Zondervrees schreef:Voor intelligentie is het belangrijk dat de intelligente entiteit patronen kan herkennen. Al is het maar dat je op sommige dieren anders moet reageren dan op andere, dat je soortgenoten herkend etc.
Die patroonherkenning speelt ons soms wel eens parten: als we in een vochtplek absoluut een gezicht denken te zien bv.
Patroonherkenning speelt inderdaad een belangrijke rol in ons leven. Het bewijst ons vaak goede diensten, omdat we daardoor in milliseconden conclusies kunnen trekken waar je minuten of uren over zou doen als je afhankelijk was van bewerkelijke, logische berekeningen. Helaas kunnen ze je ook op een dwaalspoor zetten en bijdragen aan de
oorzakelijkheidsillusie. Soms ontwaren we patronen die er helemaal niet zijn, en wanneer we geloven dat ze bestaan, leiden we daar gretig uit af dat het voortkomt uit een oorzakelijk verband.
Je begrip van de wereld is dus geneigd om systematisch gelijkvormigheid in plaats van willekeur te zien en eerder oorzakelijkheid dan toevalligheid af te leiden. En doorgaans ben je je helemaal niet bewust van die neiging. Bij een paar van de opmerkelijkste voorbeelden van ontspoorde patroonwaarneming gaat het om de herkenning van gezichten op ongebruikelijke plaatsen.
In 1994 zag Diana Duyser iets vreemds nadat ze een hap had genomen uit de tosti die ze zojuist had gemaakt. In de oppervlakte van het geroosterde brood zag ze een gezicht dat haar recht aankeek. Duyser herkende het gezicht onmiddellijk als dat van de maagd maria. Ze hield op met het eten van haar tosti en borg deze op in een plastic bakje, waarin het, op miraculeuze wijze, onbeschimmeld veertien jaar verbleef. Toen besloot ze om dit religieuze icoon op eBay te verkopen. De gokwebsite GoldenPalace.com bracht het winnende bod van 28.000 dollar uit. Bij de overdracht zou Duyser gezegd hebben: 'Ik geloof werkelijk dat dit de maagd maria is, de moeder gods.'(sic)
De neiging van de menselijke geest om in willekeurige patronen een betekenisvol beeld te ontwaren heeft een naam:
pareidolie. Net als bij de Maria-tosti gaat het in veel gevallen van pareidolie om religieuze beelden.
De 'Nun Bun', in 1996 aangetroffen in een koffiezaak in Nashville, was een kaneelgebakje waarvan de kronkelige rollen sterk leken op de neus en wangen van Moeder Teresa. 'Onze Lieve Vrouwe van het Viaduct' was een andere verschijning van de heilige maagd, dit keer in de vorm van een zoutvlek onder snelweg 94 in Chicago. Andere gevallen zijn onder meer Jezus van de Warme Chocola, jesus op een bord garnalen, jezus op een röntgenfoto bij de tandarts en 'Cheesus' (een Cheeto die de vorm van jezus zou hebben). De islam verbiedt afbeeldingen van Allah, maar gelovigen in het Engelse West Yorkshire hebben het woord 'Allah', geschreven in het Arabisch, waargenomen in de binnenkant van een doorgesneden tomaat.
Misschien kijk je er niet zo van op dat ik voorstander ben van minder verheven verklaringen. Het gezichtsvermogen lost een netelig probleem op tijdens het herkennen van gezichten, voorwerpen en woorden. Die kunnen allemaal onder allerlei omstandigheden verschijnen: goed of slecht verlicht, van dichtbij of veraf, vanuit allerlei hoeken, sommige delen onzichtbaar, in verschillende kleuren, enz. Het visuele systeem is uitzonderlijk gevoelig voor de patronen die het belangrijkst zijn; het kan zelfs worden geactiveerd door beelden die maar heel vaag lijken op datgene waarop ze zijn afgestemd. In een vijfde van een seconde kunnen je hersenen onderscheid maken tussen een gezicht en een ander voorwerp. Direct daarop kunnen je hersenen onderscheid maken tussen voorwerpen die een beetje op gezichten lijken, zoals een parkeermeter of een stopcontact met drie gaten, en andere voorwerpen als stoelen. Het zien van voorwerpen die op een gezicht lijken (de voorkant van sommige auto's bijvoorbeeld), veroorzaakt activiteit in het deel van de hersenen dat zeer gevoelig is voor echte gezichten. Met andere woorden: vrijwel onmiddellijk nadat je een voorwerp ziet dat een beetje op een gezicht lijkt, gaan je hersenen ermee om alsof het een gezicht is en verwerken het anders dan andere voorwerpen.
Dezelfde principes gelden ten andere voor onze andere zintuigen. Als je 'Stairway to Heaven' van Led Zeppelin achterstevoren afspeelt hoor je misschien 'Satan', '666' en een aantal andere vreemde woorden. Als je 'Another One Bites the Dust' van Queen achterstevoren draait, zal wijlen Freddie Mercury misschien tegen je zeggen: It's fun to smoke marihuana. Dit verschijnsel kan natuurlijk voor de lol, uit fanatisme of voor winstbejag worden uitgebuit.
Dit zijn maar enkele voorbeelden van de hyperactieve neiging van de menselijke geest om patronen te ontwaren. Heeft dit nu te maken met artificiële intelligentie? Neen, gewoon met intelligentie, me dunkt, om deze verschijnselen tot realistische proporties terug te brengen.
). Je demonstreert dat nogmaals.
