Naast bananen, mango's en lychees zijn er nog heel wat andere exotische en minder bekende vruchten. Carl Bries neemt ons mee op ontdekkingstocht.
De feiten
Sinds een eeuw zijn tropische vruchten een bekende lekkernij in onze contreien. Waar ze eerst nog een luxeproduct voor de rijke bevolking waren, zijn ze sinds pakweg de tweede helft van vorige eeuw ook voor de hardwerkende mens een betaalbaar goedje.
Vruchten als ananas, mango en lychee zijn geen onbekenden meer voor ons. Maar wie naar tropische regio’s als Azië, Afrika en Zuid-Amerika reist, ziet daar nog andere fruitsoorten te koop liggen die we hier praktisch nog niet vinden. Laat ons er hier een aantal op een rijtje zetten.
Loquat of Japanse wolmispel
Een in zuiderse landen zeer populaire vrucht is de loquat. Deze vrucht uit de rozenfamilie wordt ook wel eens Japanse wolmispel of Maltese pruim genoemd. De plant komt uit de rozenfamilie en zijn oranje eivormige vruchten doen enigszins denken aan een zoetzure abrikoos.
Deze lekkernij is erg populair in tropische en subtropische streken en wordt daar uit de hand gegeten of verwerkt in fruitsalades, vruchtensappen, compote, ijs en jam. Hier in het zuiden van Europa en ook in Noord-Afrika kan je de vrucht ook vinden, maar daar wordt ze foutief mispel genoemd. Dat is wel een verwant, maar dus niet hetzelfde.
Van nature komt de plant voor in het zuidoosten van China en Japan waar hij al meer dan 1000 jaar gekweekt wordt als fruitboom. Hij kan ook hier in België in een gematigd zeeklimaat overleven, maar zijn geopende bloemen zijn wel vorstgevoelig.
Doerian
De doerian is een 20 tot 50 m hoge groenblijvende boom die eivormige vruchten draagt. Die worden 15 tot 30 cm lang en kunnen tot 8 kg zwaar wegen. De schil is dik en heeft stekels. De vrucht bestaat uit vijf vruchtkamers met daarin een tot 6 cm grote zaad. Die zijn omgeven door een dikke eetbare zaadmantel. Die wordt omschreven als zoet en ietwat puddingachtig. Maar wat vooral opvalt aan deze vrucht is zijn penetrante geur. Vandaar ook zijn bijnaam: de stinkvrucht. De reden hiervoor is de vorming van waterstofsulfide. Dat kennen we van bij rotte eieren. Chef patissier Roger Van Damme is er net zoals vele westerlingen niet gek van. Dat geldt niet voor de inwoners van Azië. Zowel mens als dier zijn echt dol op de vrucht.
De doerian behoort overigens tot de kaasjeskruidfamilie. Hij wordt bestoven door een bepaald soort vleermuis en heeft hiervoor zelfs zijn bloemen aangepast. Nog dit: wie in de toekomst besluit om naar Zuidoost-Azië te reizen om daar de doerian eens te proeven, weet dan dat sommige grote hotels net als bus- en luchtvaartmaatschappijen het verbieden de vrucht mee te nemen omwille van de penetrante geur.
Nangka of Jackfruit
De nangka of jackfruit is een 30 meter hoge boom afkomstig uit de moerbeifamilie. Hij is inheems in de jungles van onder meer Indonesië, Maleisië, India en Vietnam. Wanneer de vruchten aan de boom bengelen, kan je ze niet missen. Ze wegen namelijk tot 55 kg. Qua uiterlijk zijn ze peervormig en meten tussen de 30 en 100 cm in lengte en zijn tot 50 cm breed. Met zulke afmetingen kan het niet anders, dan dat de nangka de grootste boomvruchten ter wereld heeft.
Het vruchtvlees is gelig van kleur en zoet van smaak. Ook de zaden worden wel eens als snack gegeten. Mensen gebruiken de nangka in allerlei gerechten: van hartige curries tot zoete pudding en ijs. Hier in onze streken vind je nangka enkel in Aziatische winkels en supermarkten. De vrucht zelf zal je niet vinden, maar wel de variant in blik.
Nog dit: onderzoekers noemen nangka het gewas van de toekomst omdat die volgens hen een goed alternatief kan bieden voor gewassen zoals mais, granen en tarwe die in onze contreien belangrijke voedingsbronnen zijn. Die kunnen in de toekomst echter bedreigd worden door klimaatverandering. Hier kan de nangka een oplossing voor bieden. De plant kan goed tegen de hitte en de robuuste schil is bestendig tegen ziektes en ongedierte. Daarbij bevat hij buiten heel wat vitamines ook andere belangrijke stoffen zoals kalium, calcium en ijzer. Komt erbij dat de vrucht vrij is van o.a. gluten, cholesterol en verzadigde vetten. Er zijn nog wel vragen omtrent de duurzaamheid van nangka. Uiteindelijk moet hij vele kilometers reizen. Een ander nadeel is dat slechts een klein deel van de vrucht eetbaar is, met name 30%. Dat betekent zo’n 70% verspilling.
Manggistan of Mangosteen
De manggistan is een groenblijvende boom die langzaam groeit en tot 25 m hoog kan worden. De boom draagt vruchten van 3 tot 8 cm diameter met een dikke, stevige schil en daaronder 4 tot 8 erg sappige zaadmantels. De smaak ervan is zoetzuur, maar de vrucht is wel slechts kort houdbaar.
Naast het feit dat het een erg lekkere vrucht is, wordt ze ook wel eens gebruikt voor wie een tekort heeft aan vitamines. Mangosteen heeft naar het schijnt namelijk evenveel vitamines in zich als een volledige kist sinaasappels. De smaak wordt omschreven als een mix tussen lychee, druif en appel. Anderen zeggen dan weer dat het iets is tussen aardbei en perzik. De schil en schors wordt dan weer gebruikt voor het looien van leer of zelfs als medicijn wegens het feit dat zij tanninerijk zijn.
Manggistan wordt ook wel de ‘koningin der vruchten’ genoemd omwille van de lekkere smaak. En nog een leuk weetje: in Indonesië brengt een manggistan met vier partjes geluk, net als een klavertje vier bij ons.
