In de Westhoek komt Sint-Maarten op 11 november op bezoek bij alle brave kindjes. In andere streken o.a. Mechelen en Antwerpen komt Sint-Niklaas op 6 december op bezoek. Toen ikzelf nog klein was vertelde mijn moeder mij altijd dat Sint-Maarten na enkele dagen rondtoeren met al dat speelgoed zo afgemat was dat hij noodgedwongen moest worden afgelost door een familielid.
Later vroeg ik me af hoe het kwam dat die heilige man bijna hetzelfde weekend kon aankomen in de haven van Antwerpen en terzelfdertijd nog ergens in Nederland. Dat was, volgens mijn moeder, het geheim van heilige mensen. Ik begreep niet goed wat heilig betekende, maar het was zeker iets speciaals.
De aarde is zeker bezig met op te warmen. Het beste bewijs is dat wij, als kind, heel weinig Sint-Maarten hebben kunnen ontvangen, zonder verschrikkelijke kou te hebben geleden. Hoeveel Sint-Maartenstoeten hebben we niet meegemaakt met centimeters hoge sneeuw in de straten.
De Sint-Maartensstoet was voor elk kind van onze gemeente iets waarnaar we met grote spanning uitkeken. De ene al met meer schrik dan de andere. De Sint mocht wel de reputatie van kindervriend zijn, die Zwarte Piet was dat veel minder. De stoet startte zo rond 18 uur ergens aan de rand van het dorp, toen het al duister was. Alle kinderen droegen zo’n veelkleurige papieren lantaarn met een brandende kaars. Dit gaf veel sfeer. Had je pech, dan vloog je papieren lantaarn door het schommelen in de wind, al heel vlug in brand. En alle kindjes zongen “ Zie ginds komt de stoomboot…” Veel later vroeg ik me af waar die stoomboot ooit in de buurt aanmeerde. De dichtstbijzijnde haven was een uur ver autorijden.
In de grote zaal, dicht bij het kasteel, was de zaal bomvol gelopen. Ouders en kinderen. Op het grote podium stond een brede tafel en daarachter een reuzegrote rode zetel. Je ziet soms de paus van Rome in zo’n zetel zitten. En dan….dan kwamen Sint-Maarten en Zwarte Piet het podium op. De Sint had het grote boek mee waar alle kindjes vermeld waren. Zwarte Piet had een grote zak mee. Die zak kende ik: het was dezelfde die gebruikt werd tijdens de hoppepluk. De Sint, hoestend en kuchend, vroeg alle kindjes goed hun best te doen en altijd braaf naar de ouders te luisteren. Zwarte Piet zwaaide hard met een stuk bezem.
Toen we nog wat ouder werden viel het ons ineens op dat die Sint precies dezelfde stem had als de onderwijzer van het vijfde leerjaar. En Zwarte Piet….die had precies het gezicht en de stem van onze beenhouwer, alleen had deze Piet een zwart gezicht en een witte hals.
Vele jaren later was ikzelf Sint-Niklaas in het vakantiecentrum waar ik toen nog werkte. Alle kindjes die tijdens de herfstvakantie daar op verlof waren, mochten op de knie van de brave man zitten en een fotograaf vereeuwigde dat beeld. Een mooie herinnering voor de kleintjes. Op het einde van de avond kwamen twee plompe dames het podium op en vroegen de Sint of ze ook even op zijn knieën mochten zitten voor een fotootje. Voor de Sint ‘ja’ had kunnen zeggen, ploften die twee dames zich op zijn knieën. Ik bespaar je een verdere beschrijving, maar de ene dame woog zeker 100 kg, en de andere beslist niet veel minder. Mijn arme knieën waren het bijna aan het begeven. Achter mijn grote witte baard zal nooit iemand hebben opgemerkt hoe pijnlijk dat moment was. Gelukkig was het de laatste foto en kon Sint-Maarten mankend van de pijn de coulissen van de theaterzaal binnenstappen.
Tot slot een kleine uitsmijter. Om de Sint-Maartens tournée aantrekkelijk te houden, werd in mijn dorp telkens een originele manier uitgedokterd om de Sint te ontvangen. Soms al eens in een koets, of in een open wagen….en één jaar zat de Sint op een wit paard en moest hij het hele parcours op dat nerveuze dier blijven zitten. Later op de avond kwamen wij de onderwijzer van het vijfde leerjaar tegen in het café naast de beenhouwerij. De man zag er bleek uit. Of hij zich niet goed voelde ? Zijn reactie:” Ik had de hele tijd zo’n schrik dat het paard op hol ging slaan…Telkens de fanfare Sint-Cecilia een Sint-Maartenslied aanhief, danste en trippelde dat paard. Ondanks de koude liep het angstzweet langs mijn lijf en ik vreesde zelfs even mijn baard te verliezen!”
Voor wie zo’n traditionele Sint-Maartenstoet wil beleven, afspraak in Elverdinge, nabij Ieper, op zondagavond 10 november.
Wie het meer heeft voor Sint-Niklaas, de kindervriend komt aan in de haven van Blankenberge op zaterdag 23 november 2024.
