Thieu Vanhees heeft het vandaag over gelukkig zijn.
Hij zette me compleet schaakmat, toen hij me met een brede ontwapende glimlach zijn hand reikte vanuit zijn zitje in zijn scootmobiel.
Ik kende hem al jaren als een sociale en joviale karaktermens met een brede interesse voor cultuur en een positieve kijk op het leven. Een tijdje geleden trof het noodlot hem in een verkeersongeval. Zwaargewond werd hij uit zijn verhakkeld voertuig getild en naar het ziekenhuis gevoerd. Hij kreeg een pijnlijke diagnose te horen, maar zijn optimisme bleef onaangetast. Hij bleef geluk uitstralen. Ik vroeg me af of hoe hij nu aan zijn levensgeluk bouwde. En of zijn levensgeluk het mijne oversteeg. Of niet ieders geluk verschilde? En op welke wijze de mensen hun geluk nastreven.
Het is duidelijk dat er geen eenvormig recept bestaat voor gelukkig zijn. Onze persoonlijkheid en karakter hebben een aardige vinger in de gelukspap. Sommigen zijn zo beïnvloedbaar door negatieve feiten, dat ze niet anders doen dan erover klagen. Intussen vergeten ze aan hun eigen geluk te werken.
Er zijn momenten, soms ganse dagen, waarop euforie je de illusie kan bezorgen dat je echt intens geluk beleeft. Maar gelijk weet je uit ervaring dat morgen je gelukservaring weer verdwenen kan zijn.
We vullen onze dagen zo goed mogelijk in. We trachten onze sociale rol naar behoren te vervullen. Soms met vallen en opstaan. Maar we bepalen het spel niet altijd zelf. Soms botsen we op brute pech. Of anderen knopen te hoge verwachtingen aan onze rol, waardoor stress of burn out aan je begint te knagen. Allemaal factoren die een grote impact hebben op ons bescheiden “gelukkig zijn”.
Geluk is een abstract begrip dat niet altijd dezelfde lading dekt. Voor de ene betekent het wat anders dan voor de andere. Is geluk iets dat ons kan overkomen of moeten we er bewust naar streven om het onder controle te krijgen? En hoe doe je dat dan? Bestaat er zoiets als een “handleiding voor het gelukkig zijn”?
Rare vragen voorwaar, waar jij of ik niet eens bij stilstonden. Fatsoenlijk leven was de boodschap volgens de normen van onze opvoeders. En dat probeerden we dan ook te doen, met de onvermijdelijke illusies, dromen, verwachtingen. Al snel stelden we vast dat niet iedereen hierin slaagde. Tal van omstandigheden schoven struikelblokken voor onze voeten , die de zwaksten onder ons niet konden overbruggen.
De Amerikaanse psycholoog Martin Seligman stelt dat er drie aspecten moeten vervuld zijn om je echt gelukkig te voelen, nl.
- Vele plezierige momenten mindful beleven
- Je kwaliteiten durven uitspelen
- Een hoger doel dienen en zelf de betekenis ervan ervaren.
De volksmond situeert het ongeluk in een klein hoekje. Soms is dat ook zo. Maar moeten we dan het geluk niet in een grote hoek gaan zoeken? En wat winnen we met het zoethoudertje “wat als dat niet gebeurd zou zijn”? Zou ik dan wel beloond zijn door het geluk?
Een vriend van me zoekt nogal gemakkelijk troost in de “wat- als-vraag”. Alsof het lot hem bestendig over het hoofd ziet.
Een buurman staat bekend als de gelukkige bezitter van een Ferrari, een Porsche, en een Maserati. Maar ook bij hem is het niet al goud wat blinkt. Zijn gezondheid bezorgt hem ernstige hoofdbrekens. Geld en goed zijn dus niet altijd een betrouwbare graadmeter voor gelukkig zijn.
Natuurlijk vormt een goede gezondheid voor de mens een absolute ” sine qua non” voor het levensgeluk. Maar we vinden dat meestal vanzelfsprekend.
Anderen stellen een goed huwelijk voorop, met gezonde kinderen, een prettige job, een vlotte carrière, een mooie comfortabele woning. Hieruit blijkt dat het materiële nog altijd van groot belang is voor een gelukkig leven.
Slechts weinigen zetten een hoger doel op hun voorplan. Misschien is dat voor hen een te vage abstractie en kiezen ze liever voor iets concreets. Is onze keuzevrijheid dan ook niet een “geluksbepalende factor” in het leven?
Hoe meer vereisten we durven stellen aan het levensgeluk, hoe meer obstakels we moeten overwinnen.
Nog anderen sloven zich een groot deel van hun leven uit om een flinke spaarboek op te bouwen, om nadien dan te kunnen genieten van een gelukkig leven, liefst met een flat aan het strand of elders. Hun plan valt meestal in duigen als de gezondheid begint tegen te stribbelen en ze niet meer naar believen van hun verworven geluk kunnen genieten.
Een bijbeltekst waarschuwt ons met duidelijke bewoordingen:
- Verzamel geen schatten op aarde, waar mot of houtworm ze aantasten en waar dieven inbreken om ze te stelen. Maar verzamel schatten in de hemel, waar noch mot noch houworm ze kunnen aantasten, en waar geen dieven ze kunnen stelen. Want waar je schat is daar zal ook je hart zijn.” (Mattheus 6, 19-34)
Ooit verdwijnt onze menselijke bezorgdheid over gelukkig leven. Dan worden we geconfronteerd met het nakend afscheid. Dan mogen we de balans opmaken. Zoals die collega van me.
Hij vertrouwde me op zijn sterfbed toe : “ Spijtig dat mijn dagen geteld zijn. Maar ik ben tevreden. Ik mocht tachtig jaar worden. Ik heb een heel mooi leven gehad en ga in vrede”. Een troostvolle boodschap voor hem en voor mij.
Zullen we dan de lat voor het levensgeluk maar niet te hoog leggen, en het geluk proberen te vinden in de kleine dingen van elke dag?
Als zwakke schepselen zullen we toch nooit een perfect gelukkig leven kunnen leiden.
Misschien is het streven naar geluk wel de grootste uitdaging om het geluk te bereiken. Voor mij is dat alvast een troefkaart.
