De 10 dodelijkste virussen

In een overzicht van de meest dodelijke virussen mag de griep eigenlijk niet ontbreken, maar die is intussen voor iedereen 'gewoon' geworden. Volgens de WHO (World Health Organization) sterven er jaarlijks wereldwijd gemiddeld 500.000 mensen aan. (Voorlopig?) nog heel wat dodelijker dan corona dus...

De griep buiten beschouwing gelaten zijn dit de 10 meest dodelijke virussen wereldwijd.

1. Marburgvirus

Wetenschappers ontdekten dit virus in 1967, toen een kleine uitbraak werd vastgesteld in een laboratorium in Duitsland. Wetenschappers werden er blootgesteld aan besmette apen geïmporteerd uit Oeganda. Het virus is gelijkaardig aan Ebola (zie verder). De symptomen zijn niet min: na besmetting ontwikkel je hoge koorts en begin je overal op je lichaam te bloeden. Dit kan leiden tot een shock, het falen van je organen en uiteindelijk de dood.

Bij het begin van de uitbraak stierven 25% van de besmette personen, later werd dat meer dan 80% bij de verspreiding van de ziekte in Congo in de jaren 1998-2000 en in Angola in 2005.

2. Ebolavirus

De eerste uitbraak van dit virus werd simultaan in Soedan en Congo in 1976 vastgesteld. Ebola wordt verspreid door het contact met bloed en ander lichaamsvocht, of via weefsel van besmette mensen en dieren. De sterftegraad bij besmette personen ligt rond de 50% en in Soedan zelfs rond de 70%.

3. Hondsdolheid

Vaccins tegen hondsdolheid bij dieren werden al in de jaren 1920 ontdekt. Dit heeft de ziekte in de westerse wereld sterk teruggedrongen, maar het blijft een groot probleem in India en delen van Afrika.

Hondsdolheid tast de hersenen aan en doet het lichaam helemaal stilvallen. Er zijn intussen goede vaccins, maar wie niet behandeld wordt sterft 100% zeker aan deze ziekte.

4. HIV

In onze moderne wereld is HIV wellicht het meest dodelijke virus. Sinds de ziekte in de jaren 1980 uitbrak, zijn er al minstens 32 miljoen mensen aan gestorven. Goed nieuws is dat er intussen krachtige geneesmiddelen ontwikkeld zijn die het mogelijk maken om met deze ziekte te leven. Gemiddeld is ongeveer 1 op de 25 volwassenen Afrikanen met HIV besmet.

5. Pokken

In 1980 verklaarde het WHO ietwat voorbarig de wereld vrij van pokken. Tot in de jaren 1970 stierven er nog jaarlijks tienduizenden mensen aan en doodde de ziekte gemiddeld 1 op de 3 besmette personen. Wie het overleeft, houdt er vaak ernstige letsels aan over zoals lelijke littekens en blindheid.

Af en toe breekt er ergens weer een opflakkering van pokken uit. Dat deze ziekte dodelijk kan zijn, werd bewezen toen Europese avonturiers het virus meebrachten en bijna 90% van de oorspronkelijke bewoners van Amerika aan pokken stierven. Wereldwijd heeft de ziekte in de 20ste eeuw minstens 300 miljoen mensen gedood.

6. Hantavirus

Dit virus werd voor het eerst in de westerse wereld opgemerkt in Amerika in 1993. Een jonge Navajo-indiaan en zijn verloofde stierven op korte tijd aan het virus nadat ze ademhalingsproblemen kregen.

Dit virus was niet nieuw. Het dook eerder al op in de vroege jaren 1950 tijdens de Koreaoorlog. Opmerkelijk is dat het niet van mens tot mens overdraagbaar is, maar wel verspreid kan worden via besmette dieren (zo bijvoorbeeld via muizenkeutels).

7. Denguevirus

Dit virus dook voor het eerst op in de jaren 1960 in Thailand en de Filipijnen. Nadien verspreidde het zich over de tropische en subtropische delen van onze planeet, in zoverre dat intussen zowat 40% van de bevolking leeft in een gebied waar dengue steeds aanwezig is. Het virus wordt door muggen overgebracht. Jaarlijks worden er ongeveer 100 miljoen mensen mee besmet. De sterftegraad ligt met 2,5% eerder aan de lage kant, maar het gaat natuurlijk nog altijd om enorme aantallen doden.

Goed nieuws: in 2019 heeft de US Food and Drugs Administration een vaccin goedgekeurd voor kinderen tussen de 9 en 16 jaar.

8. Rotavirus

Het rotavirus is het meest verwoestende onder de virussen die leiden tot dodelijke diarree bij baby's en jonge kinderen. Kinderen uit de ontwikkelingslanden zijn er bijzonder vatbaar voor, en gelukkig heeft dit virus onze streken nog niet bereikt. Volgens het WHO sterven er jaarlijks tussen de 400.000 en 500.000 kinderen uit derdewereldlanden aan.

Intussen zijn twee vaccins beschikbaar. Deze zijn erg effectief en het aantal doden daalt de laatste jaren zienderogen.

9. SARS-CoV

SARS (severe acute respiratory syndrome) dook eerst op in 2002 in de provincie Guangdong in China. Het virus kwam er voor bij vleermuizen en ging nadien via de civetkat (een klein nachtelijk zoogdier) uiteindelijk ook over op de mens. Na de uitbraak verspreidde het virus zich over een 25-tal landen.

Later dook het virus in nog meer landen op. De ziekte zorgt voor onder meer koorts en longontstekingen en heeft een sterftegraad van zowat 10%. Er doken intussen al nieuwe varianten op, en er is nog steeds geen vaccin ontwikkeld.

10. MERS-CoV

Het zogenaamde Middle east respiratory syndrome) brak uit in Zuid-Arabië in 2012 en later ook in Zuid-Korea in 2015. Het behoort tot dezelfde familie van SARS-CoV en komt wellicht ook via vleermuizen bij de mens. Symptomen zijn koorts, hoestbuien en kortademigheid.

MERS leidt vaak tot ernstige longontstekingen en heeft een geschatte sterftegraad tussen de 30 en 40%. Ook hier is nog altijd geen afdoende behandeling beschikbaar.