Er zijn zorgen die je kunt aanpakken. En er zijn zorgen die je alleen maar moe maken. Het lastige is dat ze in je hoofd precies hetzelfde klinken.
Om kwart over twee ’s nachts zit Feline rechtop in bed.
‘En als ze iets vragen waarop ik het antwoord niet weet?’
Naast haar draait haar man zich om. ‘Dan zeg je dat je het zult uitzoeken.’
Zo eenvoudig kan het blijkbaar zijn voor iemand die morgen niet voor het directiecomité moet spreken.
Feline heeft die presentatie pas vrijdag. Het is dinsdag. Maar in haar hoofd is het al drie keer misgelopen. Ze is de draad kwijtgeraakt, heeft een pijnlijke stilte laten vallen en de teleurstelling op het gezicht van haar baas gezien.
In werkelijkheid ligt ze in haar slaapkamer. Buiten rijdt de eerste vrachtwagen voorbij. Aan de voet van het bed slaapt de kat alsof er nergens ter wereld een directiecomité bestaat.
Woensdag zegt ze een etentje met een vriendin af. Donderdag luistert ze nauwelijks wanneer haar man vertelt over zijn dag. Het is alsof die twintig minuten op vrijdag al de rest van de week hebben opgeëist.
En dan wordt het vrijdag.
Je hoofd vertelt verhalen. Niet allemaal zijn ze waar.
Misschien sta jij niet meer voor een directiecomité. Maar dat betekent niet dat je hoofd met pensioen is.
Je krijgt een uitnodiging voor een medisch onderzoek en denkt meteen aan wat er allemaal gevonden zou kunnen worden. Je zoon stuurt geen antwoord op je berichtje. Zou er iets schelen? Of je ziet op tegen een familiefeest waar een oude ruzie nog ergens tussen de aperitiefhapjes hangt.
Van een beetje onzekerheid maakt je hoofd al gauw een complete film. Met dialogen, dramatische muziek en een afloop die zelden vrolijk is.
Dat gebeurt niet omdat je zwak bent. Vooruitdenken is nuttig. Dankzij die gave kunnen we plannen maken, risico’s inschatten en op tijd een paraplu meenemen.
Maar er is een verschil tussen je voorbereiden op regen en de hele woensdag binnenblijven omdat het zondag misschien zou kunnen onweren.
Niet alles wat je hoofd voorspelt, verdient een plaats in je agenda.
Wanneer bezorgdheid geen zorg meer is
Stel dat je kleindochter voor het eerst alleen naar Frankrijk rijdt. Je vraagt of haar wagen in orde is, raadt haar een pauze aan en spreekt af dat ze bij aankomst een berichtje stuurt.
Dat is zorg dragen.
Maar als je daarna urenlang ongelukken voor je ziet, wordt niemand daar veiliger van. Je kleindochter rijdt nog altijd op dezelfde snelweg. Alleen jij zit intussen thuis met een knoop in je maag.
Het helpt om jezelf iets eenvoudigs af te vragen: kan ik hier nu iets aan doen?
Zo ja, doe dat dan. Bel, bereid iets voor, stel een vraag. Zo nee, dan is nóg een ronde piekeren zelden het antwoord.
Dat betekent niet dat ernstige zorgen zomaar verdwijnen. Een onzekere uitslag blijft onzeker. Een moeilijke relatie blijft moeilijk. Maar je hoeft niet boven op de werkelijkheid ook nog alle denkbare ellende te dragen.
Vier kleine manieren om jezelf wat ademruimte te geven
1. Zeg: ‘Ik denk dat …’
‘Mijn dochter is kwaad omdat ze niet terugbelt.’
Probeer eens: ‘Ik denk dat mijn dochter kwaad is omdat ze niet terugbelt.’
Dat klinkt bijna hetzelfde. Toch gebeurt er iets belangrijks. Je maakt plaats voor een andere mogelijkheid. Misschien is ze kwaad. Misschien heeft ze gewoon haar handen vol.
Een gedachte is geen bewijs, ook niet wanneer ze heel overtuigend klinkt.
2. Zet een zorg om in een handeling
Vraag jezelf af wat de eerstvolgende, kleine stap is. Een afspraak maken? Een vraag opschrijven voor je arts? Dat lastige gesprek niet langer uitstellen?
Eén handeling kan meer rust geven dan een uur rondjes denken.
Kun je vandaag niets doen, zeg dat dan ook tegen jezelf. Niet streng, maar duidelijk: ‘Voor vandaag is dit genoeg.’
3. Geef het gepieker een kwartiertje
Komt dezelfde gedachte telkens terug? Schrijf ze op. Spreek met jezelf af dat je er later op de dag vijftien minuten voor neemt.
Duikt ze intussen weer op, dan hoef je haar niet te bevechten. Probeer jezelf vriendelijk te herinneren aan je afspraak: ‘Ik kom erop terug.’ Dat lukt misschien niet meteen. Ook dat is normaal.
Misschien merk je tegen dan dat de vraag minder dringend voelt. Misschien niet. Dan kun je alsnog rustig kijken of er iets mee te doen valt.
4. Kijk eens waar je werkelijk bent
Je zit aan tafel. Er staat een kop koffie. Door het raam valt wat zonlicht. Toch ben je in gedachten al bij het gesprek van volgende week.
Kijk rond. Voel je voeten op de vloer. Hoor de geluiden in huis.
De onzekerheid is niet weg. Maar je bent weer even terug in je eigen dag, in plaats van in de dag die je vreest.
Een gedachte is geen bewijs, ook niet wanneer ze heel overtuigend klinkt.
En hoe liep het af met Feline?
Vrijdagmiddag loopt Feline de vergaderzaal binnen met klamme handen. Bij haar derde dia vergeet ze even wat ze wilde zeggen. Ze neemt een slok water, glimlacht en gaat verder.
Er komt een moeilijke vraag. Ze beantwoordt die zo goed ze kan. Iemand knikt. Na afloop bedankt haar baas haar voor de heldere uitleg.
Op weg naar huis is Feline opgelucht. Maar dan denkt ze aan woensdagavond, toen haar vriendin had gebeld om te vragen of ze toch niet mee kwam eten. Aan donderdag, toen ze met haar gedachten ergens anders zat terwijl haar man iets vertelde wat belangrijk voor hem was.
De presentatie was spannend geweest. Alleen niet zo verschrikkelijk als de dagen ervoor in haar hoofd.
Ze kan die dagen niet overdoen.
Wanneer ze thuiskomt, vraagt haar man: ‘En? Hoe was het?’
‘Goed’, zegt ze. ‘Echt goed.’
Even later komt er een bericht van haar vriendin. Of ze zondag zin heeft in een wandeling.
Feline wil bijna antwoorden dat ze eerst nog wat werk moet inhalen. Dan legt ze haar telefoon neer, haalt adem en typt: ‘Graag. Hoe laat?’
Dat is misschien alles wat we af en toe nodig hebben: niet de zekerheid dat morgen goed zal verlopen, maar de bereidheid om vandaag niet zomaar weg te geven.
Waar heb jij ooit enorm tegenop gezien, terwijl het achteraf veel beter meeviel?
Onze teksten over mentale veerkracht zijn ondersteunend en preventief bedoeld. Ze vervangen geen psychologische hulp, psychotherapie of psychiatrische consultaties. Zoek bij ernstige psychische nood tijdig contact met je huisarts of de Zelfmoordlijn 1813.
