Vermijd boetes door een nieuwe aangifte van nalatenschap in te dienen als dat moet

1. De oorspronkelijke aangifte van nalatenschap

Een overlijden brengt, naast het verdriet, ook een aantal verplichtingen met zich mee. Zo zijn de erfgenamen verplicht om “een aangifte van nalatenschap” in te dienen. Deze aangifte bevat, naast een overzicht van de erfgenamen, een opname van het vermogen van de overleden persoon of ‘de erflater’. Op basis daarvan kan de fiscus de successierechten berekenen.

Is de erflater in België overleden, dan hebben de erfgenamen in principe 4 maanden de tijd om deze aangifte van nalatenschap in te dienen. Die termijn begint te lopen vanaf het overlijden. Zolang de termijn van 4 maanden niet is verstreken, kunnen de erfgenamen nog wijzigingen aan de aangifte van nalatenschap aanbrengen.

Als de termijn van 4 maanden niet wordt nageleefd, volgen er boetes. De erfgenamen hebben er dus alle belang bij om deze termijn van 4 maanden niet uit het oog te verliezen.

2. Nieuwe gebeurtenissen, nieuwe aangifte

Nu is het best mogelijk dat de erfgenamen de aangifte van nalatenschap tijdig hebben ingediend, maar dat er nadien toch iets gebeurt waardoor een nieuwe aangifte nodig is en de fiscus de successierechten opnieuw moet berekenen.

In het Vlaamse Gewest zijn de toepasselijke regels anders dan in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en in het Waalse Gewest. Welke regels van toepassing zijn, wordt bepaald door de plaats waar de erflater het langst heeft gewoond in de periode van 5 jaar voor het overlijden.

Algemeen voor de 3 gewesten

Er zijn verschillende situaties denkbaar waarbij er een verplichting geldt om een nieuwe aangifte van nalatenschap in te dienen. Bijvoorbeeld als het vermogen van de erflater nog stijgt na het overlijden (zoals na de oplossing van een conflict waarbij er de overleden persoon toch nog een geldsom te beurt valt). Of als er plots een testament opduikt waardoor het vermogen van de erflater op een andere manier moet verdeeld worden.

Er geldt dan een nieuwe termijn van 4 maanden om de nieuwe aangifte van nalatenschap in te dienen. Deze termijn begint te lopen vanaf de nieuwe gebeurtenis.

Als de verplichte nieuwe aangifte niet of niet tijdig ingediend wordt, volgen er boetes. Dit geldt ook als de betrokkenen “te goeder trouw zijn” en niet wisten dat ze een nieuwe aangifte van nalatenschap moesten indienen.

Specifiek voor het Vlaamse Gewest: opgelet voor levensverzekeringen

In het Vlaamse Gewest kan ook de verplichting bestaan om een nieuwe aangifte in te dienen als een levensverzekering pas wordt afgekocht of uitgekeerd geruime tijd nadat de verzekeringsnemer is overleden. Of nog: als de verzekeringsnemer het verzekerde kapitaal pas ontvangt of opvraagt geruime tijd nadat de huwelijkspartner (tenzij de echtgenoten gehuwd zijn onder het stelsel van scheiding van goederen) is overleden en mits de polis mee met gelden van de overleden partner werd gefinancierd.

Tussen het overlijden en de uitkering of de afkoop van het levensverzekeringscontract kunnen vaak jaren verstrijken.

De verplichting om een nieuwe aangifte van nalatenschap in te dienen wordt dan ook vaak over het hoofd gezien, met boetes tot gevolg.

Wie liever boetes vermijdt, neemt bij de geringste twijfel best contact op met een notaris. Hij zal onderzoeken of er inderdaad een nieuwe aangifte van nalatenschap moet worden ingediend en, zo ja, door wie. Het zijn immers niet altijd (alle) erfgenamen die de nieuwe aangifte moeten indienen. Waar mogelijk kan de notaris dan zorgen voor de tijdige en correcte indiening van deze nieuwe aangifte, zonder boetes.