Wist je dat je zonder geld komt te zitten als je partner overlijdt?

Probleem na probleem

Het is al erg genoeg als je partner komt te overlijden. Of dit nu door een ziekte of ongeval is, of het een lange lijdensweg is of plots, het is een drama. Alsof het nog niet erg genoeg is dat de overheid belastingen gaat heffen op de erfenis van de overleden partner, gaat de bank ook alle rekeningen blokkeren. Om de erfgenamen te beschermen, worden de rekeningen van de overleden partner en de gemeenschappelijke rekeningen geblokkeerd. Totaal onlogisch is dat ook jouw persoonlijke rekeningen allemaal geblokkeerd worden, terwijl ze helemaal geen deel uitmaken van de erfenis. Je wordt plots zonder geld gezet.

Kan maanden duren

Hoe snel het dossier afgehandeld wordt en de rekening weer vrijgegeven worden, hangt af van de gerichte handelswijze van de erfgenamen, van hun kennis van zaken, van hun relatie tot de bank, van de complexiteit van het dossier, van eventuele ruzies tussen erfgenamen …

Op voorwaarde dat het attest van erfopvolging aan de bank is afgeleverd en de bank een akkoord heeft van alle erfgenamen (of van de notaris die gemachtigd is door de erfgenamen om de nalatenschap af te handelen) is het mogelijk dat een geblokkeerde rekening al binnen een maand vrijgegeven wordt. In de praktijk zal het soms toch enkele maanden duren vooraleer alle formaliteiten zijn vervuld. Als er erfgenamen zijn die buiten de Europese Economische Ruimte wonen, zal het zeker wel langer duren, want dan moet de financiële instelling het bewijs hebben dat de erfbelasting al is betaald. Wil je hier meer over lezen? Op deze pagina van de Belgische overheid vind je meer informatie over de deblokkering van rekeningen na een overlijden.

Het is dus mogelijk dat de hele zaak na enkele dagen al opgehelderd is, maar het zou ook kunnen dat dat vele maanden tot zelfs meer dan een jaar duurt. Zo'n worstcasescenario komt jammer genoeg meer voor dan je zou denken, en het is zeker nuttig je hierop voor te bereiden.

Helemaal geen geld meer?

Je bankkaarten, kredietkaarten en andere worden onmiddellijk geblokkeerd. Ook alle domiciliëringen en automatische opdrachten die je hebt (gas, water, internet …) worden NIET meer uitgevoerd. Je krijgt van de overheid wel recht tot maximum 5000 euro op een geblokkeerde rekening, op voorwaarde uiteraard dat je dat geld hebt. Je krijgt echter geen euro meer, zelfs al blijft het dus lang aanslepen. Er zijn een aantal wettelijke facturen die je mag betalen met je geblokkeerde rekeningen, zoals de medische kosten van je partner voor het overlijden (let op, niet jouw medische kosten!), de begrafenis of je hypotheek. Wat als je meer geld nodig hebt?

Dikke pech! Je moet dan aankloppen bij vrienden, familie, kinderen … Eventuele nalatigheidskosten die ontstaan door je facturen niet te betalen, krijg je ook voorgeschoteld. Bedrijven, politie, deurwaarders of gerecht hoeven geen rekening te houden met de toestand van je geblokkeerde rekeningen.

Tip als voorbereiding

De enige en beste tip is om je hierop voor te bereiden, en dat doe je door cash geld af te halen en thuis te bewaren. Cash geld wordt namelijk bij een overlijden niet geblokkeerd, sterker nog, de fiscus weet er normaal gezien niets van. Bovenop het voordeel dat er geen successierechten op betaald moeten worden, is het grootste plusplunt dat je dat cash geld kan blijven gebruiken totdat je rekeningen terug vrijgegeven worden.

Tóch geen rente!

Cash geld afhalen is ook in de huidige tijd niet eens kostelijk. De rente staat op ongeveer 0% en dus kan je het geld zonder verlies van interesten thuis bewaren. Er zijn dan ook maar weinig redenen om geen stapeltje geld thuis te bewaren voor noodgevallen. Hoewel we afraden om àl je geld af te halen, kwestie van geen ‘bankrun’ te veroorzaken, kan het toch nuttig zijn als iedereen met een partner, jong of oud, een noodvoorziening thuis heeft liggen.

Waarom ook nuttig?

We staan er misschien niet bij stil, maar cash geld heeft nog een aantal voordelen. Wat als er toch een bank failliet gaat? We zijn beschermd tot 100.000 euro per persoon door de overheid, maar hoe lang gaat dàt duren voor je het geld hebt? Wat doe je dan ondertussen? Of wat bij een grote elektrische stroompanne (overstroming, aardbeving, faling elektriciteitsnet …) die mogelijk dagen duurt, waarbij kaarten nutteloos worden? Opnieuw: het is niet nuttig of veilig een fortuin aan geld thuis te leggen, maar het kan geen kwaad je te voorzien op noodgevallen.

Doe het veilig

Het beste bewaar je geld thuis in een kluis. Die hoeft niet duur of groot te zijn, een kluisje zoals je vaak ziet in een hotelkamer is al genoeg om een toevallige dief tegen te houden. Het vraagt namelijk te veel tijd en werk om zo’n kluis open te krijgen voor een onvoorbereide dief, waardoor hij ze overslaat.

We raden een kluis aan die je kan vastzetten met een of twee bouten. Zet ze ergens uit het zicht, zoals in een kledingkast of een technische ruimte. Ideaal op de grond of heel hoog, twee plaatsen waar een dief moeilijk bij kan, waardoor hij de kluis dus niet snel eventjes kan uitbreken. Een kluis van €50 tot €200 is al genoeg. Via de SeniorenNet webshop hebben we een aantal kluizen ter beschikking die gratis naar je thuis verzonden worden, zodat je niet moet sleuren met die zware spullen. 

GEEN kluis bij de bank!

Wie denkt een kluis bij de bank te kunnen gebruiken, is eraan voor de moeite. Bij een overlijden worden die namelijk ook verzegeld. Hier geld of andere kostbaarheden in bewaren heeft dus geen nut om de periode te kunnen overbruggen. Denk er ook aan dat bij een eventueel faillissement van een bank de kluizen ook een geruime tijd geblokkeerd kunnen zijn voordat ze weer vrijgegeven worden.  

Liever geen kluis?

Heb je liever geen kluis in huis? Overweeg dan toch om een brandwerende koffer aan te schaffen. Deze koffers houden de temperatuur laag als er een brand zou uitbreken. Hoewel ze geen dieven tegenhouden, zorgen ze ervoor dat je papieren geld niet in rook opgaat. De koffer kan je gewoon in een kast, op zolder of in een technische ruimte uit het zicht bewaren. Als extra bonus kan je in deze koffer ook foto’s en andere belangrijke documenten bewaren zodat ze niet verloren kunnen gaan.

Wat met vals geld?

Als je het geld rechtstreeks van de bank gaat halen, is er geen risico. Wil je echter het geld thuis verzamelen door onopvallend een geldreserve aan te leggen door bijvoorbeeld wisselgeld steeds thuis te houden, dan is het nuttig om dat geld te checken op de echtheid. Er is heel wat vals geld in omloop en het laatste dat je wil is erachter komen dat je noodvoorraad eigenlijk uit vals geld bestaat. De veiligste manier is zoals de winkels het doen: checken met uv-licht. Een uv-lamp om de echtheid van bankbiljetten te testen heb je op batterijen of op elektrische stroom voor 12 à 28 euro. We verkopen ze via SeniorenNet ook, inclusief gratis verzending.

Beveilig je woning

Als je meer geld in huis hebt, is het ook slim om ervoor te zorgen dat je huis niet interessant is voor dieven. Wil je het budgetvriendelijk doen, dan kan dat met zogenaamde ‘dummy beveiliging’: apparatuur die er echt uitziet, maar niets doet en weinig kost en eigenlijk dient als afschrikkingsmiddel. Of investeer in echte beveiliging tegen dieven zoals camera’s of alarmsystemen; ook dat hoeft niet zoveel te kosten.

Tip als het eenmaal gebeurd is

Een eerste tip is om onmiddellijk een nieuwe rekening te openen die niet geblokkeerd wordt (enkel rekeningen die actief zijn op het moment van overlijden worden geblokkeerd). Vervolgens moet je zo snel mogelijk je toekomstige inkomsten op die rekening laten komen. Je werkgever voor je loon of de pensioendienst voor je pensioen moeten dus zo snel mogelijk verwittigd worden. Regel dat ook eventuele andere inkomsten, zoals kindergeld of andere sociale voordelen, op het nieuwe rekeningnummer gestort worden. Aangezien zulke diensten niet altijd zo snel werken, kan het zijn dat het enkele weken duurt voordat zij de verandering doorvoeren. Een storting op het originele rekeningnummer gaat niet verloren, maar wordt wel automatisch mee geblokkeerd totdat het vrijgegeven wordt.

Geniet van elk moment

Hoewel we hopen dat je nog lang en veel plezier met elkaar mag hebben, zal het probleem zich wel ooit stellen. En informeer je kinderen ook, want ook jongere mensen, vooral door ongevallen, overlijden spijtig genoeg ook dagelijks. Geniet van elk moment, maar wees toch voorbereid.