Loop jij risico op osteoporose? Doe de test!

Osteoporose, de ‘stille ziekte’

Osteoporose betekent letterlijk ‘porositeit van het bot’. Het is een aandoening die de botten verzwakt, waardoor ze minder resistent zijn en dus sneller kunnen breken. Verschillende factoren, zoals de leeftijd en de familiegeschiedenis van fracturen, kunnen het risico op osteoporose verhogen. Vooral vrouwen na de menopauze moeten extra voorzichtig zijn, omdat de daling van de oestrogeenspiegels ervoor zorgt dat de botten fragieler worden. Oestrogeen is namelijk het essentiële vrouwelijke hormoon dat de botafbraak en -wederopbouw in balans houdt, maar als het oestrogeenniveau te hard daalt, vermindert de botdichtheid en wordt de micro-architectuur van het bot verstoord. Ook mannen krijgen te kampen met broze botten, maar gemiddeld 10 jaar later dan vrouwen. In totaal lijden er zo’n 600.000 Belgen aan osteoporose en 1 op de 3 vrouwen en 1 op de 5 mannen boven de 50 jaar wordt slachtoffer van een osteoporotische fractuur.

Osteoporose wordt een ‘stille ziekte’ genoemd, omdat botten in de loop der jaren langzaam en ongemerkt kunnen verzwakken, zonder pijn of andere waarschuwingstekens. Pas als er een breuk optreedt, wordt aan osteoporose gedacht, maar dan is de ziekte vaak al vergevorderd.

80.000 fracturen per jaar

Jaarlijks worden er in ons land gemiddeld 80.000 fracturen opgetekend die veroorzaakt werden door osteoporose: ongeveer 14.960 heupfracturen, 12.358 fracturen van de onderarm, 12.046 fracturen van de wervelkolom en 40.529 fracturen van andere lichaamsdelen.

Wie al een osteoporotische fractuur heeft gehad, heeft 86% meer kans op een nieuwe breuk

Wie al eens iets gebroken heeft door osteoporose, heeft 86% meer kans om opnieuw iets te breken. Zo’n breuk is pijnlijk en slopend en heeft een aanzienlijke invloed op de levenskwaliteit van patiënten. Vooral heupfracturen hebben op medisch, sociaal en economisch vlak de grootste impact. Zo heeft 80% van de patiënten het moeilijk om dagelijkse activiteiten uit te voeren, 40% kan niet meer zelfstandig lopen, 27% is helemaal afhankelijk of wordt in een verpleeghuis opgenomen in het jaar na de heupfractuur. Wat nog verontrustender is, is dat 1 patiënt op de 5 sterft in het jaar na een heupfractuur.

Preventie en tijdige diagnose van levensbelang

Gelukkig is osteoporose geen onoverkomelijk gevolg van veroudering. Dankzij recente diagnostische en therapeutische ontwikkelingen kan botverlies voorkomen worden. Bovendien kan je op deze pagina via een eenvoudige vragenlijst, die goedgekeurd werd door de International Osteoporosis Foundation, achterhalen wat jouw risico op osteoporose is. Doe de test.

Als je sommige vragen positief beantwoordt, wil dat echter niet automatisch zeggen dat je osteoporose hebt. Het wijst je wel op de klinisch bewezen risicofactoren die kunnen leiden tot de aandoening en/of breuken. In dat geval is het aan te bevelen om een arts te raadplegen.

Sterkere botten dankzij deze 5 actiepunten

‘Als de diagnose tijdig gesteld wordt, kan de ziekte goed behandeld worden. Mensen denken meestal dat osteoporose een ziekte is voor oude mensen, maar dat klopt niet. Ook jonge mensen kunnen ermee geconfronteerd worden. Een goed therapie die trouw gevolgd wordt, is op dat moment heel belangrijk’, zegt Lut Anseeuw, osteoporosepatiënte en voorzitster van de Osteoporoseliga OLLO.

1. Lichaamsbeweging

Lichaamsbeweging biedt een heleboel voordelen voor je gezondheid. Lichaamsbeweging:

• Helpt om een gezond gewicht te behouden,
• Houdt je hart sterk,
• Stimuleert je geest,
• Verbetert je houding,
• Verbetert je evenwicht en vermindert het risico op vallen,
• Zorgt voor sterkere spieren
• En helpt om je botten sterk te houden.

Specifieke activiteiten waarbij je je eigen lichaam als gewicht inzet, of waarbij je met extra gewichten werkt, zijn bijzonder goed voor vrouwen met osteoporose. Door gewichten te heffen trekken de spieren en pezen aan de botten, waardoor de botcellen gestimuleerd worden om zich te versterken. Iets eenvoudigs als de trap opgaan kan al de nodige stimulans zijn voor je lichaam om je botten te versterken. Door daarnaast oefeningen te doen om je evenwicht en coördinatie te verbeteren, kan je het risico op vallen verminderen. Je arts kan je helpen te bepalen welke lichaamsbeweging voor jou geschikt is.

2. Voeding rijk aan calcium en vitamine D

Voldoende calcium en vitamine D opnemen in het lichaam helpt om je botten gezond te houden en om osteoporose te voorkomen. ‘De calciumbehoefte wordt bij voorkeur via de voeding gedekt. Osteoporosepatiënten die via hun voeding niet aan 1200 mg calcium per dag komen, hebben baat bij een calciumsupplement’, zegt prof. dr. Evelien Gielen, Universitaire Ziekenhuizen Leuven, KU Leuven. ‘Vitamine D heb je nodig om calcium uit de voeding op te nemen. Enkel via de voeding krijg je je vitamine D-behoefte niet gedekt. Kom voldoende buiten, zodat je huid voldoende vitamine D aanmaakt. Veel osteoporosepatiënten kampen met een tekort aan vitamine D omdat ze minder vitamine D via de voeding innemen, minder buiten komen en niet meer zo goed vitamine D in hun huid kunnen aanmaken.’

3. Een gezond lichaamsgewicht behouden

Een te laag lichaamsgewicht kan ervoor zorgen dat je sneller iets breekt als je valt, maar ook een hoge BMI beschermt je niet tegen osteoporotische breuken!

4. Stoppen met roken

Roken heeft een negatieve invloed op het vermogen van je botten om zich te vernieuwen.

5. Drink alcohol met mate 

Overmatig alcoholgebruik is een belangrijke risicofactor voor osteoporose en fracturen.

Vragen? Praat erover met je arts.