Het Wilde Westen heeft zijn naam niet gestolen.

De 18^de en 19^de eeuw stonden vooral in het teken van de Industriële Revolutie waarin fabrieken meer en meer de bovenhand haalden. Meer en meer kwamen machines in beeld die het handmatig werk overnamen. Mensen gingen massaal aan het werk in deze fabrieken en het leven veranderde in het bestaan zoals we dat nu al twee eeuwen lang kennen.

Eén streek leek die verandering echter niet te willen doormaken. Het is de regio in het westen van de VS die wij nu vandaag kennen als het Wilde Westen, zeg maar het land van cowboys en Indianen. Hier bleven ruwe bolsters en vuurgevechten baas en kreeg de beschaving moeilijk grip op het leven. Zij die van een avontuurlijk bestaan hielden, kwamen dan ook massaal in deze streek uit.

Maar ondanks het feit dat in het Wilde Westen de meeste mensen rechttoe rechtaan waren, vinden we ook in die regio enkele geheimzinnige gebeurtenissen terug die vandaag de dag nog steeds vragen oproepen. Wij nemen er dan ook graag enkele raadsels onder de loep.

Butch Cassidy & The Sundance Kid

Twee van de meest beruchte mannen uit het Wilde Westen waren ongetwijfeld Butch Cassidy en The Sundance Kid. Deze heren waren notoire overvallers en stalen geld uit onder meer banken en treinen die ze met veel kabaal overvielen. Zij maakten daarbij deel uit van een bende die bekend stond als de Wild Bunch waarvan Cassidy, geboren als Robert Leroy Parker, de leiding had. Parker veranderde van naam om een aantal redenen: hij werkte als jonge kerel bij een slager en kreeg daardoor al snel de bijnaam ‘Butch’ van het Engelse woord voor slager. Cassidy was zijn eerbetoon aan een oude mentor die Mike Cassidy heette en die hem destijds onder zijn vleugels nam. Mike Cassidy was een man die op de zuivelboerderij werkte waar Parker als tiener ging werken en was daarvoor een paardendief geweest. De twee werden er goede vrienden.

Ondanks zijn bedoelingen om zich goed te gedragen, raakte Butch Cassidy al snel op het foute pad. Zijn eerste aanvaring met de wet betrof een inbraak in 1880. Vanaf 1887 begon zijn carrière als treinovervaller samen met twee broers. Later overviel hij met deze mannen ook nog een bank en draaide hij uiteindelijk voor paardendiefstal de gevangenis in waar hij een groep criminelen leerde kennen met wie hij de Wild Bunch zou oprichten. Onder hen een man genaamd Harry Lonabaugh die de bijnaam The Sundance Kid meekreeg omdat zijn eerste diefstal plaatsvond op een ranch in een dorp dat de naam Sundance droeg.

Samen met zijn pas gevormde bende sloeg Butch Cassidy al vrij snel enkele keren toe waaronder de overval op een geldtransport van een mijnstad. De meest beruchte overval van de bende vond echter plaats op 2 juni 1899 toen ze een trein overvielen en als gevolg daarvan in een stevig vuurgevecht terechtkwamen waarbij een sheriff werd gedood. Dit was het signaal voor de overheid om in te grijpen en de Wild Bunch voor altijd een halt toe te roepen. Daarvoor deed men een beroep op de meest beruchte opsporingsbrigade uit die tijd: de Pinkerton Detectives.  

Vlucht naar Zuid-Amerika

Met de Pinkerton Detectives op de hielen, valt de groep uit mekaar. Deze detectives waren namelijk taaie kerels die er niet voor terugdeinsden om stakers bruut uit mekaar te slaan en criminelen neer te schieten zoals dat het geval was met de Daltonbende.

Een deel van de bende vluchtte naar Fort Worth in Texas waar de beroemde foto werd genomen die de Pinkerton Detectives in handen kregen en die ze gebruikten voor hun affiches waarop ze duidelijk maakten dat deze mannen werden gezocht. Na Texas gingen Cassidy en de anderen richting Montana waar ze nog een trein overvielen en 60.000 dollar buitmaakten, maar wel ten koste van één van hen. Hierop splitsten Cassidy, Lonabaugh en het vrouwelijke bendelid Ethel Place zich af en vluchtten ze naar New York vanwaar ze met een Britse stoomboot richting de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires reisden. Hier vestigde het trio zich op een ranch.

Op 14 februari 1905 werd een Argentijnse bank overvallen door twee Engelssprekende overvallers waarvan werd gedacht dat het Cassidy en Lonabaugh waren. Hun buit bedroeg een bedrag dat vandaag maar liefst 100.000 dollar waard is. Op 1 mei van datzelfde jaar verkochten de drie hun ranch omdat ze wisten dat de autoriteiten hen op het spoor waren dankzij een tip van een bevriende sheriff. Die had gehoord dat de Pinkerton Detectives al een tijdlang op de hoogte waren van de nieuwe schuilplaats van het trio, maar daar niet konden binnenvallen vanwege het langdurige regenseizoen.     

Einde?

Het drietal vluchtte van Buenos Aires naar Bariloche via een ander stoomschip. Na een kort verblijf daar keerden ze terug naar de hoofdstad waar ze de Nationale Bank overvielen. Daarna vluchtten ze naar Chili, maar Ethel Place had genoeg van al dat over en weer gereis en trok terug naar de VS waar ze zich in San Francisco vestigde. De beide heren gingen verder richting Bolivia waar ze een job bij een mijnbedrijf aannamen en onder meer de taak kregen om de betalingen aan het personeel in de gaten te houden. Na een tijdje wilden ze hun leven als rancher terug oppikken en trokken ze richting de Boliviaanse grootstad Santa Cruz van waaruit Cassidy een brief schreef naar zijn vrienden met de mededeling dat hij eindelijk had gevonden waar hij 20 jaar naar had gezocht.

Langer dan een jaar heeft hij echter niet genoten van zijn droom, want op 3 november 1908 werd een koerier van een zilvermijn overvallen door twee Amerikanen die daarna naar San Vicente vluchtten. Drie dagen later werd hun huis omsingeld door de plaatselijke burgemeester, diens korps en twee soldaten. Er vond een vuurgevecht plaats en later hoorde men twee schoten in huis. De volgende morgen gingen de agenten naar binnen en vonden de lichamen van de twee mannen. Beiden hadden een schotwond in het hoofd. Ze werden snel begraven niet ver van het huis vandaan waar ook nog een Duitse mijnwerker zijn laatste rustplaats had.

Ging het hier om Butch Cassidy en The Sundance Kid? Velen geloven van wel, maar feit is dat dit graf nooit werd teruggevonden. Zodoende heeft men ook nooit DNA kunnen nemen om na te gaan of het werkelijk om de twee gezochte criminelen ging. In de loop der tijd doken er hier en daar wat geruchten op dat de mannen niet waren gesneuveld die bewuste dag. Zo beweerde Lola Parker, de zus van Butch Cassidy, dat haar broer nog geregeld contact had met bekenden na 1908. Ze schreef die ontmoetingen neer in haar biografie en was zo gedetailleerd dat sommigen geneigd waren haar te geloven. Een geoloog zei dat hij in de jaren 1930 van vrienden had gehoord dat Cassidy naar Parijs was gevlucht om daar plastische chirurgie te ondergaan. Experts denken echter dat dit alles niet het geval was omdat Cassidy nooit nog contact heeft gezocht met zijn vader Maximilian wat hij normaal gezien altijd zou gedaan hebben. In ieder geval stopte elke vorm van correspondentie met het tweetal na het schietincident in San Vicente. Of het legendarische duo daar echt zijn einde vond of toch nog verder leefde zal vooralsnog een groot vraagteken blijven.

Slag bij Little Bighorn

 Vanaf de ontdekking van Amerika in 1492 waren Europeanen slechts op één ding uit: verovering van het Nieuwe Land en de onderdrukking van de daar reeds eeuwen wonende inheemse volkeren. Dat ging uiteraard niet zonder slag of stoot, want de Indianen verzetten zich vanzelfsprekend hevig tegen de inname van hun land. In het huidige Latijns-Amerika gingen de grote stammen als de Inca’s en de Azteken al snel voor de bijl mede door nieuwe ziektes, stammenoorlogen en de erg brutale werkwijze van de Spaanse veroveraars. In Noord-Amerika bleef het verzet nog eeuwen duren en hielden de stammen goed stand.

Na de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog en de Burgeroorlog werd door de Amerikanen echter vol de focus op de indiaanse stammen gelegd. Zij zaten de vooruitgang in de weg, want natuur moest plaatsmaken voor steden en de prairie diende niet langer om op te jagen maar om spoorwegen op aan te leggen. De Indianen pikten het niet dat er dwars door hun land vreemdelingen zomaar zaken kwamen opeisen en dat bizons voor treinen moesten wijken. De Amerikanen planden overleg met de Indianen en bouwden daarvoor handelsposten en militaire forten die ook nog eens konden dienen ter bescherming, maar de inheemse bevolking wilde van geen vernieuwing weten. In hun ogen werd de grond van hun voorouders geschonden en dat kon enkel worden goed gemaakt met het feit dat de blanken zich terugtrokken en het land teruggaven. Er ontstond een impasse en voor de Indianen was het duidelijk: dit betekent oorlog. 

Sluwe vos vs. Rijzende ster

De inmenging van blanken op hun grond stak als een doorn in het oog van de Indianenstammen, maar dan moest het dieptepunt nog komen. Naast westerse dorpen, bizonjagers en spoorwegen was er nog een groep die de inheemse bevolking flink op de zenuwen werkte: goudzoekers. En op een gegeven moment ontdekten die het kostbare edelmetaal in de Zwarte Bergen, een voor de Indianen heilige plek. Voor de Sioux en Lakota, twee stammen uit de zogenaamde Grote Vlakte, was het nu wel genoeg. De schending van deze heilige bergen deed hen de strijdbijl opgraven en leidde tot de in Amerika bekende Grote Siouxoorlog.

Om deze oorlog tot een goed einde te brengen, rekende de Amerikaanse overheid op een aantal ervaren pionnen waaronder luitenant-kolonel George Armstrong Custer. Die had zich reeds bewezen tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog en werd aanzien als de rijzende ster onder de hoge officieren. Custer nam deze opdracht met overtuiging aan, mede omdat hij één van de mannen was die mee naar goud zocht in de Zwarte Bergen. Maar Custer kreeg waardige tegenstanders, want bij de Sioux en Lakota had een legendarische krijger en opperhoofd de leiding: Crazy Horse. Die zou zijn troepen op het slagveld leiden en werd op de achtergrond bijgestaan door een al even mythische figuur, met name de medicijnman genaamd Sitting Bull. Die zou de stammen via visioenen uit zijn dromen mee gidsen op het slagveld.

Na enkele veldslagen waarbij Amerikaanse soldaten Indianendorpen binnenvielen en uitmoordden, kwam op 25 en 26 juni de legendarische veldslag die later bekend werd als de Slag bij Little Bighorn ofwel ‘Het laatste verweer van Custer’. Een deel van de troepen van Custer had zich afgesplitst en trok richting een volgend Indiaans dorp. De mannen onder leiding van majoor Reno waadden door een brede rivier waar ze werden aangevallen door grote getalen Sioux en Lakota krijgers. De sluwe vos die hij was had Sitting Bull dergelijk scenario voorspeld en dus hadden de Indianen zich hierop voorbereid. Met hun geweren konden de soldaten zich nog verweren, maar de overmacht was te groot. Reno beval zijn mannen om zich schuil te houden, maar daardoor verminderden hun kansen om raak te schieten. Ondanks de hulp van een ander bataljon moesten Reno en de zijnen steeds verder terugtrekken om uiteindelijk ten onder te gaan. 

Ondertussen lag ook Custer met zijn bataljon zwaar onder vuur. Op hulp van Reno hoefde hij niet te rekenen. Hoewel ze zwaarder gewapend waren, hadden de soldaten geen schijn van kans en Custer beval hen naar de top van de dichtstbijzijnde heuvel te gaan. Daar zou volgens de overlevering nog een ultieme poging geweest zijn van Custer en de zijnen om weg te geraken, maar tevergeefs. Lakota legendes zeggen dat Crazy Horse zelf de allesbeslissende aanval leidde en Custer met zijn soldaten over de kling joeg.

Vuurgevecht bij de O.K. Corral

Als je aan Amerikanen vraagt om één gebeurtenis te koppelen aan het Wilde Westen, zullen de meesten waarschijnlijk het vuurgevecht bij de O.K. Corral noemen. Maar als je diezelfde Amerikanen vraagt hoe dit gevecht nu precies verliep, zullen de antwoorden erg verschillen. Hier werden mannen legendes en sneuvelden slechteriken, meer weten de meeste mensen niet. Maar hoe zat de vork nu precies aan de steel? Wat was de aanleiding en hoe liep het eigenlijk werkelijk af?

De plek waar het zich afspeelde was het typisch westernstadje Tombstone in Arizona. De dag was 26 oktober 1881, een voor die plek ongewoon regenachtige najaarsdag. Tombstone was in die tijd erg populair voor allerlei mensen. Wellicht speelde de zilvermijn hierin een grote rol, want die trok veel fortuinzoekers aan. Maar ook voor hun vertier of om uit te rusten kwamen er personen van allerlei allooi aan in de stad. Ruige kerels kwamen er hun geluk beproeven en dat tot groot ongenoegen van de lokale bevolking.

Men wilde een sterke persoonlijkheid om de orde te handhaven en die kwam er in de gedaante van Wyatt Earp. Die stamde af van een boerenfamilie en was met zijn broers via omzwervingen in Arizona terecht gekomen. Volgens de overlevering was Earp altijd al iemand geweest die aan de kant van de wet stond. Eerst was hij agent, daarna plaatsvervangend marshal. Toen hij samen met zijn broers Morgan en Virgil in Tombstone arriveerde, kwam hen de oproep van de bevolking al snel ter ore. Het was uiteindelijk Virgil die er marshal werd, maar hij werd steevast geflankeerd door zijn broers. Na verloop van tijd had ook een goede vriend van de broers, tandarts en revolverheld John Henry ‘Doc’ Holliday zich bij hen gevoegd. 

Deze vier heren wisten wat hen te doen stond: met ijzeren hand de orde handhaven en gespuis in het gareel houden al dan niet door keihard op te treden. Een groot deel van degenen die de wet met de voeten traden bestond in dat deel van de VS voornamelijk uit cowboys. Hier betekende cowboy echter niet iemand die vee drijft, maar iemand die vee steelt. Omdat Tombstone niet zo ver van de Mexicaanse grens lag, staken destijds heel wat veedieven de grens over om Mexicaanse boeren van hun vee te beroven. De dieren werden op Amerikaanse weides gezet tot ze vet genoeg waren om te slachten waarna dit vlees voor woekerprijzen werd verkocht aan lokale slagers en eetgelegenheden. Iedereen wist wel waar dit vlees vandaan kwam, maar niemand stelde zich er vragen bij. Men was al blij genoeg aan vers vlees te geraken.      

Uiteraard kon dit zo niet blijven doorgaan. De Mexicaanse boeren hadden er genoeg van en besloten hun vee dag en nacht te beschermen en iedere indringer met een geweer in de hand weg te jagen. En dus besloten de cowboys om Amerikaanse boeren te beroven wat al vrij snel op verzet stuitte. Zodoende begonnen de criminelen ook andere zaken te doen zoals het beroven van argeloze reizigers en postkoetsen die nogal vaak geldkoffers of goudkisten vervoerden.

Verloop

Het beroven van een postkoets was volgens de overlevering de aanleiding voor het legendarische vuurgevecht. De beroving vond op 15 maart 1881 plaats en Wyatt Earp was ervan overtuigd dat een bepaalde groep cowboys erachter zat. Dat waren twee paar broers, Clanton en McLaury, met nog een vijfde man erbij. Op 26 oktober van dat jaar was deze groep in Tombstone en zag Earp zijn kans schoon om deze heerschappen te confronteren. Toen bleek dat de cowboys zich achter de O.K. Corral bevonden, gingen de gebroeders Earp en Doc Holliday naar daar. 

Wanneer beide groepen mekaar spotten, stijgt meteen de spanning. De cowboys zijn wel in het voordeel, want zij hebben één man meer. Maar dat verandert wanneer de ordehandhavers met vastberaden blik zich op een paar meter van hen bevinden. Twee boeven gaan er al snel vandoor en laten hun drie makkers aan hun lot over. Beide groepen staan op een handvol meters van mekaar als de hel losbreekt. Gedurende dertig seconden wordt er op elkaar geschoten. Daarna wordt het akelig stil en is de uitkomst snel duidelijk: de drie cowboys liggen geveld neer en de vier wetsdienaars staan nog overeind. Een paar schampschoten en een schot in de schouder, meer houden zij niet over aan het vuurgevecht.

Hoe was deze uitkomst mogelijk? Historici hebben er zich jarenlang het hoofd over gebroken, maar nu denken experts te weten hoe het kon. De gebroeders Earp stonden namelijk redelijk schuin met hun schietarm naar voren gericht. Zo beperkten ze de oppervlakte dat ze geraakt konden worden. Dit kon worden afgeleid uit de schotwonde van één van de broers die in de schouder was geraakt op een manier die alleen vanuit die houding kon gebeurd zijn. Doc Holliday van zijn kant was gewapend met een geweer dat zelfs de grootste amateur kan hanteren. Dit geweer vuurt een lading hagel af die zowat altijd raak schiet en grote wonden veroorzaakt. Zo kon hij zijn directe tegenstander, wiens geweer haperde, vrijwel meteen neerschieten.

Kwatongen beweerden al vrij snel dat Wyatt Earp en zijn mannen geen gewone wetsdienaars, maar ook bandieten waren die in dit legendarische vuurgevecht een rivaliserende bende afmaakten. Hiervoor is echter geen enkel bewijs voorhanden. Of dit ook werkelijk het geval was, zal wellicht een geheim blijven.

‘Mysteries wereldwijd’, een bundeling van mysteries die Carl Bries voor de nieuwsbrief van Seniorennet schreef, is hier als e-boek verkrijgbaar.