Wat als je in Amerika struikelt – en niemand je opvangt? Ben Boomer over het verschil tussen sociale zekerheid en sociale schijnzekerheid
Lieve lezers,
Sinds ik terug ben van mijn reis naar de VS, loop ik met een vraag in mijn hoofd die zelfs een goede wandeling niet kan wegduwen: hoe kan een land zo rijk, en tegelijk zó kwetsbaar zijn voor z’n eigen inwoners? En waarom slagen wij in Europa er – vooralsnog – wél in om onze samenleving wat rechtvaardiger overeind te houden?
Tijd voor een scherpe analyse van de systemen die ons opvangen als het leven struikelt.
In Europa krijg je een vangnet. In Amerika een rekening.
De essentie is simpel: in Europa beschouwen we sociale bescherming als een recht. In Amerika wordt het gezien als een voordeel – en dan nog eentje waarvoor je zelf moet betalen.
Word je hier ziek? Dan trek je naar de huisarts. Je hoeft niet eerst je kredietlimiet te checken. Word je daar ziek? Dan komt de ambulance met een rekenmachine in plaats van een stethoscoop.
Een paar cijfers om het scherp te stellen:
Een bevalling kost in de VS gemiddeld tussen de $10.000 en $30.000 – zonder complicaties.
Een ambulance kost daar al snel $2.000, zelfs als hij verkeerd rijdt.
Bij 6 op de 10 persoonlijke faillissementen is ziektezorg de oorzaak.
In Europa hebben we discussies over wachtlijsten. In Amerika hebben ze discussies over wie het verdient om geholpen te worden.
Studeren of schulden: kies maar
In Europa discussiëren we over studiebeurzen, lunch op school en de kosten van koten. Maar in Amerika? Daar tekent een student op z’n achttiende een schuld die je hier in België “hypothecaire lening” zou noemen.
Er zijn Amerikanen die zestig jaar oud zijn en nog steeds hun studentenlening afbetalen. In Europa studeer je om je vleugels uit te slaan. In Amerika studeer je met een anker om je enkel.
Belastingen: het smerige woord dat vrijheid financiert
Ah, belastingen. Niemand houdt ervan, ik ook niet. Maar weet je wat erger is dan belastingen? Geen infrastructuur, geen medische zorg, geen publieke opvang, geen sociale lift.
In Amerika leeft het idee dat belastingen diefstal zijn. Maar tegelijk rijden ze wel op wegen die door de staat zijn aangelegd, bezoeken ze publieke bibliotheken, roepen ze om hulp als de brandweer moet komen. Wie denk je dat die betaalt? Mickey Mouse?
In Europa hebben we geleerd: je betaalt niet alleen voor jezelf – je betaalt voor je samenleving.
Dat heet beschaving.
De mythe van ‘vrijheid’ in Amerika
Amerikanen noemen zichzelf vrij, en daar zit een kern van waarheid in – maar wel een heel eenzame vorm van vrijheid.
Je bent vrij…
om ziek te worden zonder hulp
om arm te zijn zonder bescherming
om je job te verliezen zonder vangnet
om je toekomst te vergooien bij gebrek aan opleiding
Dat is geen vrijheid. Dat is verlatenheid in glanzend papier.
De politieke keuze om niet te zorgen
Het schrijnende is dit: Amerika heeft geld genoeg. Wat het mist is wil. Er is geen gebrek aan middelen – alleen aan visie. Men kiest er actief voor om geld te pompen in militaire contracten, tech-miljardairs belastingvrij te houden, en dan te beweren dat universele gezondheidszorg “onbetaalbaar” is. Het is geen fout in het systeem. Het is het systeem.
Waarom Europa nog een toekomst kan beloven
Terug thuis realiseer ik me: ons model mag dan trager zijn, moeizamer, bureaucratischer – het is menselijker. Hier kunnen we kinderen nog opvoeden zonder financiële paniek. Hier kunnen ouderen hun pillen kopen én hun energiefactuur betalen. En ja, ook hier kraakt het. Maar het is nog altijd beter om te wonen in een systeem dat kreunt onder solidariteit, dan eentje dat fluit terwijl je valt.
Tot slot
Amerika bewonder ik nog steeds – om zijn cultuur, zijn moed, zijn energie. Maar ik prijs mezelf gelukkig dat ik in Europa mag wonen. Niet omdat alles hier perfect is, maar omdat we hier – met vallen, opstaan en veel klagen – ervoor kiezen om samen te vallen én samen weer op te staan.
En dat, lieve lezers, is pas echte vrijheid.
Groeten, Ben Boomer Oud genoeg om systemen te herkennen, jong genoeg om er iets over te zeggen
