socrates schreef:Toch jammer dat wetenschap, volledig in tegenstelling tot geloof, ons al onze illusies ontfutselt.
Je raakt hier de kern van de zaak, Socrates.
De psycholoog Jan Van Riemsdijck drukte het meesterlijk uit in "De wonderen luisteren naar de wetten":
De wereld van het geloof was, of is, in menig opzicht een zéér geloofwaardige wereld. Sterker nog: ze gaf ons de geloofwaardigste wereld die er, zo op het eerste zicht, voor ons te vinden viel. Ze gaf ons een verhaal dat dicht bij huis bleef en toch, met vol behoud van huiselijkheid, ook tot de verste einders nog haar vertakking had. Bovendien was het verhaal dat ons in ons geloven werd geboden een zeer compleet verhaal: het huisvestte niet alleen onze eenvoudigste gedachten over dit leven, maar bood ook een dragelijk onderdak aan onze sterkste en onze meest verwarrende gevoelens. Het hield de zaken van hoofd en hart op een eenvoudigste wijze bijeen in een overkoepelend verhaal, en daarin bood het ons een waardevolle steun bij alle overleven ... of pogingen daartoe. Wie het verhaal van ons geloven alleen bestrijdt op basis van de feiten die zich vanuit ons vrijwel onweerlegbare kennen met groot geweld tegen zo'n duizend kenmerken van dat oude verhaal zijn gaan keren, die heeft nooit werkelijk begrepen wat geloven eigenlijk was, en wat het op zijn beste momenten wel allemaal voor ons deed. Het geloven was een totale poging, een poging om zowel de vragen van het hoofd als de vragen van het hart in één verhaal, één huiselijk verhaal, een antwoord aan te bieden dat zich zo min of meer ook echt nog leven liet. Zelfs als men onderschrijft dat onze snel groeiende en toetsbare kennis betreffende de wijde werkelijkheid het oude en eenvoudige verhaal nu onbewoonbaar heeft gemaakt, dan moet men als complete mens toch met een zekere angst óók durven constateren dat er geen nieuw verhaal is dat óók nog die compleetheid heeft ... dat óók het hart bevredigt zoals het geloven deed, en niet slechts het verstand. De wereld van ons kennen, de wereld van berekening, van experiment en toetsing, dat is een vreemde wereld, een hele vreemde wereld vaak, die steeds nog vreemder wordt. Deze vreemdheid wordt ook ervaren door die 'insiders' die naast hun wetenschappelijkheid dat warme hart nog hebben dat óók naar een verhaal zoekt, of naar een plaats daarin ... al weten zulke insiders dan ondertussen dat dit warme hart zich toch vooral laat gelden vanuit een oeroude, aanwijsbare en stuwende sector binnen ons breingebied ... een sector die wij, in een vorm die nauwelijks veranderd is, delen met vele soorten die simpeler zijn dan wij.
en verder:
De mens zoekt verhalen, verhalen die op een directe wijze een vorm en een zin aan zijn leven gaan geven. Grote veelzijdige verhalen zijn hem daarbij het liefst. Maar de voorraad aan grote en veelzijdige verhalen, verhalen die zowel simpel als geloofwaardig zijn, raakt uitgeput. De grootste en de mooiste verhalen waarin wij ons thuis voelden die botsen nu te sterk, echt ondragelijk sterk, met alles wat we (helaas?) nu van de wereld weten. Die kennis helpt ons ook natuurlijk, maar helpt ons anders, en helpt ons niet genoeg.
Ach wat ... ruimte te over kan men menen, voor nieuwe, grote, mooie en geloofwaardige verhalen. Maar zullen die verhalen ook simpel kunnen zijn? Bestaat niet het gevaar dat die verhalen, ondanks hun pracht, binnen grote delen van de bevolking niet kunnen functioneren?
