Ook weleens last van maagzuur? Vaak is het onschuldig, maar als het regelmatig voorkomt kan je er beter naar laten kijken.

Maagzuur, ook bekend als zure reflux, is een veelvoorkomende spijsverteringsstoornis waarbij maaginhoud, inclusief maagzuur, terugvloeit in de slokdarm. Dit proces veroorzaakt een branderig gevoel in de borstkas, vaak omschreven als brandend maagzuur. Het maagzuur speelt een cruciale rol in de vertering van voedsel en het doden van bacteriën. Wanneer het echter in de slokdarm terechtkomt, kan het leiden tot irritatie en ongemak door het niet-beschermende slijmvlies van de slokdarm.

Wie heeft last van maagzuur?

Maagzuur kan mensen van alle leeftijden treffen, maar bepaalde groepen hebben een hoger risico:

Zwangere vrouwen: Hormonale veranderingen en de fysieke druk van de groeiende baarmoeder kunnen bijdragen aan zure reflux. Ongeveer 30-50% van de zwangere vrouwen ervaart brandend maagzuur. 
Mensen met obesitas: Overgewicht kan druk uitoefenen op de maag, waardoor maagzuur gemakkelijker terugstroomt in de slokdarm. Het risico neemt toe met de mate van overgewicht. 
Rokers: Roken kan de functie van de onderste slokdarmsfincter verzwakken, wat zure reflux bevordert. Het vermindert ook de speekselproductie, wat normaal helpt om zuur te neutraliseren. 
Personen met een slechte voeding: Het consumeren van grote hoeveelheden vet, gekruid, of zuur voedsel kan het risico op maagzuur verhogen. Ook alcohol en cafeïne kunnen bijdragen aan reflux. 
Mensen met bepaalde medische aandoeningen: Een hiatus hernia, waarbij een deel van de maag omhoog komt door het middenrif, kan leiden tot zure reflux. Andere aandoeningen zoals diabetes en bindweefselziekten kunnen ook bijdragen.

Hoe ernstig is maagzuur?

Maagzuur varieert in ernst, van mild ongemak tot ernstige gezondheidsproblemen:

Milde gevallen: Occasionele episodes van brandend maagzuur kunnen vaak thuis behandeld worden met vrij verkrijgbare antacida en levensstijlaanpassingen zoals het vermijden van triggerfoods en het eten van kleinere maaltijden. 
Chronische gevallen: Wanneer maagzuur twee of meer keer per week optreedt, kan dit wijzen op gastro-oesofageale refluxziekte (GERD). GERD vereist vaak medische behandeling en kan leiden tot complicaties als het niet goed wordt beheerd. 
Ernstige complicaties: Onbehandelde GERD kan leiden tot ernstige problemen zoals oesofagitis (ontsteking van de slokdarm), Barrett's slokdarm (veranderingen in de cellen van de slokdarm), en een verhoogd risico op slokdarmkanker. Chronische irritatie door maagzuur kan ook leiden tot zweren en littekenweefsel in de slokdarm, wat slikproblemen kan veroorzaken.

Een cross-sectionele analyse van gegevens van 9.631 volwassenen toonde aan dat lage fysieke activiteit, hoge inname van zoetigheden en desserts, lage vezelinname, roken, alcoholconsumptie, depressie, visceraal vet en centrale obesitas de meest kritische risicofactoren voor maagzuur zijn. 
(BMC Gastroenterology) (BioMed Central)

Symptomen en diagnose

Naast het branderig gevoel in de borst, kunnen symptomen van maagzuur ook een zure smaak in de mond, slikproblemen, en chronisch hoesten omvatten. Bij kinderen kan het zich uiten als terugkerende spugen, slecht eten, en prikkelbaarheid. De diagnose wordt meestal gesteld op basis van symptomen en medische geschiedenis, maar kan worden bevestigd met tests zoals endoscopie, pH-meting van de slokdarm, en röntgenfoto's.

Behandeling en preventie

De behandeling van maagzuur richt zich op het verminderen van de frequentie en ernst van de symptomen en het voorkomen van complicaties. Dit kan omvatten:

Levensstijlveranderingen

• Gewichtsverlies bij overgewicht.
• Het vermijden van voedingsmiddelen en dranken die reflux verergeren (zoals chocolade, alcohol, koffie, en pittig voedsel).
• Niet liggen vlak na het eten en het hoofd van het bed verhogen tijdens het slapen.
• Stoppen met roken om de sluitspierfunctie te verbeteren en speekselproductie te verhogen.

Medicatie

• Antacida om maagzuur te neutraliseren.
• H2-receptorblokkers en protonpompremmers (PPI's) om de productie van maagzuur te verminderen. Deze medicijnen kunnen kortdurend verlichting bieden, maar langdurig gebruik moet onder medisch toezicht gebeuren.
• Prokinetica die de maaglediging versnellen en de druk op de sluitspier verhogen.

Chirurgie

In ernstige gevallen of wanneer medicijnen niet effectief zijn, kan een chirurgische ingreep  overwogen worden om de sluitspier van de slokdarm te versterken. Dit is meestal een laatste redmiddel wanneer andere behandelingen falen.

Wereldwijd nam het aantal gevallen van maagzuur aanzienlijk toe van 441,6 miljoen in 1990 tot 783,9 miljoen in 2019. Dit steeg licht van 9344,52 per 100.000 personen in 1990 tot 9574,45 per 100.000 personen in 2019. 
(BMC Public Health) (BioMed Central)

Komt maagzuur meer voor dan vroeger, en waarom (niet)?

De prevalentie van maagzuur, ook bekend als brandend maagzuur of gastro-oesofageale reflux, lijkt in de afgelopen decennia te zijn toegenomen. Verschillende factoren dragen bij aan deze waargenomen toename, zowel in de algemene populatie als specifiek onder oudere bevolkingsgroepen.

Veranderingen in levensstijl en dieet

Een belangrijke factor die bijdraagt aan de toename van maagzuur is de verandering in levensstijl en dieet. Mensen consumeren tegenwoordig meer bewerkte voedingsmiddelen, fastfood, en suikerrijke dranken. Deze voedingsmiddelen kunnen de onderste slokdarmsfincter verslappen, wat de terugvloeiing van maagzuur in de slokdarm bevordert. Daarnaast hebben mensen de neiging om grotere porties te eten en vaker te snacken, wat de druk op de maag verhoogt en ook bijdraagt aan reflux.

Toename van obesitas

Obesitas is een andere cruciale factor. De incidentie van obesitas is wereldwijd gestegen en dit is direct gerelateerd aan een toename van maagzuur. Overtollig lichaamsgewicht verhoogt de intra-abdominale druk, wat de kans op het terugvloeien van maagzuur in de slokdarm vergroot. Dit verklaart deels waarom maagzuur vaker voorkomt dan vroeger.

Medicatiegebruik

Het gebruik van bepaalde medicijnen is ook toegenomen. Medicijnen zoals NSAID's (niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen), calciumantagonisten, en bepaalde antidepressiva kunnen bijdragen aan de ontspanning van de onderste slokdarmsfincter en dus aan maagzuur. De vergrijzing van de bevolking betekent ook dat meer mensen medicijnen gebruiken die als bijwerking reflux kunnen veroorzaken.

De kansen op maagzuur bij huidige rokers zijn 23% hoger dan bij niet-rokers. Bovendien verhoogt alcoholconsumptie de kans op GERD significant. 
(BMC Gastroenterology) (BioMed Central)

Stress en psychologische factoren

Stress en psychologische factoren spelen eveneens een rol. In onze huidige samenleving is stress een veelvoorkomend probleem. Stress kan de productie van maagzuur verhogen en de gevoeligheid van de slokdarm voor zuur vergroten. Bovendien leiden stressvolle levensstijlen vaak tot ongezondere eetgewoonten, wat het probleem verder verergert.

Veroudering en maagzuur

Wat betreft de vraag of maagzuur meer voorkomt bij ouderen dan bij jongeren, is het antwoord over het algemeen ja. Naarmate mensen ouder worden, neemt de efficiëntie van de spijsverteringsfunctie af. De onderste slokdarmsfincter kan verzwakken, wat het risico op reflux vergroot. Bovendien gebruiken ouderen meer medicatie, wat bijdraagt aan een verhoogd risico op maagzuur. Studies hebben aangetoond dat de incidentie van gastro-oesofageale refluxziekte (GERD) hoger is bij oudere volwassenen in vergelijking met jongere bevolkingsgroepen.

Conclusie

De toename van maagzuur in de afgelopen decennia kan grotendeels worden toegeschreven aan veranderingen in dieet, levensstijl, de stijgende prevalentie van obesitas, toegenomen medicijngebruik en verhoogde stressniveaus. Daarnaast hebben oudere volwassenen een hoger risico op maagzuur door fysiologische veranderingen en een hoger medicijngebruik. Om deze trend tegen te gaan, zijn er aanpassingen in levensstijl nodig, evenals een bewustwording van de effecten van voeding, gewicht en medicijngebruik op maagzuur.

Maagzuur is een veelvoorkomend probleem dat varieert van mild ongemak tot ernstige gezondheidscomplicaties. Het is belangrijk om symptomen niet te negeren en, indien nodig, medische hulp te zoeken. Met de juiste behandeling en levensstijlaanpassingen kunnen de meeste mensen effectieve verlichting vinden en ernstige complicaties voorkomen. 

Stefaan Van Laere