Eerst opgelicht, dan opnieuw geviseerd: Volgens cijfers van de financiële waakhond FSMA werd de Belg in de eerste zes maanden van dit jaar al voor minstens zeven miljoen euro opgelicht via beleggingsfraude. Het gaat om praktijken waarbij fraudeurs aandelen, cryptoproducten of andere financiële producten aanbieden met uitzonderlijk hoge rendementen, die achteraf fictief of waardeloos blijken te zijn.

Wie aangifte doet, ziet gemiddeld 20.000 euro in rook opgaan. “En dat is nog maar het topje van de ijsberg”, zegt Johan Corthouts van de FSMA. “Veel slachtoffers durven geen melding te maken uit schaamte. En bij wie dat wel doet, stopt het verlies soms niet na de eerste fraude.”

Fraude na de fraude

Steeds vaker worden slachtoffers opnieuw gecontacteerd, soms door dezelfde criminelen, soms door andere leden van hetzelfde netwerk. Ze doen zich voor als een advocatenkantoor, een politiedienst of een gespecialiseerde financiële dienst en beloven hulp bij het terughalen van verloren geld.

Maar nog voor er ook maar één concrete stap wordt gezet, vragen ze een voorschot. Dat gaat vaak om 10 tot 20 procent van het verloren bedrag, zogezegd voor administratieve of juridische kosten.

“Betaal je dat geld, dan ben je het kwijt”, zegt Corthouts. “Van echte hulp is geen sprake.”

Deze vorm van oplichting staat bekend als ‘recovery room’-fraude en zit duidelijk in de lift. In de eerste zes maanden van dit jaar kreeg de FSMA 159 meldingen, een stijging van ongeveer 60 procent tegenover het vorige semester.

Hoop als zwakke plek

Fraude-expert Danny Moerenhout (ING) ziet hoe geraffineerd deze oplichters te werk gaan. “Ze spelen in op de hoop van slachtoffers om toch nog iets van hun geld terug te zien. Die hoop is vaak heel sterk.”

Wat het extra verraderlijk maakt, is dat fraudeurs vaak beschikken over concrete achtergrondinformatie. Ze weten naar welk land geld werd overgeschreven, welke producten zogezegd werden gekocht of welke namen eerder zijn gebruikt. “Dat wekt vertrouwen. Mensen denken: ze kennen mijn dossier, dus ze zullen wel echt zijn.”

Getuigenis (anoniem): “Dat besef was nog pijnlijker dan de eerste keer”

“Toen ik ontdekte dat ik was opgelicht, was ik vooral kwaad op mezelf. Ik had het niemand verteld, zelfs mijn partner niet. Enkele weken later kreeg ik een mail van een zogenaamd juridisch bureau. Ze wisten exact hoeveel ik had verloren en waar het geld naartoe was gegaan. Dat gaf vertrouwen.”

“Ze zeiden dat er nog een kans was, maar dat ik snel moest handelen. Er waren dossierkosten. In verhouding tot wat ik al kwijt was, leek dat bijna logisch.”

“Pas toen ik niets meer hoorde, viel het kwartje. Ik was opnieuw opgelicht. Dat besef was misschien nog pijnlijker dan de eerste keer.”

Naam bekend bij de redactie.

Van telefoon naar sociale media

Opvallend is de verschuiving naar sociale media. Waar slachtoffers vroeger vooral via telefoon of e-mail werden gecontacteerd, verschijnen vandaag reacties onder online getuigenissen.

Berichten als “Wij kunnen u helpen uw geld te recupereren. Neem privé contact op” lijken onschuldig, maar zijn dat zelden. De publieke context wekt vertrouwen. Precies daar schuilt het gevaar.

Misbruik van officiële instanties

Om geloofwaardig te lijken, gebruiken fraudeurs zonder schroom de naam en het logo van officiële instanties. Zelfs die van de FSMA, politie of rechtbanken duiken op in valse mails en documenten.

Belangrijk om te weten: geen enkele officiële instantie recupereert verloren beleggingen tegen betaling. Wie dat beweert, liegt.

Checklist: herken de signalen van ‘recovery room’-fraude

• U wordt ongevraagd gecontacteerd
• De contactpersoon kent details van uw eerdere verlies
• Er wordt gesproken over dringende juridische stappen
• U moet vooraf betalen voor kosten of administratie
• Er wordt verwezen naar officiële instanties zonder controleerbare gegevens
• U krijgt het gevoel dat u snel moet beslissen
• U wordt gevraagd om dit vertrouwelijk te houden

Herkent u één of meer signalen? Stop onmiddellijk en betaal niets.

Voor partners en kinderen: zo kan u helpen

Wie slachtoffer werd van fraude, praat daar vaak moeilijk over. Schaamte en schuldgevoel spelen een grote rol. Toch is net openheid cruciaal om een tweede klap te vermijden.

• Neem elk verhaal ernstig
• Oordeel niet, maar luister
• Bekijk samen mails, berichten of telefoons
• Spreek af dat er geen betalingen gebeuren zonder overleg
• Help bij het melden bij officiële instanties
• Blijf betrokken, ook weken of maanden later

Let op: oplichters proberen slachtoffers vaak te isoleren. Wie zegt “vertel dit aan niemand”, heeft zelden goede bedoelingen.

Toch melden, ook al is de kans klein

Wie slachtoffer wordt van fraude, doet er goed aan altijd melding te maken, ook al lijkt de kans op recuperatie gering. Meldingen helpen om frauduleuze websites te blokkeren en andere burgers te waarschuwen.

Dankzij meldingen konden vorig jaar 270 frauduleuze websites worden afgesloten in België. Zwijgen helpt alleen de fraudeurs.

Waar kan u terecht?

FSMA (Financiële waakhond)

Meldpunt oplichting: https://www.fsma.be/nl/oplichting
Waarschuwingslijsten: https://www.fsma.be/nl/warnings

Lokale politie

Online aangifte (niet-dringend): https://www.police.be/5998/nl/aangifte

Safeonweb

Info en meldingen: https://www.safeonweb.be
Verdachte mails: verdacht@safeonweb.be

Uw bank

Contacteer onmiddellijk uw bank bij een overschrijving, kaartmisbruik of wanneer u gegevens heeft gedeeld. Soms kan een transactie nog worden geblokkeerd.

Card Stop

Website: https://www.cardstop.be
Telefoon (24/7): 078 170 170

Belangrijk: geen enkele officiële instantie vraagt vooraf geld om verloren beleggingen te recupereren. Wie dat wel doet, is bijna zeker een oplichter.