Hoe (on)gezond is cafeïne? Zin en onzin over energiedrankjes en koffie

De Hoge Gezondheidsraad (HGR) wil minder cafeïne in onze frisdrank en energiedranken. Energiedranken zoals Red Bull en Monster bevatten grote hoeveelheden cafeïne en dat zou gezondheidsrisico’s inhouden. Maar oei …, hoe zit het dan met ons kopje koffie? SenNet Magazine onderzoekt of koffie drinken wel gezond is. Je krijgt ook 10 (on)zinnige weetjes over koffie en meer zin en onzin over cafeïne.

Hoe langer de koffie trekt, hoe meer cafeïne ze bevat. Niet alleen energiedrankjes bevatten cafeïne. Wist je dat medicijnen ook cafeïne kunnen bevatten? Een koffie na een etentje doet niets aan het alcoholpromille in het bloed. Drink liever na elk glas alcohol een glas water. 'Geniet maar met mate', is ook voor koffiedrinken een gouden regel.

Minder cafeïne  Momenteel mogen de zogeheten “energiedrankjes” 320 mg cafeïne bevatten per liter. Maar dat moet volgens de Hoge Gezondheidsraad (HGR) een pak lager. De raad pleit voor een beperking tot 150 mg per liter, meer dan de helft minder dus. Maar in twee kopjes koffie zit al meer cafeïne. Teveel cafeïne schadelijk? Te hoge hoeveelheden cafeïne zijn volgens de HGR slecht voor hart- en bloedvaten en kunnen onder meer bevingen, angstgevoelens, slapeloosheid, zenuwachtigheid, hoofdpijn en zelfs kanker veroorzaken. Opgepast bij zwangerschap  Cafeïne is bovendien niet goed voor zwangere vrouwen, omdat het de kans op groeistoornissen bij de foetus verhoogt. Cafeïne geraakt door de placenta tot bij de foetus.. Vrouwen die veel koffie drinken hebben een duidelijk groter risico op een te vroeg geboren baby met een veel te laag lichaamsgewicht. Bij kinderen kan cafeïne dan weer zorgen voor meer angstgevoelens en een tragere ontwikkeling. Hoeveel cafeIne is gezond?  Over hoeveel cafeïne dagelijks verbruikt mag worden, spreekt de HGR zich niet uit. 400 mg per dag zou geen schadelijke gevolgen hebben, maar andere deskundigen leggen deze waarde evenwel vast op 210 mg, of ongeveer 2 kopjes koffie…  Zoveel studies, zoveel meningen Er zijn zoveel studies over koffie. Wetenschappers slaan elkaar om de oren met de meest uiteenlopende onderzoeksresultaten over de effecten van koffiedrinken en cafeïne. Zin en onzin dus. Hoeveel cafeïne zit er eigenlijk in koffie?  Dat kan je eigenlijk niet zomaar zeggen. Het cafeïnegehalte van de verschillende vormen van koffie (filter, espresso, oploskoffie,…) hangt namelijk af van de bereiding.  - Hoeveel cafeïne in welke bereiding? Infusie maakt de cafeïne het meest oplosbaar. Hoe langer de koffie trekt, zoals de zogenaamde Amerikaanse koffies, hoe hoger dus het cafeïnegehalte. Maar denk ook maar eens na als je een cola, een thee of chocolademelk drinkt. Handmatig gezette filterkoffie (kopje van 60 ml): 60 mg cafeïne. Automatisch gezette filterkoffie: 57 mg. Espresso: 34 mg. Instantkoffie: 26 mg. Decafeïne: 5 à 10 mg. Thee (kopje van 80 ml): 16 à 18 mg. Cacao (200 ml): 10 à 20mg. Cola (150 ml): 23 à 43 mg. Ons advies?  Gebruik gewoon je gezond verstand. Geniet van je koffietje(s) en overdrijf niet, drink met mate. ‘Trop is teveel en teveel is trop’ is een uitdrukking die ook hier van toepassing is. Overmatig gebruik (meer dan 10 koppen per dag) kan bij sommige mensen leiden tot bijvoorbeeld hartkloppingen en hartritmestoornissen, verhoogde bloeddruk of een hoger cholesterolgehalte. Bij normale consumptie is hier allemaal geen sprake van.  Er worden nadelen aan koffie toegedicht maar ook veel voordelen. Al is het vaak niet de cafeïne die voor de gezondheid bevorderende eigenschappen van koffie verantwoordelijk is, wel antioxidanten die in het 'bakje troost' aanwezig zijn.

10 keer zin en onzin over koffie

1. Presteer je beter door koffie?

Kan je je beter concentreren door koffie? Sommigen zweren erbij. Een kopje koffie en ze voelen zich scherper en hebben meer energie. Maar wetenschappelijk gezien is daar niet veel bewijs voor. Koffie verhoogt misschien tijdelijk de alertheid, maar dan vooral in geval van slaaptekort. Dan kan je je misschien minder moe voelen. 

2. Helpt koffie als je een glaasje teveel op hebt?

Opgepast: Cafeïne geeft misschien de indruk dat je ontnuchtert na alcoholconsumptie, maar dat is louter schijn. Een koffie na een etentje doet niets aan het alcoholpromille in het bloed. De lever heeft zijn tijd nodig om alcohol af te breken en werkt gestaag in zijn eigen tempo van gemiddeld anderhalf uur per standaardglas alcohol dat je gedronken hebt. Niets kan dat proces versnellen. Ook koffie niet.
Beter is na elk glas alcohol een glas water of frisdrank te drinken. En bij één glas alcohol per anderhalf uur zou je dus theoretisch gezien nuchter moeten blijven.

3. Is koffie verslavend?

Dat kan. Wie elke dag een paar koppen koffie drinkt en daar plotseling mee ophoudt kan daar best last van ondervinden. Ontwenningsverschijnselen zijn bijvoorbeeld loomheid, concentratiestoornissen en hoofdpijn. Maar na vijf tot tien dagen zijn die bijverschijnselen over. Cafeïne kan dus verslavend werken en kan andere verslavingen in stand houden (roken). Als je nooit koffie drinkt en plots een paar kopjes voel je ook hoe agressief koffie smaakt. Lekker, maar heel anders dan een kopje (kruiden)thee.

4. Leidt koffie tot nervositeit en angst?

Onderzoek heeft uitgewezen dat normaal dagelijks koffiegebruik de stemming blijkt te verbeteren en niet leidt tot nervositeit of angst. Wie geregeld een kopje koffie drinkt, zal zich beter voelen. Maar dat is niet het geval voor wie slechts sporadisch een kopje koffie drinkt. Bij die personen kan koffie zelfs een zeker angstgevoel veroorzaken.

5. Heeft koffie op iedereen hetzelfde effect?

Er kunnen grote verschillen bestaan in gevoeligheid voor cafeïne. Overmatige gevoeligheid voor cafeïne berust op genetische factoren. Angstige mensen reageren emotioneler op lichamelijke reacties die cafeïne teweeg kan brengen. Regelmatige koffiedrinkers zijn minder gevoelig voor dit effect van cafeïne.

6. Wat met cafeïne in geneesmiddelen?

Als je niet teveel cafeïne tot je wilt nemen bekijk je best de bijsluiter van je geneesmiddelen. Want wist je dat die ook cafeïne kunnen bevatten? Je kan de vraag ook altijd aan je arts stellen. 
Geneesmiddelen met cafeïne zijn volgens de FDA (Food and Drug Administration) verplicht om vanaf 100 mg cafeïne waarschuwingen te vermelden, zoals 'niet geschikt voor kinderen onder de 12 jaar' en het advies om de dosis van 100 à 200 mg cafeïne per 3 à 4 uur niet te overschrijden. Maar dat kijk je voor de zekerheid best na.

7. Helpt koffie bij het afslanken?

Cafeïne zorgt voor een versnelde hartslag en ademhaling en verhoogt je lichaamstemperatuur. Het verhoogt met andere woorden je energieverbruik en zorgt ervoor dat er sneller vetten in de bloedbaan worden gelanceerd. En dat is handig bij het afslanken en bij trainingen die het doel hebben vet te verbranden.

8. Is koffie goed voor het haar?

Koffie zou ook beschermen tegen kaalheid. Cafeïne zorgt er namelijk voor dat haarzakjes langer in leven blijven, waardoor je haar minder snel uitvalt. Maar ken jij geen mannen die veel koffie drinken en … Inderdaad, zo kaal zijn als een biljartbal. 

9. Is koffie goed voor spierpijn?

Volgens een studie zou koffie helpen om spierpijn te onderdrukken. Maar wil dat dan zeggen dat je voor of na een fikse wandeling of training koffie moet drinken? En hoeveel? 

10. Is koffie goed voor hart- en vaatziekten?

Mannen en vrouwen die tot drie koppen koffie per dag drinken (inclusief decafeïne) zijn beter beschermd tegen hart- en vaat ziekten, Alzheimer en Parkinson. Ze hebben ook minder kans om ernstige leveraandoeningen zoals cirrose of diabetes mellitus te krijgen. Het zijn de antioxidanten die in het 'bakje troost' aanwezig zijn die daarvoor zorgen. Verder zouden die de kans op huidkanker verkleinen en licht levensverlengend werken.

Tot besluit

Zo heb je tien keer zin en onzin over koffie gekregen. Tot besluit: mijn oma zei mij als kind altijd dat ik geen koffie mocht drinken, omdat ik er een ‘bruine buik’ van zou krijgen… Zou dat nu zin of onzin zijn?

Stuur ons jouw reactie over koffie

Heb jij een leuk weetje over koffie? Wil je er iets zinnig of onzinnig over zeggen? Hoe drink jij je koffie het liefste en wanneer? Ben je een koffieminnaar of echt verslaafd aan het ‘bakje troost’? Stuur je reactie naar redactie@seniorennet.be We kijken er naar uit!