Mijn zoon kwam laatst aanzetten met een cadeau. "Hier pa, een slimme thermostaat. Dan kun je vanuit je luie zetel met je telefoon de verwarming hoger zetten." Ik keek naar dat blinkende ding aan de muur en dacht bij mezelf: ik ben gepensioneerd, ik heb alle tijd van de wereld om die drie meter naar de gang te wandelen en aan een knop te draaien. Sinds wanneer is opstaan een probleem geworden dat we met een satellietverbinding moeten oplossen?
De pratende koelkast
We zitten midden in een zogenaamde 'Smart Revolutie'. Alles moet tegenwoordig 'smart' zijn. Ik hoorde laatst over een koelkast die je een berichtje stuurt als de melk bijna op is. Nou, ik zal u een geheimpje verklappen: ik gebruik een revolutionaire techniek genaamd 'kijken'. Ik doe de deur open, ik zie dat het brik leeg is, en ik zet het op mijn lijstje. Daar heb ik geen microchip voor nodig die mijn eetgewoonten doorstuurt naar het hoofdkwartier in Silicon Valley.
Het ergste zijn de handleidingen. Vroeger kocht je een broodrooster en die had één functie: brood roosteren. Nu moet je een account aanmaken en verbinding maken met de wifi vooraleer je een sneetje wit brood goudbruin krijgt.
"Mijn wasmachine heeft blijkbaar dertig verschillende programma's en een app, maar ze kan nog steeds niet zelf de sokken sorteren. Wat is daar in hemelsnaam 'smart' aan?"
De digitale kortsluiting
Het probleem met al die 'slimme' troep is dat het de wereld ongelooflijk ingewikkeld maakt. Als de wifi uitvalt, zit je blijkbaar in de kou omdat de thermostaat niet meer weet wat een graad Celsius is. Als de batterij van je telefoon leeg is, kun je je eigen voordeur niet meer in omdat het slot op een app werkt.
We installeren overal 'intelligentie', maar we verliezen ons eigen gezond verstand. We vertrouwen op sensoren en algoritmes, terwijl we vergeten hoe we zelf aan de knoppen moeten draaien.
"We bouwen huizen die vol zitten met elektronische snufjes, maar we vergeten hoe we een raam moeten openzetten voor wat frisse lucht zonder dat een computer daar toestemming voor geeft."
De menselijke maat in de meterkast
Ik blijf een voorvechter van de domme apparaten. Geef mij maar een koffiezetter met een aan-uitknop, een thermostaat met een draaischijf en een horloge met wijzers die gewoon de tijd aangeven zonder mijn hartslag te controleren of me te vertellen hoeveel stappen ik nog moet zetten. Ik bepaal zelf wel wanneer ik moe ben, daar heb ik geen 'smartwatch' voor nodig.
Het menselijke oordeel is nog altijd superieur aan elke chip. Wij kunnen namelijk anticiperen, we kunnen improviseren en we hebben gevoel voor nuance. Een computer kent alleen maar een 1 of een 0. En geloof me, in het echte leven zit de schoonheid meestal ergens in het midden.
Houd de rug recht, houd uw apparaten simpel en laat u niet wijsmaken dat een machine slimmer is dan de mens die hem heeft gekocht.
Ben Boomer
Wandelaar, denker en voorvechter van het menselijke oordeel
