomen. “Ik heb een plantenhoekje genomen in plaats van een kind,” zei ze. “Die vragen geen collegegeld.”

Op gesprek bij de vergeten Amerikanen

Ik sprak er tientallen. Ouders, gepensioneerden, ex-werknemers met verwoestende facturen van ziekenhuizen. Ziek worden is in Amerika een financiële val — en wie er invliegt, komt zelden nog recht.

Walter, een ex-bouwvakker in Arizona, verloor zijn woning nadat hij drie nachten op spoed lag met hartklachten. Verzekering? Die had net opgezegd. “Ze zeiden dat ik een keuzepakket had gemist,” zei hij. “Maar ik weet nog steeds niet welk.”

Diane, in Denver, woont met haar kleinkind in haar auto. Haar man overleed aan kanker, zij bleef achter met rekeningen van 130.000 dollar. “Ze zeggen dat kinderen de toekomst zijn,” fluisterde ze. “Dan bedoelen ze vast: andermans toekomst.”

Waarom ze op Trump stemmen? Omdat niemand anders komt

En dan die vraag die ik zo vaak hoor: “Waarom stemmen mensen daar op Trump?” Niet omdat ze verliefd zijn op zijn charisma, wel omdat ze vergeten worden door iedereen anders. De klassieke partijen beloofden decennialang verandering — en leverden vooral woorden. Trump gaf geen antwoorden, maar wel een megafoon voor hun woede.

“Hij spreekt tenminste zoals wij,” zei een vrachtwagenchauffeur in een vuile saloon. “En hij laat het establishment sidderen. Dat is al meer dan wie dan ook voor ons gedaan heeft.”

Verzet, wantrouwen, woede — het is geen politiek meer, het is overlevingsinstinct.

Politiek met een pollepel op afstand

De politiek in Amerika is een toneelstuk geworden, gespeeld op afstand en geschreven door lobbyisten. Terwijl de bevolking worstelt met ziektekosten, studieschulden en drie jobs per week, bouwen de superrijken steeds hogere hekken rond hun realiteit.

De rijken? Die werden rijker. De middenklasse? Die werd nerveus. De armen? Die verdwenen uit beeld — tenzij ze in een documentaire figureren.

Amerika is vandaag een land waar de democratie nog paradeert in theorie, maar mank loopt in praktijk.

Wat zeggen we later tegen onze kleinkinderen?

Mijn kleinzoon, stil naast me op de terugvlucht, vroeg: > “Opa, zou jij hier willen wonen?”

Ik dacht na. En zei: “Niet als ik ziek ben. Niet als ik arm ben. Niet als ik kinderen wil.” Wij mogen hier in Europa blij zijn dat een kind geen financieel vonnis is. Dat onderwijs geen eliteproduct is. Dat we — ondanks alles — nog durven dromen voor onze kleinkinderen, zonder Excel-bestand.

Tot slot

Amerika blijft schitteren — in films, in cijfers, in slogans. Maar onder de glans zit een systeem waar velen zichzelf niet meer in herkennen. De Amerikaanse droom is voor te velen een loterij zonder ticket geworden.

En ondertussen? Wij wandelen, denken, spreken. Want wie niet nadenkt over hoe het zover is gekomen… is later te laat om het nog terug te draaien.

Groeten, Ben Boomer Ooggetuige van vervlogen dromen, en schrijver van wat men liever niet hoort