-
-
Het schrijven over ' de bevrijding ' bij schrijfster deed me er
weer aan denken dat ik ooit over vluchten gaan had
geschreven. Het is hier al eens geplaatst maar ik doe het nog eens.
Die belevenissen zouden niet mogen verloren gaan.
Gisteren in het programma Koppen nog een colaborateur de lof
van Adolf Hitler horen zingen.
Mijn haren gaan dan recht omhoog staan!
De vlucht.
Moeder komt naar buiten gelopen één hand tegen haar mond geklemd roepend “ Het is oorlog! O mijn God! O mijn God! Wat gaat er nu gebeuren? ‘ De mannen kwamen sneller naar huis dan normaal, het nieuws zorgde overal voor paniek.
Die avond werd er samen met de familie en buren overleg gepleegd, zo ging dat in die tijd. Buren wáren buren. We zouden vluchten zo ver mogelijk weg van de vijand. Koortsachtig werden de nodige voorbereidingen getroffen, de vrouwen zorgden voor alles wat het huishouden aanging, de mannen voor het transport. Mijn vader en één van de ooms hadden twee herenfietsen aan elkaar gesleuteld, op de twee buizen in ’t middenstuk lag een stevige houten plank die dienen moest om zoveel mogelijk bagage op te stapelen. Ieder in de groep had een fiets bij de hand volgeladen met huisgerief. Alleen mijn moeder en een van de buurvrouwen duwden elk een wandelwagentje met soms één soms twee kinderen in. De bodem onderin nog volgestouwd met dekens waar ik als één van de twee kleinste bovenop zat.
Het vertrek is me ontgaan, alleen weet ik dat we de ganse dag stapten duwden en trokken elkaar verder helpend waar nodig was. De grote wegen werden zoveel mogelijk gemeden ‘ te gevaarlijk vonden ze.’ Een paar nachten kregen we onderdak op een boerderij in de hooischuur. Slapen gebeurde met de kleren aan en een deken over je heen. Wat me het meest bijgebleven is zijn de vroege morgens . Opstaan en regelrecht iedereen naar de waterput, de mannen haalden de emmer naar boven en de wasbeurt kon beginnen. Mannen in bloot bovenlijf de bretellen hingen over de broek omlaag, kinderen spetterden en maakten ook toen plezier. Her rare is dat er me van eten niets is bijgebleven, maakten de vrouwen het zelf, kochten ze het op de boerderij of kregen we het? Ik weet het niet meer.
Stappen en lopen dat was het enige wat telde, om de weg zo kort mogelijk te houden liepen we dwars door de weiden om zo het volgende dorp te bereiken. Uit de groep achter ons werd luid geroepen en gefoeterd, een van de buurvrouwen had in een koeienvla getrapt! De mannen hadden plezier en grinnikten, de vrouwen probeerden met een handenvol gras de schade te herstellen. Die kleine tegenslag was snel vergeten toen even later de sirene in de verte bomalarm gaf. Iedereen sleepte de fietsen onder een boom en ging schuilen in een greppel tot het alarm afgeblazen werd. Op één van die schuilpartijen vlogen mijn neef en ik snel in een gracht, te laat merkten we dat er water in stond. Resultaat een uitbrander van de twee mama’s. Droge kleren gezocht en weer verder.
Hoe ver we al waren weet ik niet maar het was wel zo dat er vluchtelingen ons voorbij kwamen uit de andere richting. Informatie werd uitgewisseld toch trokken we verder. Mijn grootmoeder had haar been bezeerd was denkelijk ook doodmoe kon haast niet meer stappen. Geen probleem besloten de mannen, waar eerst de meeste bagage gelegen had op die dubbele fiets werd plaats gemaakt, zo dat ze er kon zitten, gesteund door de hoop bagage. Voor de mannen een extra last. Het grote probleem was dat telkens er bomalarm was de bomma er niet al te zacht vanaf werd gehaald en aan de kant gedeponeerd. Jaren later werd er thuis door de kinderen nog mee gelachen: ‘Alarm bomma in de gracht! ‘ Je riskeerde wel een oorvijg want ook dat hoorde bij die tijd.
Méér en meer mensen kwamen ons uit de andere richting tegemoet, we hoorden dan voor de eerste keer dat de Duitsers zich vóór ons bevonden en dat we bijna aan de Franse grens zaten. Het was in een klein dorp, één grote straat en een paar zijstraatjes. Na overleg werd er beslist dat we bij de pastorij zouden aanbellen, de pastoor trok een bedenkelijk gezicht bij het aanhoren van ons verhaal maar was dadelijk bereid ons te helpen. Hij vergezelde ons naar een kleine feestzaal de enige die de parochie rijk was. Op de scène liet hij door een paar inwoners uit het dorp stro uitspreiden daar konden we de nacht doorbrengen. Er werd geplaagd dat er beslist ratten in het stro zaten wat ons kinderen wel waar leek je hoorde alleen geritsel. Stadskinderen weten niet dat stro altijd ritselt en kraakt.
Midden in de nacht was er bomalarm, de koster die vlakbij woonde kwam ons halen en bracht ons naar een schuilkelder, koud met dekens omgeslagen zaten we op elkaar gepakt in het donker. Mijn vader zat op een lage bank op elke knie een kind, mijn broer en ikzelf, zijn sterke armen om ons heen. Boven onze hoofden hoorden we de kogels fluiten en doffere slagen van granaten. Angst was voelbaar, allesoverheersend. Eén van de dorpelingen bad in ’t Frans, wij in ’t Vlaams. Dat heeft zo geduurd tot het begon te klaren en het alarm werd afgeblazen. Iedereen opgelucht naar buiten, alleen mijn vader kon zich niet bewegen, zijn benen weigerden dienst. Door het lange zitten in dezelfde houding was zijn bloedsomloop gestremd. Een van de ooms en mijn grootvader hebben hem naar buiten gedragen op zijn rug in ’t vochtige gras gelegd. Hoe lang ze zijn benen gewreven en geplooid hebben weet ik niet maar na een tijdje was hij weer klaar om te lopen. De dorpelingen gaven ons iets te eten en er werd ons aangeraden rechtsomkeer te maken. Eén van hen stond via radio in contact met het geheime leger en bevestigde dat de Duitsers onze kant opkwamen.
Van de terugtocht herinner ik me niets. Raar maar waar, iedereen was moe denkelijk heb ik veel geslapen. We waren net één week op weg geweest. Dichter bij huis is een van de buren op zijn fiets gesprongen en vooruit gereden om de toestand thuis te verkennen. De man bracht het nieuws dat onze straat vol stond met geparkeerde legervoertuigen die blijkbaar uit een andere richting Hasselt binnen getrokken waren. Dat beeld van die colonne zie ik nog altijd, hoef er mijn ogen niet eens voor te sluiten.
Nadien begon de tijd van verduisteren, ( bevel is bevel ) ramen en deuren beplakt met donker papier en oude dekens zodra het begon te schemeren. Nog later het schuilen in onze kelder, omgebouwd als slaapruimte de plafonds verstevigd met treinbiels. Het keldergat was afgesloten om maar geen licht door te laten. Een kleine anekdote, onze buren die zelf geen kelder hadden kwamen bij bomalarm bij ons schuilen in de kelder. Op een nacht stond plots de buurman in z’n ondergoed bij ons in de kelder met zijn broek over zijn arm geslagen. Mijn vader vroeg waar zijn vrouw was, hij had haar gewoon vergeten! Dat was angst hebben!
Het werd een tijd van rantsoenering, zegeltjes en kopen in ’t zwart tegen woekerprijzen. In ons kleine tuintje was geen bloemetje te vinden, aardappelen en groenten des te meer. Eén keer in de week een vleesmaaltijd, brood en pap van afgeroomde melk.
Honger had je niet maar je wist niet beter, toch hebben we het overleefd.
Bomi
( 2003 )
Dankbaar met het verleden, je blik open voor het heden!
